กิจกรรมการเรียนรู้ประวัติศาสตร์โดยใช้ชุมชนนิคมทุ่งโพธิ์ทะเลเป็นฐาน เพื่อพัฒนาความตระหนักรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 จังหวัดกำแพงเพชร
HISTORICAL LEARNING ACTIVITIES USING THE NIKHOM THUNGPHOTHALE COMMUNITY TO DEVELOP LOCAL HISTORICAL AWARENESS AMONG FIFTH-GRADE STUDENTS IN KAMPHAENG PHET PROVINCE.
คำสำคัญ:
การเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน, กิจกรรมการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น, ความตระหนักรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบทคัดย่อ
งานวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1). ศึกษาสภาพปัญหาของการจัดการเรียนการสอนรายวิชาประวัติศาสตร์ในกลุ่มโรงเรียนนิคมทุ่งโพธิ์ทะเล ตำบลนิคมทุ่งโพธิ์ทะเล จังหวัดกำแพงเพชร 2). เพื่อพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ประวัติศาสตร์โดยใช้ชุมชนนิคมทุ่งโพธิ์ทะเลเป็นฐาน เพื่อพัฒนาความตระหนักรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 จังหวัดกำแพงเพชร เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบพัฒนา (Qualitative Developmental Research) โดยใช้แนวคิดการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้บนฐานชุมชน (Community-based Learning Design) มีกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักที่ประกอบด้วย กลุ่มผู้มีประสบการณ์ด้านการจัดการเรียนการสอนรายวิชาประวัติศาสตร์ในโรงเรียน, นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนนิคมสร้างตนเอง 3 (แปดอ้อม) และผู้ให้ความรู้หรือปราชญ์ชุมชน/ผู้นำชุมชน โดยมีขอบเขตของการวิจัยด้านเนื้อหาที่ประกอบด้วย 1).สภาพปัญหาของการจัดการเรียนการสอนรายวิชาประวัติศาสตร์ ในกลุ่มโรงเรียนนิคมทุ่งโพธิ์ทะเล 2).พัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ประวัติศาสตร์โดยใช้ชุมชนนิคมทุ่งโพธิ์ทะเลเป็นฐานเพื่อพัฒนาความตระหนักรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ผู้วิจัยใช้เครื่องมือวิจัยที่มีความหลากหลาย และสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการวิจัย ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยใช้ Thematic Analysis (การวิเคราะห์ธีม) ตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูล (Trustworthiness) โดยอ้างอิงตามเกณฑ์ที่เสนอโดย Lincoln & Guba ผลการวิจัยพบว่า การจัดการเรียนการสอนวิชาประวัติศาสตร์ในพื้นที่ศึกษายังคงเน้นการสอนเนื้อหาตามตำรา เนื้อหาไม่เชื่อมโยงกับบริบทของชุมชน และขาดสื่อหรือแหล่งเรียนรู้ท้องถิ่น ส่งผลให้ผู้เรียนขาดความสนใจและไม่สามารถเชื่อมโยงความรู้กับชีวิตจริงได้อย่างชัดเจน ผู้วิจัยจึงพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ประวัติศาสตร์โดยใช้ชุมชนนิคมทุ่งโพธิ์ทะเลเป็นฐาน ซึ่งประกอบด้วยกิจกรรมการเรียนรู้ 5 ฐานที่เชื่อมโยงการเรียนรู้ในห้องเรียนกับแหล่งเรียนรู้จริงในชุมชน ผลการดำเนินกิจกรรมพบว่าสามารถพัฒนาความตระหนักรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของผู้เรียนได้ โดยครอบคลุม 4 มิติ ได้แก่ ด้านความรู้ความเข้าใจ ความรู้สึกผูกพัน อัตลักษณ์ความภาคภูมิใจ และการถ่ายทอด โดยผู้เรียนสามารถเชื่อมโยงอดีต ปัจจุบัน และอนาคตของชุมชนได้อย่างมีความหมาย ตระหนักถึงบทบาทของตนในฐานะสมาชิกของชุมชน และพร้อมสืบสานเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่นต่อไป
เอกสารอ้างอิง
Banks, JA (2008). ความหลากหลายอัตลักษณ์กลุ่มและการศึกษาความเป็นพลเมืองในยุคโลกาภิวัตน์ Educational Researcher, 37(3), 129–139.
