แนวทางพัฒนาการบริหารสถานศึกษาตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษานครราชสีมา เขต 3
GUIDELINES FOR DEVELOPING SCHOOL ADMINISTRATION BASED ON THE BRAHMAVIHARA IV FOR SCHOOL ADMINISTRATORS UNDER THE NAKHON RATCHASIMA PRIMARY EDUCATIONAL SERVICE AREA OFFICE 3
คำสำคัญ:
แนวทางพัฒนาการบริหารสถานศึกษา, ประสบการณ์บริหารสถานศึกษา, หลักพรหมวิหาร 4บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการบริหารสถานศึกษาตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา 2) เพื่อเปรียบเทียบการบริหารสถานศึกษาตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา จำแนกตามประสบการณ์บริหารสถานศึกษา 3) เพื่อศึกษาแนวทางพัฒนาการบริหารสถานศึกษาตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 3 กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 3 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 127 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์โดยการทดสอบค่าที (t-test independent)
ผลการวิจัยพบว่า 1) การศึกษาการบริหารสถานศึกษาตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านบริหารงานงบประมาณด้วยความเป็นกลางมีค่าเฉลี่ยสูงสุด ( = 4.51, S.D. = 0.56) และด้านบริหารงานบุคคลด้วยความยุติธรรมมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด ( = 4.42, S.D. = 0.64) 2) การวิเคราะห์ข้อมูลเกี่ยวกับการเปรียบเทียบการบริหารสถานศึกษาตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา จำแนกตามประสบการณ์บริหารสถานศึกษา โดยภาพรวมและรายด้าน พบว่า แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ 3) แนวทางพัฒนาการบริหารสถานศึกษาตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา จัดโครงการพัฒนาศักยภาพด้านการบริหารตามหลักพรหมวิหาร 4 อย่างต่อเนื่อง เช่น การอบรมเชิงปฏิบัติการ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ หรือการนิเทศติดตาม เพื่อกระตุ้นการปรับตัวให้สอดคล้องกับบริบทการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษา ควรเปิดโอกาสให้ผู้บริหารรุ่นใหม่ที่มีแนวปฏิบัติที่โดดเด่น ได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์กับผู้บริหารที่มีประสบการณ์สูง เพื่อถ่ายทอดแนวคิด วิธีปฏิบัติที่สะท้อนหลักเมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขาในบริบทการบริหารสถานศึกษา
เอกสารอ้างอิง
ไกรลาศ ชิณกะธรรม. (2562). การใช้พรหมวิหาร 4 ที่สัมพันธ์กับการจัดการศึกษาของผู้บริหารโรงเรียนระดับมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 29. การศึกษาค้นคว้าอิสระ
ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น.
ดนัย ไชยโยธา. (2544). พระมหากษัตริย์กับพระพุทธศาสนาในประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
ธีระ รุญเจริญ. (2550). ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษายุคปฏิรูปการศึกษา. กรุงเทพฯ: แอล.ที.เพรส.
ประภาพร จันทรัศมี และคณะ. (2559). การบริหารโรงเรียนเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งทางคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนประถมศึกษา. วารสารวิชาการคุณธรรมความดี. 5(1), 1-21.
ประเวศ วะสี. (2554). ภาวะผู้นาทางจริยธรรมและการบริหาร. กรุงเทพฯ: (ม.ป.ท.).
พงศธร ตะโนนทอง, สุนทร สายคำฉลาด และจันทรสมบัติ (2568). การบริหารงานวิชาการตามหลักพรหมวิหาร ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1. วารสารพระพุทธศาสนาและการศึกษา, 11(3), 25-26
พรทิพย์ อนุพัฒน์, สันติ อุนจะนำ, และพระครูสิริธรรมาภิรัต. (2564). การบริหารงานตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 12(2), 45–58.
พระครูจันทปัญญาภรณ์, พระครูวิจิตรสรคุณ และพระมหาสมควร สุธมฺโม. (2565). การบริหารงานกิจการนักเรียนตามหลักพรหมวิหาร 4 ของโรงเรียนขยายโอกาส สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 4. วารสารสถาบันวิจัยพิมลธรรม, 9(2), 143-156.
พระครูวิจิตรสาธุรส. (2560). หลักพรหมวิหารธรรมของผู้บริหารสถานศึกษากับการบริหารงานบุคคล โรงเรียนพระปริยัติธรรม สังกัดสำนักงานเขตการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกสามัญ เขต 12. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 8(2), 1-15.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). ธรรมะกับการบริหารงาน (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง
พระมหาพุทธิวัฒน์ เพ็งพันธ์, พระครูชัยรัตนากร และธีรภัทร์ ถิ่นแสนดี (2566) การบริหารงานบุคคลตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษ เขต 2. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 7(2), 19-20.
พีรวัส วรพล. (2566). การบริหารงานทั่วไปตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดนนทบุรี. วารสารการบริหารการศึกษาและนวัตกรรมการเรียนรู้, 3(2), 45-59.
วิรัช วงศ์ฉลาด. (2565). การบริหารงานงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาลและพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครสวรรค์ เขต 1. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและสังคมศาสตร์, 3(1), 12-25.
สมเกียรติ พรหมเสน, พระครูสุพรรณวิโรจน์ และพระมหาประสิทธิ์ ญาณปฺปทีโป. (2566).แนวทางการพัฒนาการบริหารงานความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชนตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 3. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 23(1), 185-198.
สมคิด พรหมมา. (2563). ธรรมาภิบาลกับการจัดสรรงบประมาณภาครัฐ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์วิชาการ.
สิวลี ศิริไล. (2551). จริยศาสตร์สำหรับพยาบาล. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561-2580). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 3. (2567). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. นคราชสีมา: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 3 : 11-12
Fayol, H. (1949). General and industrial management (C. Storrs, Trans.). Pitman Publishing. (Original work published 1916)
Goleman, D. (1998). Working with Emotional Intelligence. America:Bantam Books.
Greenberg, J. (1987). A taxonomy of organizational justice theories. Academy of Management Review, 12(1), 9–22.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement. 30(3). (n.p): (n.p.) : 607–610.
Rawls, J. (1971). A theory of justice. Harvard University Press.
Schaufeli, W. B., Salanova, M., González-Romá, V., & Bakker, A. B. (2002). The measurement of engagement and burnout: A two sample confirmatory factor analytic approach. Journal of Happiness Studies, 3(1), 71-92.
Senge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization (Rev. ed.). Doubleday.
Wildavsky, A. (1986). Budgeting: A comparative theory of budgetary processes (2nd ed.). Transaction Books
