การประยุกต์ใช้พลังจิตตานุภาพเพื่อบรรเทาความเจ็บป่วยทางจิตของผู้ปฏิบัติธรรมตามแนวทางหลวงพ่อวิริยังค์

THE APPLICATION OF WILLPOWER TO RELIEVE MENTAL ILLNESS OF PRACTITIONERS FOLLOWING LUANG POR VIRIYANG'S PRINCIPLE

ผู้แต่ง

  • จารุณี มีพยุง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี
  • พระเจริญพงษ์ ธมฺมทีโป, ผศ.ดร. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี
  • รศ.ดร.ธวัช หอมทวนลม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี

คำสำคัญ:

พลังจิตตานุภาพ, จิต, ปฏิบัติธรรม, หลวงพ่อวิริยังค์

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง การประยุกต์ใช้พลังจิตตานุภาพเพื่อบรรเทาความเจ็บป่วยทางจิตของผู้ปฏิบัติธรรมตามแนวทางหลวงพ่อวิริยังค์ วัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาพลังจิตตานุภาพเพื่อบรรเทาความเจ็บป่วยทางจิตของผู้ปฏิบัติธรรมตามแนวทางหลวงพ่อวิริยังค์ 2) เพื่อศึกษาผลของการปฏิบัติธรรมบรรเทาความเจ็บป่วยทางจิตของผู้ปฏิบัติธรรมตามแนวทางหลวงพ่อวิริยังค์ และ 3) เพื่อประยุกต์ใช้พลังจิตตานุภาพบรรเทาความเจ็บป่วยทางจิตของผู้ปฏิบัติธรรมตามแนวทางหลวงพ่อวิริยังค์ งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาวิจัยจากเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึกและการสังเกตแบบมีส่วนร่วม จากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ บุคลากรทางการแพทย์และพยาบาล และประชาชนผู้ปฏิบัติธรรม รวมทั้งสิ้น 17 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงบริบท

ผลการวิจัยพบว่า

1) พลังจิตตานุภาพตามแนวทางหลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร เป็นกระบวนการฝึกจิตที่มุ่งเน้นการสะสมพลังจิตผ่านการทำสมาธิอย่างเป็นระบบ เพื่อพัฒนาสติและปัญญา

2) ผลของการปฏิบัติธรรม พบว่า ช่วยบรรเทาความเจ็บป่วยทางจิตได้โดยมีกลไกสำคัญ คือ การสร้างสติรู้เท่าทันอารมณ์และกระบวนการสะสมพลังจิตที่ทำหน้าที่เป็นภูมิต้านทานทางใจ ส่งผลให้ผู้ปฏิบัติธรรมสามารถจัดการกับความเครียดและความวิตกกังวลได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีความมั่นคงทางอารมณ์เพิ่มขึ้น และมีสภาวะจิตที่ตื่นรู้ไม่ฟุ้งซ่าน ซึ่งถือเป็นการพัฒนาสุขภาวะทางจิตในเชิงคุณภาพอย่างเห็นได้ชัด

3) การประยุกต์ใช้พลังจิตตานุภาพทำได้โดยการสร้างรูปแบบการปฏิบัติในชีวิตประจำวัน (Daily Practice Model) เช่น การกำหนดเวลาทำสมาธิสั้น ๆ แต่บ่อยครั้ง (วิทิสาสมาธิ) และการนำสมาธิไปแทรกในการบำบัดรักษาปกติ เพื่อให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตปัจจุบัน ซึ่งผู้ให้ข้อมูลเห็นว่าควรนำไปบูรณาการร่วมกับการดูแลรักษาทางการแพทย์เพื่อการส่งเสริมสุขภาพจิตเชิงรุกในระดับบุคคลและชุมชนต่อไป

เอกสารอ้างอิง

ขวัญใจ ทองศรี (2564). “คุณภาพชีวิตที่ดีตามแนวพุทธจิตวิทยา”. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์. 7(2). 326-327.

ณัฐชา อุเทศนันทน์ (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างความเครียด และสุขภาวะทางจิตในวัยผู้ใหญ่ตอนกลาง โดยมีความเมตตา กรุณาต่อตนเองและการสนับสนุนทางสังคมเป็นตัวแปรกำกับ. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นิตยา ศรีจำนง (2562). การพยาบาลผู้ป่วยที่มีความผิดปกติทางการนึกคิดและการรับรู้: การพยาบาลผู้ป่วยจิตเภท. รายงานการวิจัย. วิทยาลัยพยาบาลและสุขภาพ: มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

พระครูศีลวัตรประภากร (สมพร ปภากโร) (2564). วิธีรักษาผู้ป่วยทางจิตด้วยภูมิปัญญาพื้นบ้านของวัดป่าดอนเปลือย ตำบลขามเฒ่า อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม เชิงพุทธปรัชญา. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระเทพเจติยาจารย์ (หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร) (2541). หลักสูตรครูสมาธิ เล่ม 2. กรุงเทพมหานคร: หจก. พิฆณี.

พระธรรมมงคลญาณ (2558). ธรรมะ จากใจ. กรุงเทพมหานคร: บริษัท จันวาณิชย์ ซีเคียวริตี้ พริ้นท์ติ้ง จำกัด.

พระแมน ฐิตเมโธ (2561). “ธรรมชาติของมนุษย์ในทัศนะของพุทธทาสภิกขุ”. วารสาร ศึกษาศาสตร์ มมร. 6(2). 207.

พระเสริมพร แก้วมะ และ ศรัณย์ ธิติลักษณ์ (2560). “ผลของการปฏิบัติสมาธิที่มีต่อบทบาทภาวะผู้นำ กรณีศึกษา: ผู้เรียนหลักสูตรครูสมาธิ สถาบันพลังจิตตานุภาพ”. การประชุมวิชาการระดับชาติ มหาวิทยาลัยรังสิต ประจำปี 2560. 28 เมษายน 2560. 935-937.

อสมินทร์ ตันวัฒนานนท์ (2561). ศึกษาเชิงวิเคราะห์การปฏิบัติสมาธิของสถาบันพลังจิตตานุภาพ สาขาที่ 83 วัดวิมลนิวาส จังหวัดร้อยเอ็ด. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

A tuemaster (2569). ปัญหาในการทำสมาธิ (Hindrances to Meditation). {Online}. https://tuemaster.com/blog/4hindrances-to-meditation/. [20 เมษายน2569]

Johnathan R. Meier, et al. (2024). “Mental Health Services in a Camp Setting: Choices, Challenges, Change”. Journal of Youth Development. 19(4). 58-71.

Marrero, Rosario-Josefa, et al. (2016). “Effectiveness of a Positive Psychology Intervention Combined with Cognitive Behavioral Therapy in University Students”. Sistema de Informacion Cientifica. 32. 728-740.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-30

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย