สถาปัตยกรรมแห่งการกล่อมเกลาตัวตน: การวิเคราะห์เชิงพุทธจริยศาสตร์ ว่าด้วยเทคโนโลยีของตนเองในมิติการเลี้ยงดูบุตร

Main Article Content

พระบุญชัย ปญฺญาธโร กันธะวัง

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อวิพากษ์และรื้อสร้างกระบวนทัศน์พื้นฐานเกี่ยวกับการเลี้ยงดูบุตรในสังคมร่วมสมัย โดยเปลี่ยนจุดเน้นจากการให้คำแนะนำเชิงปฏิบัติหรือจริยธรรมเชิงจารีต ไปสู่การวิเคราะห์เชิงพุทธจริยศาสตร์ ว่าด้วยเทคโนโลยีของตนเอง ท่ามกลางวิกฤตการณ์แห่งอัตตาและความแตกหักทางภววิทยาที่เกิดขึ้นในสถาบันครอบครัวยุคเปลี่ยนผ่านทางวัฒนธรรม
การศึกษานี้ประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดเครื่องมือนิยมเพื่อสำรวจกลไกการจัดระเบียบความปรารถนาและการสร้างตัวตนในพื้นที่ทางจริยธรรม ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าการเลี้ยงดูบุตรมิใช่เพียงภารกิจทางสัญชาตญาณเพื่อการสืบทอดเผ่าพันธุ์ ทว่าคือการแสดงสถาปัตยกรรมทางจิตสำนึกที่มุ่งหมายจะสถาปนาเสรีภาพภายในมากกว่าการใช้ความรุนแรงเชิงบรรทัดฐาน หรือการบังคับควบคุมทางพฤติกรรมในรูปแบบเดิม
ข้อค้นพบคือ การประยุกต์ใช้หลักทิศหกและพรหมวิหารสี่ทำหน้าที่เป็นปฏิบัติการทางจริยศาสตร์ที่ซับซ้อนในการจัดการพื้นที่ว่างระหว่างความผูกพันและการปล่อยวาง ซึ่งกลไกนี้ช่วยให้มนุษย์ในฐานะประธานแห่งการเปลี่ยนผ่าน สามารถก้าวพ้นสภาวะรอยต่อเชิงภววิทยาในช่วงวัยรุ่นได้อย่างมีเสถียรภาพ นำไปสู่การสังเคราะห์องค์ความรู้ในฐานะต้นแบบสถาปัตยกรรมทางจิตสำนึกสำหรับการเลี้ยงดูบุตรอย่างตื่นรู้ อันเป็นการเปลี่ยนผ่านสภาวะของผู้ปกครองจากสถานะผู้ผลิตตัวตนหรือผู้บงการชีวิต ไปสู่การเป็นผู้อำนวยความสะดวกเชิงภววิทยาและผู้สร้างเงื่อนไขแห่งอธิปไตยทางปัญญา จึงเป็นเน้นย้ำว่าการกล่อมเกลาที่สมบูรณ์คือชัยชนะของปัญญาเหนือตัณหา ซึ่งทำหน้าที่เป็นรากฐานสำคัญของสุขภาวะที่ยั่งยืนและการมีเสรีภาพทางภววิทยาอย่างแท้จริงในโลกยุคหลังมนุษยนิยม

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
กันธะวัง พ. ป. . (2026). สถาปัตยกรรมแห่งการกล่อมเกลาตัวตน: การวิเคราะห์เชิงพุทธจริยศาสตร์ ว่าด้วยเทคโนโลยีของตนเองในมิติการเลี้ยงดูบุตร. วารสารปรัชญาอาศรม, 8(1), 68–81. สืบค้น จาก https://so09.tci-thaijo.org/index.php/jpar/article/view/8276
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

Dewey, J. (1938). Logic: The theory of inquiry. Henry Holt and Company.

Foucault, M. (1988). Technologies of the self: A seminar with Michel Foucault. University of Massachusetts Press.

Hawking, S. (2019). Brief answers to the big questions. Bear Publishing.

Kant, I. (1998). Critique of pure reason (P. Guyer & A. W. Wood, Eds. & Trans.). Cambridge University Press. (Original work published 1781).

Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (1996). Thai Tipiṭaka (Mahachulalongkornrajavidyalaya Edition).

Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.

Phra Brahmagunabhorn (P.A. Payutto). (2012). Buddhadhamma: The laws of nature and their benefits to life. Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.

Phra Dhammakosacariya (Buddhadasa Bhikkhu). (1984). Perfect parents. Somchai Printing.