การศึกษากระบวนการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาอำเภอเมืองนครราชสีมา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 1: THE STUDY OF INTERNAL SUPERVISION PROCESSES OF SCHOOL ADMINISTRATORS IN MUEANG NAKHON RATCHASIMA DISTRICT  UNDER NAKHONRATCHASIMA PRIMARY EDUCATIONAL SERVICE AREA OFFICE 1.

กมลวรรณ เผยฤทัย; ชูเกียรติ   วิเศษเสนา

ผู้แต่ง

กมลวรรณ เผยฤทัย มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล
ชูเกียรติ วิเศษเสนา มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล

คำสำคัญ:

กระบวนการนิเทศภายใน, ผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง การศึกษากระบวนการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาอำเภอเมืองนครราชสีมา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 1 ศึกษาตามนโยบายของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (2564) ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน 1) การเตรียมการนิเทศ 2) การวางแผนการนิเทศ 3) การดำเนินงานปฏิบัติการนิเทศ 4) การประเมินผลการนิเทศ และ 5) การสรุป รายงานผล ปรับปรุง และพัฒนา มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาระดับกระบวนการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาอำเภอเมืองนครราชสีมา 2) เพื่อเปรียบเทียบกระบวนการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาอำเภอเมืองนครราชสีมา จําแนกตามประสบการณ์การบริหารและขนาดโรงเรียน กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้บริหารสถานศึกษาอำเภอเมืองนครราชสีมา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 1 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 63 คน ได้กลุ่มตัวอย่างจากตารางของเครจซี่และมอร์แกน (Krejcie & Morgan) และเลือกกลุ่มตัวอย่างโดยใช้การแบ่งระดับชั้น (Krejcie & Morgan) ผู้ให้ข้อมูล คือ ผู้บริหารสถานศึกษา 63 คน ครูหัวหน้าวิชาการ 63 คน รวมทั้งสิ้น 126 คน เครื่องมือที่เก็บข้อมูล เป็นแบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าดัชนีความสอดคล้อง เท่ากับ 1.00 และค่าความเชื่อมั่น 0.95 การวิเคราะห์ข้อมูล ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ความเบี่ยงเบนมาตรฐาน ใช้สถิติทดสอบสมมติฐาน F-test ทำการทดสอบความแตกต่างเป็นรายคู่ โดยวิธีการของ Scheffé’s Method

ผลการวิจัย พบว่า

กระบวนการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาอำเภอเมืองนครราชสีมา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 1 โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านการดำเนินงานปฏิบัติการนิเทศ รองลงมา คือ ด้านการประเมินผลการนิเทศ และ ด้านการวางแผนการนิเทศ ด้านที่มีค่าเฉลี่ยอันดับสุดท้าย คือ ด้านการสรุป รายงานผล ปรับปรุง และพัฒนา
การเปรียบเทียบกระบวนการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาอำเภอเมืองนครราชสีมา จําแนกตามประสบการณ์การบริหาร พบว่า ผู้บริหารสถานศึกษามีกระบวนการนิเทศภายในโดยรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 เนื่องจากผู้บริหารที่มีประสบการณ์ทำงานมานาน ย่อมมีความเข้าใจบริบทและปัญหาของสถานศึกษาอย่างถ่องแท้ จึงสามารถทำหน้าที่เป็นผู้ชำนาญการในการให้คำชี้แนะและแก้ไขปัญหาอุปสรรคต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และการเปรียบเทียบจำแนกตามขนาดโรงเรียน พบว่า ผู้บริหารสถานศึกษามีกระบวนการนิเทศภายในโดยรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 เนื่องจากสถานศึกษาขนาดใหญ่มีความพร้อมอย่างรอบด้าน ทั้งในด้านทรัพยากรบุคคล การทำงานเป็นทีม และศักยภาพในการแก้ปัญหาด้านการจัดการเรียนรู้

เอกสารอ้างอิง

กรณาธิป ชิณวงษ์. (2566). บทบาทการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครูยุคไทยแลนด์ 4.0 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาชลบุรี ระยอง. วิทยานิพนธ์ปริญญา ครุศาสตรหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2560-2579. กรุงเทพฯ : พริกหวานกราฟฟิก จํากัด.

