การใช้เทคนิคแนวเทียบในการสอนโวหารภาพพจน์ในวรรณกรรมพุทธประวัติสำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น
THE USE OF ANALOGY TECHNIQUE IN TEACHING FIGURES OF SPEECH IN BUDDHIST HAGIOGRAPHICAL LITERATURE FOR LOWER SECONDARY STUDENTS
คำสำคัญ:
เทคนิคแนวเทียบ, โวหารภาพพจน์, วรรณกรรมพุทธประวัติ, แบบจำลองการสื่อสารของชแรมม์บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการแก้ปัญหาอคติ หรือเจตคติเชิงลบของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นในการศึกษาพระพุทธศาสนาที่เกิดจากถึงความไม่เข้าใจเรื่องการใช้โวหารภาพพจน์ในวรรณกรรมพุทธประวัติ ทำให้มองว่าขาดเหตุผล ไม่มีความสมจริง
ผู้เขียนได้ใช้เทคนิคแนวเทียบ (Analogy Technique) มาใช้จัดการเรียนรู้ผ่านแนวทาง FAR Guide 3 ขั้นตอน ได้แก่ 1) Focus คือ ศึกษาลักษณะการใช้โวหารภาพพจน์ในวรรณกรรมพุทธประวัติซึ่งเป็นเป้าหมาย (Target) และคัดเลือกสื่อร่วมสมัยที่นักเรียนสนใจคือโฆษณามาเป็นตัวเปรียบเทียบ (Analog) 2) Action คือ
ให้นักเรียนปฏิบัติการถอดรหัสสารเพื่อศึกษานัยยะของโวหารภาพพจน์ที่ใช้ในโฆษณาและวรรณกรรมพุทธประวัติตามแบบจำลองการสื่อสารของชแรมม์ จากนั้นทำการเปรียบเทียบลักษณะร่วมระหว่างเป้าหมายและตัวเปรียบเทียบ 3) Reflection คือ วัดและประเมินผลนักเรียนทั้งในด้านความเข้าใจสาเหตุการใช้โวหารภาพพจน์ในวรรณกรรมพุทธประวัติ ผลการปฏิบัติการถอดรหัสสาร และความกระตือรือร้นในชั้นเรียน
หลังจากการสอน พบว่าการใช้เทคนิคแนวเทียบ ช่วยให้นักเรียนเข้าใจกระบวนการสื่อสารของวรรณกรรมพุทธประวัติอย่างเป็นระบบ การใช้แบบจำลองการสื่อสารของชแรมม์เพื่อแสดงระบบร่วมระหว่างเป้าหมายกับตัวเปรียบเทียบทำให้นักเรียนสนใจถอดรหัสสารและพยายามเข้าถึงนัยยะของโวหารภาพพจน์ที่ปรากฏในวรรณกรรมพุทธประวัติด้วยความสนุกสนาน ส่งผลให้มีเจตคติที่ดีขึ้นต่อการเรียนพระพุทธศาสนา
เอกสารอ้างอิง
Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom’s taxonomy of educational objectives. New York: Longman
Thompson, S. (1955 – 1958). Motif-Index of Folk-Literature. Blommington: Indiana University.
Walter J. Ong. (2002). Orality and Literacy. New York: Routledge.
กิดานันท์ มลิทอง. (2548). เทคโนโลยีและการสื่อสารเพื่อการศึกษา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์อรุณการพิมพ์.
กุหลาบ มัลลิกะมาส, คุณหญิง. (2562). วรรณคดีวิจารณ์. พิมพ์ครั้งที่ 20. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย รามคำแหง.
กาญจนา มีศิลปวิกภัย. (2554). ความรู้เบื้องต้นและทฤษฎีการสื่อสาร. พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยศรีปทุม.
โกวิท ประวาลพฤกษ์. (2552). เครื่องมือวัดด้านจิตพิสัย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสถิติ วิจัยและการประเมินผลการศึกษา หน่วยที่ 9-15. พิมพ์ครั้งที่ 22. หน้า 621-676. นนทบุรี: สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
จรัส พยัคฆราชศักดิ์ และคณะ. (ม.ป.ป.). หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน พระพุทธศาสนา ม.2. กรุงเทพฯ: วัฒนาพานิช.
ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. (2549). รัฐ-ชาติกับ (ความไร้) ระเบียบโลกชุดใหม่. กรุงเทพฯ: วิภาษา.
ณัฐพงษ์ หริรักษาพิทักษ์. (2540). การศึกษาวิเคราะห์การใช้ภาพอุปมาอุปไมยในการโฆษณาสื่อสิ่งพิมพ์. วิทยานิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ดวงกมล บำรุงบ้านทุ่ม และสุธา ภู่สิทธิศักดิ์. (2556, ตุลาคม - ธันวาคม). ตัวแทนความคิด เรื่อง พันธะเคมี ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ที่เรียนจากการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ แบบเปรียบเทียบ (Analogy) ตามแนว FAR Guide. วารสารศึกษาศาสตร์ ฉบับวิจัยบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 7(4), 9-16.
ทวีศักดิ์ ญาณประทีป. (2562). วรรณกรรมศาสนา. พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
ธิกานต์ ศรีนารา. (2565). วิถีไทยว่าด้วยภูมิปัญญา. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาวิถีไทย หน่วยที่ 9-15. พิมพ์ครั้งที่ 6. หน้า 14-1 – 14-65. นนทบุรี: สาขาวิชาศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
บริษัท แซลมอน เฮ้าส์ จำกัด. (2564). ถ้าโรงเรียนนี้เป็นของคุณคนเดียว... [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 1 ธันวาคม 2568, จาก https://youtube.com/watch?v=bOHL--FPu5U
บริษัท ฮาตาริ อิเลคทริค จำกัด. (2560). โฆษณาฮาตาริแอร์คูลเลอร์เทอร์โบ [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 1 ธันวาคม 2568, จาก https://web.facebook.com/HatariOfficial/videos/680426248803127/
ปรมินท์ จารุวร. (2547). ความขัดแย้งและการประนีประนอมในตำนานปรัมปราไทย. วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
มรีจิ คงทรัตน์. (2553). ผลของการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์โดยใช้เทคนิคแนวเทียบร่วมกับวงจรการเรียนรู้ 5E ที่มีต่อความสามารถในการแก้ปัญหาและเจตคติต่อวิทยาศาสตร์ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วนิดา พูลพันธ์ชู, ติยะภรณ์ เหลืองพิพัฒน์ และศุภชัย ทวี. (2561, มกราคม-เมษายน). ผลการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ร่วมกับเทคนิคการสอนอุปมาอุปไมยเรื่อง การสลายสารอาหารระดับเซลล์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วารสารวิชาการและวิจัยสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 13(37), 133-147.
ศิริศักดิ์ อภิศักดิ์มนตรี, พระครูประวิตวรานุยุต และพระครูพิพิธสุตาทร. (2561, กรกฎาคม - ธันวาคม). พัฒนาการวรรณกรรมพุทธประวัติ. วารสารปาริชาต มหาวิทยาลัยทักษิณ, 31(2), 189-213.
สุกัญญา อามีน. (2539). การศึกษา ความรู้และทัศนคติที่มีต่อการปลูกถ่ายอวัยวะของประชาชนในเขตกรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เสาวลักษณ์ อนันตศานต์. (2563). นิทานพื้นบ้าน. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
