กิจกรรมการเรียนรู้วิชาหน้าที่พลเมืองและศีลธรรม ตามปรัชญามนุษย์นิยมเพื่อพัฒนาสมรรถนะส่วนบุคคลและสังคมของผู้เรียนระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.)
LEARNING ACTIVITIES IN THE CITIZENSHIP AND ETHICS COURSE BASED ON HUMANISM PHILOSOPHY TO DEVELOP PERSONAL AND SOCIAL COMPETENCIES FOR VOCATIONAL CERTIFICATE (VOC. CERT.) STUDENTS
คำสำคัญ:
ปรัชญามนุษย์นิยม, สมรรถนะส่วนบุคคลและสังคม, วิชาหน้าที่พลเมืองและศีลธรรมบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพร่วมกับการพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัจจุบันการจัดการเรียนรู้วิชาหน้าที่พลเมืองและศีลธรรมตามแนวทางปรัชญามนุษย์นิยมของผู้เรียนระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) 2)พัฒนากิจกรรมการจัดการเรียนรู้วิชาหน้าที่พลเมืองและศีลธรรม ตามปรัชญามนุษย์นิยม เพื่อพัฒนาสมรรถนะส่วนบุคคลและสังคม ของผู้เรียนระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) และ 3)เพื่อศึกษาผลของการใช้กิจกรรมการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญามนุษย์นิยม ที่มีต่อการพัฒนาสมรรถนะส่วนบุคคลและสังคมของผู้เรียนระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) โดยมีกลุ่มเป้าหมายจำนวน 40 คน ประกอบด้วย ครูผู้สอนรายวิชาหน้าที่พลเมืองและศีลธรรม จำนวน 4 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านปรัชญามนุษย์นิยม จำนวน 1 คน และผู้เรียนระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นปีที่ 1 แผนกวิชาช่างกลโรงงาน วิทยาลัยเทคนิคสมุทรปราการ จำนวน 35 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ครูผู้สอน แบบสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ และข้อมูลแนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามปรัชญามนุษย์นิยม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เนื้อหาและการสังเคราะห์เชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า สภาพปัจจุบันของการจัดการเรียนรู้ ครูผู้สอนมีความเข้าใจแนวคิดปรัชญามนุษย์นิยม และสามารถจัดการเรียนรู้โดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ใช้วิธีการที่หลากหลาย เช่น การอภิปราย การวิเคราะห์กรณีศึกษา และการทำงานกลุ่ม ซึ่งช่วยส่งเสริมทักษะการคิดและการอยู่ร่วมกันในสังคมของผู้เรียน อย่างไรก็ตาม ยังพบข้อจำกัดด้านเวลาและโครงสร้างของรายวิชา ภายหลังการพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญามนุษย์นิยม พบว่า ผู้เรียนมีการเปลี่ยนแปลงเชิงคุณภาพอย่างชัดเจน โดยสามารถแสดงพฤติกรรมการกำกับตนเองได้ดีขึ้น เช่น มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่มากขึ้น วางแผนและตัดสินใจด้วยเหตุผล รวมทั้งมีความกล้าแสดงความคิดเห็นอย่างเหมาะสม นอกจากนี้ ผู้เรียนยังมีทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่นดีขึ้น สามารถรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่าง แสดงความเคารพซึ่งกันและกัน และมีส่วนร่วมในการทำงานกลุ่มอย่างสร้างสรรค์ ตลอดจนสามารถเชื่อมโยงความรู้ด้านหน้าที่พลเมืองไปสู่การปฏิบัติในชีวิตประจำวันได้อย่างเป็นรูปธรรม การวัดผลด้านทัศนคติและพฤติกรรม สำหรับผลการพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ พบว่า กิจกรรมที่พัฒนาขึ้นตามแนวคิดปรัชญามนุษย์นิยมมีลักษณะเน้นการมีส่วนร่วมและการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง ส่งผลให้ผู้เรียนมีพัฒนาการด้านสมรรถนะส่วนบุคคลและสังคมอย่างชัดเจน ได้แก่ ความมั่นใจในตนเอง ความสามารถในการคิดวิเคราะห์ การเคารพความคิดเห็นของผู้อื่น การทำงานร่วมกัน และความรับผิดชอบต่อสังคม แสดงให้เห็นว่าการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญามนุษย์นิยมสามารถพัฒนาผู้เรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
ชำนิกร พงษ์นิล. (2562). การจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดมนุษยนิยมเพื่อพัฒนาผู้เรียนอย่างยั่งยืน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุญเลี้ยง ทุมทอง. (2553). การพัฒนาหลักสูตร. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
Humanism. (2024). Humanism definition and concept. [Online]. Available: https://www.britannica.com/topic/humanism [2025, October 20].
Maslow, A. H. (1970). Motivation and personality (2nd ed.). New York: Harper & Row.
OECD. (2018). The future of education and skills: Education 2030. [Online]. Available: OECD Publishing.
Office of the Education Council. (2017). National education plan B.E. 2560–2579 (2017–2036). [Online]. Available: Ministry of Education.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2019). OECD skills outlook 2019: Thriving in a digital world. [Online]. Available: https://doi.org/10.1787/df80bc12-en [2025, October 20].
Rogers, C. R. (1969). Freedom to learn. Columbus, OH: Merrill.
Schwab, K. (2016). The fourth industrial revolution. Geneva: World Economic Forum.
Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. San Francisco, CA: Jossey-Bass.
UNESCO. (2015). Technical and vocational education and training for the twenty-first century. Paris: UNESCO.
Western Governors University. (2022). Competency-based education overview. [Online]. Available: https://www.wgu.edu/blog/2022/12/ctclc/competency-based-ed-overview.html.
, October 20].
Wichita State University. (n.d.). Humanistic learning theory. [Online]. Available: https://www.wichita.edu/. [2025, October 20].
World Economic Forum. (2020). The future of jobs report 2020. [Online]. Available: World Economic Forum.