กลุ่มงานสารสนเทศ. (2567). ข้อมูลทั่วไปสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 1. [Online]. Available: https://www.korat1.go.th/Information [2568 กรกฎคม 20]

จรินทร์ อุตสาหะ, พรสวัสดิ์ ศิรสาตนันท์, และสุธี วรประดิษฐ์. (2563, กรกฎาคม-ธันวาคม). ภาวะผู้นําของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการนิเทศภายในสถานศึกษาของสํานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม อัธยาศัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 8(2), 17-31.

จริยา ศรีชนะ. (2563). การพัฒนาแนวทางการนิเทศภายในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 27. วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

จริยาภรณ์ เรืองเสน. (2563). แนวทางพัฒนากระบวนการนิเทศภายในของโรงเรียนขยายโอกาส สังกัดสำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 2. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัย ราชภัฏกำแพงเพชร.

จันจิรา เพ็ชระ. (2566). การนิเทศภายในของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ ธานี เขต 2. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

จิติมา วรรณศรี. (2557). การบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา. พิษณุโลก : รัตนสุวรรณการพิมพ์.

จุฑามาศ บุญเสมอ. (2566). การศึกษาสภาพและแนวทางการพัฒนาการนิเทศภายในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุรินทร์. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.

ช่อลัดดา สิมมา. (2562). การศึกษาบทบาทการนิเทศภายในและแนวทางการส่งเสริมบทบาทการนิเทศภายในสถาน ศึกษาของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครราชสีมาตามทัศนะของครูผู้สอน.วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.

ชัชชน อินอุ่นโชติ และสรรฤดี ดีปู่. (2568, มกราคม-มิถุนายน). ความสัมพันธ์ระหว่างการบริหารแบบมีส่วนร่วมของ ผู้บริหารสถานศึกษากับประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มัธยมศึกษานครราชสีมา. วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 19(1), 122-133.

ญาณี ญาณะโส. (2562). การศึกษาบทบาทการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในจังหวัดจันทบุรี ระยอง และตราด. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.

ธันยธรณ์ มายูร. (2566). กระบวนการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาที่มีประสิทธิผล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรีเขต 3. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวน สุนันทา.

นงค์นุช จอมเกาะ. (2564). การนิเทศภายในของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในอำเภอสีคิ้ว สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 4. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. วิทยาลัยนครราชสีมา.

นพรัตน์ คงคะชาติ. (2564). การศึกษาสภาพการนิเทศภายในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครสวรรค์ เขต 1. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์.

นันทยา วงศ์ชัย. (2566). แนวทางการบริหารงานนิเทศภายในโรงเรียนกลุ่มเครือข่ายพัฒนาการศึกษา. วิทยานิพนธ์ ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.

นันทิยา ทองหล่อ. (2565, กรกฎาคม-ธันวาคม). การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในตามความต้องการจำเป็นในการพัฒนาระบบนิเทศภายในของโรงเรียนโคกลำพานวิทยา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลพบุรี เขต 1. วารสารการวิจัยการศึกษาขั้นพื้นฐาน, 2(2), 64-83.

นิตยา แสงท้าว. (2568). การบริหารงานการนิเทศภายในสถานศึกษา สหวิทยาเขตลุ่มน้ำเมย สังกัดสำนักงานเขต พื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาตาก. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. วิทยาลัยนอร์ทเทิร์น.

นิติกร สาศรี. (2565). ศึกษาการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถม ศึกษาขอนแก่น เขต 5. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ.

บันเทิง บุตรเทศ. (2568). แนวทางการพัฒนาการนิเทศภายในสถานศึกษาตามหลักพุทธลีลาการสอน 4 ของ ผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 3. วิทยานิพนธ์ปริญญา ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.

ประภาภรณ์ พลรักษ์. (2560). แนวทางการส่งเสริมกระบวนการนิเทศภายในสถานศึกษาของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยาเขต 1. วิทยานิพนธ์ปริญญา ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา.

ปรียาพร วงศ์อนุตรโรจน์. (2548). การนิเทศการสอน. กรุงเทพฯ: ศูนย์สื่อเสริมกรุงเทพ.

ปารวตี เชตรี, และนลธวัช ยุทธวงศ์. (2568, เมษายน-มิถุนายน). แนวทางการพัฒนาการบริหารการนิเทศภายในสถานศึกษาของกลุ่มโรงเรียนแม่สอด-ท่าสายลวดอําเภอแม่สอด สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ตาก เขต 2. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย, 7(2), 256-267.

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติพุทธศักราช 2542. (2562, 26 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 4 ตอน 57 ก, 49-53.

พุทธชาติ เกี๋ยงวงค์. (2568). การนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาของกลุ่มโรงเรียนแม่สอด–ท่าสายลวด สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. วิทยาลัยนอร์ทเทิร์น.

เพิ่มพูน ร่มศรี. (2558). การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในที่มีประสิทธิผลสำหรับโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 1. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

ไพโรจน์ กลิ่นกุหลาบ. (2562). การนิเทศการศึกษา: ทฤษฎีและการปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

ภัทรวดี ไชยทอง. (2566). สภาพและแนวทางการพัฒนาการนิเทศภายในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากาฬสินธุ์. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

ภัทราวุธ โคตรเรือง. (2568, มกราคม-มิถุนายน). การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในแบบบูรณาการในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมสมรรถนะในการจัดการเรียนรู้ของครู. วารสารนิสิตวัง, 27(1), 56-68.

ภัทรียา คชหิรัญ, อัจฉรา วัฒนาณรงค์, วิภาภรณ์ ภู่วัฒนกุล, และศักดิ์ชัย นิรัญทวี. (2568, มกราคม-เมษายน). ปัจจัยแห่งความสำเร็จของการนิเทศภายในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 10(1), 3005-3018.

ภาณุวัฒน์ แก้วพุฒ. (2567). แนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพของการนิเทศ ติดตาม และประเมินผลโรงเรียนขนาดเล็กกลุ่มโรงเรียนฟากท่า สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต2วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์.

ภีชาวิชญ์ ยางงาม. (2564). กระบวนการนิเทศภายในโรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 3. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศิลปากร.

มงคลชัย คงคาชาติ และวิเชียร รู้ยืนยง, (2563, เมษายน). กลยุทธ์การพัฒนาองค์การแห่งการเรียนรู้กลุ่มงานวิชาการของวิทยาลัยอาชีวศึกษา เอกชนกลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(4), 100-114.

มนัส โหย่งไทย. (2568). การดำเนินการนิเทศการศึกษาในสถานศึกษาสังกัดเทศบาลนครนครสวรรค์. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น.

รังสรรค์ คุ้มตระกูล. (2561). ความต้องการนิเทศภายในของครูผู้สอนอำเภอแก่งหางแมว สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษาจันทบุรี เขต 1. วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยบูรพา.

วนิดา มะดีเยาะ. (2567). กระบวนการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคผลิกผัน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษายะลา เขต 3. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา.

วรดนู หนูทอง. (2564). กระบวนการนิเทศการศึกษาของโรงเรียนในกลุ่มเครือข่ายบางแพ 2 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาราชบุรี เขต 2. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศิลปากร.

