โครงสร้างเชิงพื้นที่และการควบคุมทางจิตวิทยา: การวิเคราะห์เชิงพฤติกรรมศาสตร์และปรัชญาการเมืองในสถานฝึกอบรมข้าราชการ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างระหว่างการออกแบบเชิงพื้นที่กับพฤติกรรมตอบสนองทางจิตวิทยาในสถานฝึกอบรมข้าราชการ และ 2) เพื่อตรวจสอบข้อจำกัดของเจตจำนงเสรีภายใต้ระบบการควบคุมแบบปิด และพัฒนามโนทัศน์วิถีจริยธรรมจำลองภายใต้โครงสร้างจองจำ
การศึกษาใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพที่พิทักษ์จริยธรรมการวิจัยอย่างเคร่งครัดผ่านกระบวนการสืบสอบเชิงปรากฏการณ์วิทยาและการสัมภาษณ์เชิงลึกอดีตผู้เข้ารับการอบรมจำนวนสิบคนโดยมีการปกปิดข้อมูลส่วนบุคคลและใช้วิธีเข้ารหัสแทนชื่อจริงเพื่อความปลอดภัยสูงสุด ผลการวิจัยพบว่าการจัดสรรพื้นที่ทางกายภาพในสถานฝึกอบรมทำหน้าที่เป็นเครื่องมือควบคุมเบ็ดเสร็จที่สถาปนาอำนาจสอดส่องเพื่อสร้างร่างกายที่ว่าง่ายตามทัศนะพาโนปติคอน โดยสถาปัตยกรรมร่วมกับตารางเวลาบีบคั้นได้ร่วมกันลดทอนศักยภาพประธานเชิงจริยธรรมและนำไปสู่ภาวะเจตจำนงเสรีจำลอง ซึ่งผู้รับการอบรมจะแสดงพฤติกรรมตามกรอบศีลธรรมเพียงหน้าฉากเพื่อความปลอดภัยเชิงวิชาชีพเท่านั้น
ภาวะดังกล่าวสะท้อนวิกฤตการณ์ทางจริยธรรมในมิติสีลพพตปรามาสหรือการสมาทานศีลภายนอกด้วยความกลัวต่อระบบตรวจสอบสอดส่องของสังคมซึ่งขัดแย้งกับศีลที่แท้จริงอันควรเกิดจากปัญญาและเจตจำนงที่ตื่นรู้จากภายใน ข้อค้นพบเหล่านี้นำไปสู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนในการพัฒนาพื้นที่การเรียนรู้แบบเปิดเพื่อกอบกู้ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และเสรีภาพทางปัญญาที่ถูกกดทับภายใต้เทคโนโลยีแห่งอำนาจของรัฐสมัยใหม่ อันจะเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาพลเมืองจริยธรรมที่มีสำนึกรับผิดชอบอย่างแท้จริงและยั่งยืนในสังคมไทย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Adorno, T. W. (1950). The Authoritarian Personality. Harper & Brothers.
Agamben, G. (1998). Homo sacer: Sovereign power and bare life (D. Heller-Roazen, Trans.). Stanford University Press.
Areesomboon, S. (2022). Spatial politics and institutional architecture: Mapping power in Thai government offices. Journal of Social Architecture, 18(4), 145–160.
Deleuze, G. (1992). Postscript on the societies of control. October, 59, 3-7.
Dewey, J. (1938). Experience and education. Macmillan.
Foucault, M. (1995). Discipline and punish: The birth of the prison (A. Sheridan, Trans.). Vintage Books. (Original work published 1977).
Frankfurt, H. G. (1971). Freedom of the will and the concept of a person. Journal of Philosophy, 68(1), 5-20.
Han, B.-C. (2015). The transparency society (E. Butler, Trans.). Stanford Briefs.
Heidegger, M. (1962). Being and time (J. Macquarrie & E. Robinson, Trans.). Harper & Row. (Original work published 1927).
Heidegger, M. (1977). The question concerning technology, and other essays (W. Lovitt, Trans.). Harper & Row.
Kant, I. (1997). Groundwork of the metaphysics of morals (M. Gregor, Trans. & Ed.). Cambridge University Press. (Original work published 1785).
Maneerat, A. (2024). Constructing the ideal bureaucrat: Training camps, spatial discipline, and ideological conformity. Public Administration Quarterly, 30(2), 201-218.
Phra Brahmagunabhorn (P. A. Payutto). (2012). Buddhadhamma: The expanded and revised edition [In Thai]. Buddhadhamma Foundation.