Bloom, B. S. (1971). Handbook on Formative and Somative Evaluation of StudentLearning. New York: McGraw-Hill Book Co.
Bloom, B. S. (1976). Human Characteristics and School Learrning. New York: McGraw-Hill Book Co.
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Sage Publications.
Melaville, A., Berg, A. C., & Blank, M. J. (2006). Community-based learning: Engaging students for success and citizenship. Coalition for Community Schools.
Peter N. Stearns. (2514). “ ทำไมต้องเรียนประวัติศาสตร์? ทบทวนใหม่ ” (Perspectives on History). [Online]. Available:https://www.historians.org/ resource/why-study-history-1998/. [2568, พฤษภาคม 29].
Rusen, J. (2004). Historical Consciousness: Narrative Structure, Moral Function, and Ontogenetic Development.
UNESCO. (2015). Global citizenship education: Topics and learning objectives. UNESCO. [Online]. Available:https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000232993. ISBN 978-92-3-100102-4. [2568, สิงหาคม 18].
UNESCO. (2017). ความสามารถด้าน SDG ที่ครอบคลุมและเฉพาะทางของ UNESCO. [Online]. Available: https://www.unsdglearn.org/unesco-cross-cutting-and-specialized-sdg-competencies/?utm_source=chatgpt.com. [2568, สิงหาคม 16].
XCL World Academy. (2568). คู่มือการเรียนรู้จากประสบการณ์และเหตุใดจึงสำคัญ. [Online]. Available:https://xwa.edu.sg/th/blog/students/guide-to-experiential-learning-and-why-it-matters/. [2568, กรกฎาคม 15].
กัญญาณัฐ สิมสวัสดิ์. (2565). การจัดการเรียนรู้โดยชุมชนเป็นฐาน: กลยุทธ์การจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ท่ามกลางสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 COMMUNITY-BASED LEARNING IN THE 21ST CENTURY AMONG THE OUTBREAK OF CORONAVIRUS DISEASE 2019 (COVID-19).วารสารวิจัยศรีล้านช้าง, 2(6), 48-49.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560) .แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 – 2579. กรุงเทพ : สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา บริษัท พริกหวานกราฟฟิค จํากัด
กระทรวงศึกษาธิการ. นโยบายการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 – 2569. (17 ตุลาคม 2567). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 141 ตอนพิเศษ 309 ง หน้า 11-12
กระทรวงศึกษาธิการ นโยบายการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 – 2569. (17 ตุลาคม 2567). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 141 ตอนพิเศษ 309 ง หน้า 11-12
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพ : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย
จุฬาลักษณ์ เทียนรุ่งรัศมี และรัตนา ศรีสวัสดิ์. (2562). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิตคณะการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร มหาวิทยาลัยบูรพา (รายงานผลการวิจัย). โครงการวิจัยประเภทงบประมาณเงินรายได้จากกองทุนวิจัยและพัฒนา: มหาวิทยาลัยบูรพา
ชุติมา มั่นเหมาะ. (2562). กิจกรรมเสริมศักยภาพการเรียนรู้ประวัติศาสตร์เมืองเก่าพิจิตรบนฐานชุมชน (รายงานผลการวิจัย). พิษณุโลก : สาขาสังคมศึกษา(มหาวิทยาลัยนเรศวร)
ชลธิชา มาลาหอม. (2555) อัตลักษณ์ชุมชนรากฐานสู่การศึกษา. วารสารครุศาสตร์ (มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม), 9(1), 41.