วัชรา เล่าเรียนดี. (2556). ศาสตร์การนิเทศการสอนและการโค้ช การพัฒนาวิชาชีพ: ทฤษฎี กลยุทธ์ สู่การปฏิบัติ. พิมพ์ครั้งที่ 12. นครปฐม : มหาวิทยาลัยศิลปากร.

วิชชุดา เขียวชะอุ่ม. (2561). การดําเนินงานนิเทศภายในโรงเรียนสังกัดสหวิทยาเขตทัพหลวงแจงงาม. การค้นคว้าอิสระปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศิลปากร.

วิทยา เปี่ยมเต็ม. (2566, กันยายน-ตุลาคม). การศึกษาการดําเนินงานนิเทศภายในโดยใช้ห้องเรียนเป็นฐานเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนบ้านเขาหินซ้อน(พัฒนาการภาคตะวันออก). วารสารครุศาสตร์ปัญญา. 2(5), 14-25.

วิไลลักษณ์ ละวู่. (2568). การนิเทศภายในตามหลักกัลยาณมิตรธรรม 7. ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ศิริวรรณ ชูศรี. (2563). การดำเนินงานการนิเทศภายในสถานศึกษาของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขต พื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพัทลุง เขต 2. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยทักษิณ.

ศูนย์ข้อมูลท้องถิ่นเพื่อการพัฒนา. (2567). บริบทอำเภอเมืองนครราชสีมา. [Online]. Available: http:// www.koratcf.or.th. [2568, กรกฎาคม 20].

สมบูรณ์ ตันยะ. (2567). วิธีวิทยาการวิจัยทางการศึกษา. นครราชสีมา : มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสตูล. (2562). แผนปฏิบัติการนิเทศ ติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2562. สตูล: กลุ่มนิเทศ ติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2553). คู่มือการนิเทศภายในโรงเรียน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุม สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย

.......... (2562). แนวทางการนิเทศภายในโดยใช้ห้องเรียนเป็นฐานเพื่อพัฒนาคุณภาพของผูเรียน. กรุงเทพฯ: หน่วยศึกษานิเทศก์.

..........(2564). แนวทางการนิเทศ ติดตาม และประเมินผลการจัดการศึกษา ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา.

..........(2566). คู่มือการปฏิบัติงานศึกษานิเทศก์. กรุงเทพฯ: หน่วยศึกษานิเทศก์.

สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดแพร่. (2561). คู่มือการนิเทศภายในเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา. แพร่ : กลุ่มนิเทศ ติดตาม และประเมินผล.

สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองนครราชสีมา. (2567). ประวัติความเป็นมาอำเภอเมืองนครราชสีมา. [Online]. Available: https://muangkorat.cdd.go.th/th/content/page/index/id/16 [2568, กรกฎาคม20].

โสภณ ลำเภา. (2565). แนวทางการนิเทศภายในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา กาญจนบุรี เขต 1. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี.

อัญชลี ธรรมะวิธีกุล. (2552, เมษายน 4). การจัดการนิเทศการศึกษาภายในสถานศึกษา. [Online]. Available: http://panchalee.wordpress.com/2009/04/04/personalized/ [2568, กรกฎาคม 20].

Betty,N. (2020). Influence of Internal Supervision of Instruction on Improving TeacherPerformance in Secondary Schools in Edo State (Research Report). Nigeria: Department of Educational Foundations, Ebonyi State University, Abakaliki, Ebonyi State, Nigeria.

C. A. Ekemerie. (2020). Principals and Internal Supervision for the Development of Teacher Quality and Standards in Secondary Schools in ABIA State (Research Report). Nigeria: Department of Educational Management and Policy, Federal College of Education (Technical)

Umunze, Anambra State.

Glickman, C. D. (1985). Supervision of instruction: A developmental approach. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.

Nnanna, N. (2023). Internal Supervision and Teachers' Productivity in Public Secondary Schools in Abakaliki Educational Zone of Ebonyi State, Nigeria (Research Report). Nigeria: Department of Political Science, Ebonyi State College of Education Ikwo.