มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมการเผยแพร่สื่อลามก
LEGAL MEASURES FOR REGULATING THE DISSEMINATION OF PORNOGRAPHIC CONTENT
คำสำคัญ:
สื่อลามก, อาชญากรรมคอมพิวเตอร์, พยานหลักฐานดิจิทัล, การถ่ายทอดสด, สื่อลามกที่มีเนื้อหารุนแรงบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัญหาทางกฎหมายและการบังคับใช้ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 287 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560 ในการควบคุมสื่อลามกบนสื่อดิจิทัลสมัยใหม่ โดยใช้วิธีเปรียบเทียบกับกฎหมายต่างประเทศเพื่อเสนอแนวทางที่เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย
ผลการศึกษาพบปัญหาสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ (1) นิยามคำว่า "ลามก" ไม่ชัดเจน ต้องอาศัยแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเป็นเกณฑ์ ทำให้เกิดความไม่แน่นอนและเสี่ยงต่อการตีความที่กว้างเกินสมควร (2) ไม่มีหลักเกณฑ์แยกความผิดระหว่างการครอบครองเพื่อบริโภคส่วนตัวกับการครอบครองเพื่อเผยแพร่ (3) กระบวนการเข้าถึง ตรวจค้น ยึด และรวบรวมพยานหลักฐานดิจิทัลยังขาดความเป็นระบบและอาจกระทบหลักประกันสิทธิของผู้ต้องหา (4) มีช่องว่างทางกฎหมายกรณีการเผยแพร่ผ่านการถ่ายทอดสด (Live Streaming) ทั้งในการพิสูจน์การกระทำและความรับผิดของผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม และ (5) ไม่มีการจำแนกสื่อลามกที่มีเนื้อหารุนแรง (Violent Pornography) เป็นประเภทเฉพาะ ทั้งที่กระทบศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และความปลอดภัยสาธารณะรุนแรงกว่าสื่อลามกทั่วไป
ผู้วิจัยเสนอแนะดังนี้ (1) แก้ไขประมวลกฎหมายอาญาโดยบัญญัตินิยามคำว่า "ลามก" ไว้อย่างชัดเจนในบททั่วไป (2) แยกความผิดฐานครอบครองเพื่อเผยแพร่ออกจากการครอบครองเพื่อบริโภคส่วนตัว (3) แก้ไขประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาให้มีขั้นตอนการเข้าถึง ตรวจค้น ยึด และเก็บรักษาพยานหลักฐานดิจิทัลอย่างเป็นระบบ (4) เพิ่มฐานความผิดเฉพาะสำหรับการเผยแพร่สื่อลามกผ่านการถ่ายทอดสด พร้อมกำหนดความรับผิดของผู้ให้บริการ และ (5) บัญญัติให้สื่อลามกที่มีเนื้อหารุนแรงเป็นความผิดประเภทเฉพาะที่มีบทลงโทษหนักกว่า พร้อมกำหนดมาตรการคุ้มครองผู้เสียหายและการป้องกันเชิงระบบ
เอกสารอ้างอิง
กองทุนศาสตราจารย์คนึง ฦาไชย, และ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ. (2546). ปัญหาพฤติกรรมของมนุษย์ในสังคมไทยบนอินเทอร์เน็ต [เอกสารประกอบการสัมมนา]. สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน.
พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550. (2550, 18 มิถุนายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 124 ตอนที่ 27 ก. หน้า 4-13.
พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560. (2560, 24 มกราคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 134 ตอนที่ 10 ก. หน้า 24-35.
พระราชบัญญัติว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการล่วงละเมิดทางเพศ พ.ศ. 2562. (2562, 27 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 136 ตอนที่ 71 ก. หน้า 179-181.
สุขศรี. (2563). ความท้าทายของกฎหมายอาญาในยุคดิจิทัล. สำนักพิมพ์นิติธรรม.
กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. (2552). ผลการสำรวจการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2552. สืบค้น 5 สิงหาคม 2568, จาก http://www.mict.go.th/more_news.php?cid=37
กองทุนศาสตราจารย์คนึง ฦาไชย, และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ. (2546). ปัญหาพฤติกรรมของมนุษย์ในสังคมไทยบนอินเทอร์เน็ต [เอกสารประกอบการสัมมนา]. สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน.
พระราชบัญญัติว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการล่วงละเมิดทางเพศ พ.ศ. 2562. (2562). ราชกิจจานุเบกษา.
สุขศรี. (2563). ความท้าทายของกฎหมายอาญาในยุคดิจิทัล. นิติธรรม.
พระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ. 2551. (2551, 4 มีนาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 125 ตอนที่ 42 ก. หน้า 1-26.
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา. (2477, 18 มิถุนายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 51. หน้า 439-536.
ประมวลกฎหมายอาญา. (2499, 15 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 73 ตอนที่ 95. หน้า 1-137.