ทิศนา แขมมณี. (2519). การใช้บทบาทสมมติในการเรียนการสอน. Journal of Education Studies, 6(2), 43- 47. doi: 10.58837/CHULA.EDUCU.6.2.12
เทศบาลตำบลนิคมทุ่งโพธิ์ทะเล จังหวัดกำแพงเพชร.(มปป). ประวัติตำบลนิคมทุ่งโพธิ์ทะเล ตำนานสร้างบ้านแปลเมือง. [Online]. Available: chrome-extension://Kdpelmjpfafjppnhbloffcjpeomlnpah/https://nktp.go.th/pdf/files1.pdf. [2568, พฤษภาคม 30].
ปรรนภัค ใจสุภาพ. (2558).ผลการใช้ชุดกิจกรรมแนะแนวเพื่อพัฒนาการตระหนักรู้ในตนเองในการเลือกศึกษาต่อระดับอุดมศึกษาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนสตรีภูเก็ต จังหวัดภูเก็ต. (วิทยานิพนธ์นี้ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
ประไพพิมพ์ สุธีวสินนนท์ และประสพชัย พสุนนท์. (2559). การเลือกกลุ่มตัวอย่างในงานวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารปาริชาต, 29(2), 42–43.
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 และ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2553. ( 14 สิงหาคม 2542).ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 116 ตอนที่ 74 ก,/หน้า 1/19.
พระครูใบฎีกาวิชาญ วิสุทโธ(ทรงราษี), ภักดี โพธิ์สิงห์. (2565). อัตลักษณ์ท้องถิ่นสู่การจัดการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ LOCAL IDENTITY TO CREATIVE TOURISM MANAGEMENT. วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน, 9(2), 130-131
พิมลวรรณ พันธ์วุ้น และโสมฤทัย สุนธยาธร. (2562). การรับรู้เอกลักษณ์ อัตลักษณ์ และสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่มีผลต่อการตระหนักรู้ในผลกระทบทางการท่องเที่ยวด้านสังคมและวัฒนธรรมของกลุ่มคน มอญ เกาะเกร็ด ประเทศไทย. วารสารวิทยาศาสตร์การกีฬาและสุขภาพ, 20(2), 155
ภริมา วินิธาสถิตกุล และ ชนินันท์ แย้มขวัญยืน. (2565). การเรียนรู้เชิงรุก: แนวทางการเรียนการสอนที่เป็นเลิศในศตวรรษที่ 21Active Learning: Guidelines for Best Practicein the 21stcentury. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย (มหาวิทยาลัยสวนดุสิต), 6(3), 8
มนชนก กระจ่างพุ่ม. (2564). การรับรู้ของครูที่มีต่อกิจกรรมด้านการสื่อสาร: Information gap, Role play และ Simulationสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1. (รายงาน ผลการวิจัย). ภาควิชาหลักสูตรและวิธีสอน : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร
วารินท์พร ฟันเฟื่องฟู. (2562). การจัดการเรียนรู้Active Learning ให้สำเร็จ THE SUCCESS OF ACTIVE LEARNING MANAGEMENT.วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์ (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 9(1), 137-141
ศักรินทร์ ชนประชา. (2562). การศึกษาตลอดชีวิต. วารสาร AL-NUR บัณฑิตวิทยาลัย, 12(26).
ศุนิสา ทดลา, ณัฐมน พันธ์ชาตรี, อโนทัย แทนสวัสดิ์. (2563). ปรัชญาการศึกษา (Philosophy of Education). (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร:โรงพิมพ์ หจก.วรานนท์ เอ็นเตอร์ไพรส์
สุนทรชัย ชอบยศ. (2562). ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเพื่อการพัฒนารากฐานท้องถิ่นที่เข้มแข็งและยั่งยืน(บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายงานวิจัยเรื่อง การศึกษาแนวคิด ทฤษฎีและแนวทางการประยุกต์ใช้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นที่ยั่งยืน). วารสารการวิจัยสถาบันพระปกเกล้า, 118 – 124
สมชาย รัตนทองคํา. (2554). ปรัชญาการศึกษาเบื้องต้น เอกสารประกอบการสอน 475 788 การสอนทางกายภาพบําบัด. [Online]. Available: chromeextension://kdpelmjpfafjppnhbloffcjpeomlnpah/https://ams.kku.ac.th/aalearn/resource/edoc/tech/54/1philos 54.pdf. [2568, กรกฎาคม 4].
