กิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน เพื่อพัฒนาทักษะความเป็นผู้ประกอบการเกษตรด้วยการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์จากมะลิ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
COMMUNITY-BASED LEARNING ACTIVITIES TO DEVELOP AGRICULTURAL ENTREPRENEURIAL SKILLS THROUGH CREATIVE JASMINE PRODUCT DEVELOPMENT FOR GRADE 8 STUDENTS
คำสำคัญ:
การเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน, ทักษะความเป็นผู้ประกอบการเกษตร, มะลิบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันของการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน
เพื่อพัฒนาทักษะความเป็นผู้ประกอบการเกษตร ด้วยการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์จากมะลิ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 2) สร้างกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน เพื่อพัฒนาทักษะความเป็นผู้ประกอบการเกษตร ด้วยการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์จากมะลิ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ครูผู้สอน รายวิชาเศรษฐศาสตร์ ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 จำนวน 4 คน และนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่ 2/5 โรงเรียนขาณุวิทยา จำนวน 40 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก
และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงอุปนัย และนำเสนอผลงานในรูปแบบพรรณนาเชิงวิเคราะห์
ผลการวิจัยพบว่า การจัดการเรียนรู้รายวิชาเศรษฐศาสตร์ในปัจจุบันยังเน้นการบรรยายควบคู่กับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก โดยครูพยายามเชื่อมโยงเนื้อหากับบริบทชีวิตจริงของผู้เรียน อย่างไรก็ตาม ยังพบข้อจำกัดสำคัญ ได้แก่ ระยะเวลาในการจัดกิจกรรม ความแตกต่างระหว่างผู้เรียนทั้งด้านความสนใจและความเข้าใจ
รวมถึงระดับการมีส่วนร่วมในการทำงานกลุ่มที่ไม่เท่ากัน นอกจากนี้ ครูบางส่วนยังขาดความชัดเจนในการออกแบบ
การจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานอย่างเป็นระบบ ผู้วิจัยจึงพัฒนาคู่มือกิจกรรม “Jasmine Venture Journey: เส้นทางผู้ประกอบการมะลิ” ซึ่งประกอบด้วย 4 กิจกรรม ได้แก่ 1) คิดแบบผู้ประกอบการ 2) สำรวจโอกาสในชุมชน
3) การผลิตสินค้าและบริการ และ 4) สร้างสรรค์และนำเสนอผลิตภัณฑ์จากมะลิ โดยดำเนินกิจกรรมตาม 4 ขั้นตอนของการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน ได้แก่ การวางแผน การดำเนินการ การสะท้อนคิด และการประเมินผล ทั้งนี้ ผลการจัดกิจกรรมสะท้อนว่าผู้เรียนมีพัฒนาการด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติด้านความเป็นผู้ประกอบการเกษตรชัดเจนขึ้น
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง
พ.ศ. 2560). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
เกษศิริ ทองเฉลิม. (2566). การพัฒนากระบวนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานเพื่อส่งเสริมทักษะ
การแก้ปัญหา สำหรับผู้เรียนในระดับชั้นประถมศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 46(4), 1–12.
กิตติภา อันพิมพา, และ อังคณา อ่อนธานี. (2566). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน เรื่องปัญหาชุมชนและสังคม เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. Journal of Buddhist Education and Research, 9(1), 186–196.
ธนาธิป รัตนพันธ์. (2567). ผลของการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน (Community-Based Learning: CBL) บูรณาการกับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และทักษะการคิดสร้างสรรค์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนพ่วงพรมครวิทยา. วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 3(1), e0752.
ธัญญาพร ก่องขันธ์. (2566). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานในการส่งเสริม
ความสามารถการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น สำหรับนักศึกษาวิชาชีพครู. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา, 18(1), 103–112.
นภาพร โขมพัตร, ธีรศักดิ์ สุขสันติกมล, และ พีชาณิกา เพชรสังข์. (2568). ผลของการจัดการเรียนรู้
โดยใช้ชุมชนเป็นฐานที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน วิชาสังคมศึกษาและความตระหนักในการอนุรักษ์
วัฒนธรรมท้องถิ่น ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 16(1), 223–237.
ปุญญิศา พิมพ์สุข. (2565). กิจกรรมพัฒนาผู้เรียนเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการเป็นผู้ประกอบการ
โดยใช้วิธีการคิดเชิงออกแบบ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดพิษณุโลก (การค้นคว้าอิสระเพื่อศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).
ปราณปรียา ประทุมเมศ, และ ณัฐเชษฐ์ พูลเจริญ. (2568). กิจกรรมการเรียนรู้ธุรกิจชุมชนโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน
เพื่อส่งเสริมความเป็นผู้ประกอบการดิจิทัลของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. Journal of Buddhist Education and Research, 11(2), 577–593.
พิทยา บุณยศิวาพงศ์, และ อัจฉรา ศรีพันธ์. (2566). กิจกรรมเสริมสร้างทักษะผู้ประกอบการโดยใช้
สถานประกอบการธุรกิจชุมชนตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์เป็นฐานการเรียนรู้ สำหรับนักเรียน
ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (การค้นคว้าอิสระปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุจิต เมืองสุข. (2565, 31 กรกฎาคม). ปลูกมะลิ ที่กำแพงเพชร ส่งปากคลองตลาด ได้เงินล้าน. ข่าวสดออนไลน์.
องค์การบริหารส่วนตำบลยางสูง. (ม.ป.ป.). กลุ่มเกษตรผู้ปลูกมะลิ. สืบค้นจาก https://www.yangsoong.go.th/detailRev2?id=454&page=5
International Labour Organization. (2023). World Employment and Social Outlook: Trends 2023. Geneva: International Labour Office.
