รูปแบบการลดความขัดแย้งและสร้างความสามัคคีในครอบครัวระหว่างคนสามวัยเชิงพุทธบูรณาการในจังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) รูปแบบและกลไกในการลดความขัดแย้ง และ (2) แนวทางในการเสริมสร้างความสามัคคีในครอบครัวระหว่างคนสามวัย ภายใต้แนวคิด เชิงพุทธบูรณาการในจังหวัดเชียงใหม่ โดยเป็นการวิจัยแบบผสมผสาน ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากรที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ ครอบครัวระหว่างคนสามวัยในจังหวัดเชียงใหม่ กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณจำนวน 360 คน คัดเลือกด้วยวิธีสุ่มแบบแบ่งชั้นแบ่งตามช่วงวัย ได้แก่ เยาวชน วัยทำงาน และผู้สูงอายุ กลุ่มละ 120 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญเชิงคุณภาพจำนวน 24 คน คัดเลือกแบบเจาะจง รวมกลุ่มตัวอย่างทั้งสิ้น 384 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแนวคำถามสำหรับการสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ด้วยกระบวนการจัดหมวดหมู่ ตีความ และสังเคราะห์เชิงประเด็น

ผลการวิจัยพบว่า (1) โดยภาพรวมกลุ่มตัวอย่างมีความคิดเห็นต่อการนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนามาประยุกต์ใช้เพื่อลดความขัดแย้งและสร้างความสามัคคีในครอบครัวระหว่างคนสามวัยอยู่ในระดับมาก สะท้อนการยอมรับต่อการใช้หลักธรรมเป็นกลไกสนับสนุนความสัมพันธ์ในครอบครัวอย่างเป็นรูปธรรม และ (2) ผลการวิจัยเชิงคุณภาพชี้ให้เห็นว่า ความขัดแย้งในครอบครัวสามวัยมีสาเหตุสำคัญจากความแตกต่างด้านบทบาท หน้าที่ ความคาดหวัง และการสื่อสารระหว่างวัย ขณะที่การประยุกต์ใช้หลักธรรมสำคัญ ได้แก่ หลักอปริหานิยธรรม การประนีประนอมถ้อยทีถ้อยอาศัย การยอมรับซึ่งกันและกัน และการบูรณาการหลักธรรมร่วมกับบริบทวัฒนธรรมล้านนา เช่น กิจกรรมทางศาสนาและประเพณีท้องถิ่น สามารถลดความขัดแย้งและเสริมสร้างความสามัคคีในครอบครัวได้อย่างชัดเจน องค์ความรู้จากการวิจัย คือ รูปแบบการลดความขัดแย้งและสร้างความสามัคคีในครอบครัวระหว่างคนสามวัยเชิงพุทธบูรณาการ ที่ตั้งอยู่บนฐานของหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมท้องถิ่น ซึ่งสามารถใช้เป็นกรอบแนวคิดเชิงสังคมวัฒนธรรมเพื่อส่งเสริมการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ การสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ และความสัมพันธ์ที่ยั่งยืนของครอบครัวไทยในสังคมร่วมสมัย