ภววิทยาและจริยศาสตร์ของจิตอาสาพุทธธรรม

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งอธิบายพลังของ “จิตอาสาพุทธธรรม” ในฐานะพลังสร้างสังคมร่วมสมัยที่ตั้งอยู่บนรากฐานของเมตตา กรุณา และการกระทำเชิงสาธารณะอย่างมีสติ เพื่อสร้างชุมชนที่เข้มแข็งและยั่งยืน โดยใช้กรอบคิดเชิงพุทธปรัชญาและหลักธรรมสำคัญ ได้แก่ สังคหวัตถุ 4 พรหมวิหาร 4 ไตรสิกขา และหลักโยนิโสมนสิการ มาเป็นฐานตีความ บทความชี้ให้เห็นว่าการพัฒนาชุมชนไม่ใช่เพียงกิจกรรมทางสังคม แต่คือการพัฒนามนุษย์ในเชิงภายใน การฝึกตน และการขยายขอบเขตแห่งความห่วงใยสู่วงกว้าง ทั้งนี้ยังวิเคราะห์ปัญหาเชิงโครงสร้าง เช่น ความเปลี่ยนแปลงของชุมชน โรคระบาด ความเหลื่อมล้ำ และโลกดิจิทัลที่ทำให้ความเป็นชุมชนอ่อนแรงลง โดยเสนอว่าจิตอาสาพุทธธรรมทำหน้าที่เป็น “เหตุปัจจัยฝ่ายเกื้อกูล” ที่สร้างพลังร่วม ความไว้วางใจ และความหมายร่วมกันในชีวิต ประกอบกับการใช้ปัญญาเชิงวิพากษ์เพื่อมองเห็นสาเหตุแห่งทุกข์ของชุมชน และร่วมกันจัดการอย่างมีทิศทาง บทความสรุปว่า การพัฒนาชุมชนที่ยั่งยืนตามพุทธปรัชญา มิได้ตั้งอยู่บนทุนทางวัตถุเท่านั้น แต่ตั้งอยู่บนความสำนึกร่วม ชีวิตร่วม และการกระทำด้วยเมตตาที่มีโครงสร้างคิดรองรับ จนนำไปสู่ภาวะ “ชุมชนผู้ตื่นรู้” ซึ่งเป็นฐานของสันติสุขและการอยู่ร่วมกันอย่างมีความหมาย