สุมาลี ชัยเจริญ. (2557). การออกแบบการสอน หลักการ ทฤษฎี สู่การปฏิบัติ. ขอนแก่น:คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
สุวรรณา จุ้ยทอง. (2564). การศึกษาองค์ประกอบในการจัดการเรียนรู้สำหรับนักศึกษาวิชาชีพครูระดับปริญญาตรี ให้มีเทคนิคการจัดกิจกรรมการเรียนรู้.วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์, 15(1), 196-197
สรัญญา จันทร์ชูสกุล. (มปป.). แนวคิด หลักการ และยุทธวิธีการประเมินผลเพื่อการเรียนรู้.[Online]. Available: file:///C:/Users/Advice%20SB/Downloads/. [2568, พฤษภาคม 30].
สิริวรรณ สิรวณิชย์. (2565). แนวคิดและวิธีการประวัติศาสตร์ท้องถิ่น. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยศิลปากร
สุวิธิดา จรุงเกียรติกุล. (2561). สังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต (A Lifelong Learning Society). [Online]. Available:https://www.trueplookpanya.com/ dhamma/content/66056ratchakitcha.soc.go.th/documents/49252.pdf. [2568, พฤษภาคม 29].
สถาพร พฤฑฒิกุล. (2558). การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning. [Online]. Available:https://km.buu.ac.th/article/frontend/article_detail/141. [2568, กรกฎาคม 5].
สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. (2554). เพื่อนคู่คิด มิตรคู่ครู แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ :สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ วังจันทรเกษม.โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จํากัด สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2567). แนวทางการจัดการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นในสังคมร่วมสมัย: เรื่องของฉัน เรื่องของเรา Local History, Our Story. กรุงเทพฯ: ศูนย์สื่อและสิ่งพิมพ์แก้วเจ้าจอมมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). แนวทางการนิเทศ เพื่อพัฒนาและ ส่งเสริม การจัดการเรียนรู้เชิงรุก ตามนโยบายลดเวลาเรียนเพิ่มเวลาร. [Online]. Available: https://academic.obec.go.th/images/document/1603180137_d_1.pdf. [2568, กรกฎาคม 17].
อาคม สมบัติแก้ว. (2535). การศึกษาแนวคิดทางปรัชญาการศึกษาของครูอาจารย์และผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสานักงานการประถมศึกษาจังหวัดนครศรีธรมราช (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
อรอนงค์ หิรัญบูรณะ และสุภาณี เฑียรเจริญ. (2525). บทบาทสมมติ (Role-Playing).วารสารภาษาปริทัศน์, 2(2), 35-38
อรุณฉัตร คุรุวาณิชย์และชนันญา น้อยสันเทียะ. (2562). ทฤษฎีการเรียนรู้จากประสบการณ์ หรือ Experiential Learning Theory (ELT). [Online]. Available:
https://www.lifeeducation.in.th/positive-education/. [2568, กรกฎาคม 17].
อัจฉรา ศรีพันธ์. (2561). การจัดการศึกษาบนฐานชีวิตและการจัดการศึกษาบนฐานชุมชน.กรุงทพฯ: แดแน็กซ์ อินเตอร์คอร์เปอร์เรชั่น.
อาร์ม สุขพิชัย. (2566). 3 องค์ประกอบสำคัญที่ส่งผลต่อ การตระหนักรู้ในตนเอง. [Online]. Available: https://selminder.com/knowledge-hub/self-awareness/3. [2568, กรกฎาคม 25].
