การสร้างความเที่ยงธรรมตามแนววิถีพุทธในวรรณกรรมเยาวชน เรื่อง “คุณปู่แว่นตาโต คุณปู่แว่นตาแตก อาม่าบนคอนโด และขวัญสงฆ์” ของ ชมัยภร แสงกระจ่าง
THE CONSTRUCTION OF IMPARTIALITY BASED ON THE BUDDHIST PATH IN YOUTH 'S LITERATURE IN KHUN PU WAEN TA TAEK, KHUN PU WAEN TA TO, AMA BON CONDO, AND KHWAN SONG OF CHAMAIPORN SAENGKRAJANG
คำสำคัญ:
คำสำคัญ: ความเที่ยงธรรม วิถีพุทธ วรรณกรรมเยาวชนบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการศึกษาตัวละครในวรรณกรรมสะท้อนหลักธรรมดำเนินชีวิตของมนุษย์ เมื่อใดมนุษย์ถูกอคติครอบงำจิตใจทำให้เกิดความไม่เที่ยงธรรมต่อตนเองและผู้อื่น ไม่สามารถดำเนินชีวิตร่วมกันกับผู้อื่นได้อย่างปกติสุข การสร้างความเที่ยงธรรมจึงเป็นหลักสำคัญเพื่อลดความขัดแย้ง เป็นการสร้างทัศนคติที่ดีให้อยู่ร่วมกันสันติสุข การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การสร้างความเที่ยงธรรมตามแนววิถีพุทธในวรรณกรรมเยาวชนของผู้แต่ง ชมัยภร แสงกระจ่าง โดยวิเคราะห์ตัวบท จำนวน 4 เรื่อง ได้แก่ คุณปู่แว่นตาแตก คุณปู่แว่นตาโต อาม่าบนคอนโด ขวัญสงฆ์ ประเด็นที่วิเคราะห์ ได้แก่ 1) องค์ประกอบการสร้างความเที่ยงธรรม 2) กลวิธีสร้างความเที่ยงธรรม โดยใช้แนวคิดที่เกี่ยวข้องกับการใช้คำและความหมายของคำ การสร้างความเที่ยงธรรมตามแนววิถีพุทธ การแก้ไขข้อขัดแย้ง การพัฒนาและสร้างมนุษยสัมพันธ์ ผลการวิจัยสรุป ดังนี้ 1) องค์ประกอบการสร้างความเที่ยงธรรม ได้แก่ การผูกเรื่อง ตัวละคร เหตุการณ์ บทสนทนา 2) กลวิธีสร้างความเที่ยงธรรมด้วยหลักพุทธธรรม ประกอบด้วย 1. การบริหารจัดการความสัมพันธ์ ได้แก่ 1.1 ปราศจากอคติ 4 ประการ คือ ลำเอียงเพราะชอบ ลำเอียงเพราะชัง ลำเอียงเพราะหลงผิด ลำเอียงเพราะกลัว 1.2 การสงเคราะห์ซึ่งกันและกัน 4 ประการ คือ การให้ การพูดสุภาพไพเราะ การช่วยเหลือผู้อื่น การเสมอต้นเสมอปลาย 2. การปฏิบัติเชิงเมตตา ได้แก่ การอยู่ร่วมกันกับผู้อื่น 4 ประการ คือ ปรารถนาดีต่อผู้อื่น ปรารถนาให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ ชื่นชมยินดี วางใจเป็นกลาง 3. การปฏิบัติเพื่อแก้ไขข้อขัดแย้ง 4 ประการ คือ พัฒนาความคิด มุมมอง ประพฤติดีทางวาจาและการกระทำ ทำมาหาเลี้ยงชีพสุจริต ตั้งใจทำสิ่งใดด้วยความเพียร 4. การพัฒนาและสร้างมนุษยสัมพันธ์ แบ่งได้ 2 ระดับ ได้แก่ 1) ระดับบุคคล ประกอบด้วย 1.1 เรียบง่าย อ่อนน้อมถ่อมตน 1.2 ร่าเริง เบิกบาน มีอารมณ์ขัน 1.3 กระตือรือร้น เพียร รับผิดชอบ อดทน 2) ระดับสังคม ดังนี้ 2.1 สนใจผู้อื่น เห็นคุณค่าผู้อื่น เข้าใจผู้อื่น ทำให้ผู้อื่นรู้สึกมีความหมาย เป็นมิตรแท้ 2.2 เต็มใจร่วมกิจกรรมสังคม 2.3 เก็บความลับ ไม่นินทา ไม่อิจฉาริษยา ไม่กล่าวถึงปมด้อยผู้อื่น
เอกสารอ้างอิง
กุหลาบ มัลลิกะมาส. (2516). วรรณคดีวรรณกรรมและวรรณศิลป์. กรุงเทพฯ: กรมการปกครอง.
กรมกิจการเด็กและเยาวชนร่วมกับสภาเด็กและเยาวชนแห่งประเทศไทย. (2563). รายงานการสำรวจความคิดเห็นของเด็กและเยาวชน ในหัวข้อ เด็กและเยาวชนคิดและทำอะไรในแต่ละวัน. กรุงเทพฯ: กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.
กรมส่งเสริมวัฒนธรรมกระทรวงวัฒนธรรม. (2563). ทอรักถักลายสืบสายวรรณศิลป์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
เกษม ฐิติสิทธา. (2561, กรกฎาคม-ธันวาคม). อคติ4: หลักการบริหารจัดการของผู้นำ. วารสาร มจร ปรัชญาปริทรรศน์. 1 (2), 85-99.
โครเกอรัส มิคาเอลและเชพเพล่า โรมาน. (2557). 50 วิธีแก้ปัญหาการตัดสินใจอย่างฉลาด. คมสัน ขจรชีพพันธุ์งาม แปล. กรุงเทพฯ: เอ็กซเปอร์เน็ท.
จีรภัทร อาดนารี และสิริวรรณ นันทจันทูล. (2559, กรกฎาคม-ธันวาคม). “น้ำใจ” ที่ปรากฏในวรรณกรรมเยาวชน. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี. 10 (2), 102-118.
ชมัยภร แสงกระจ่าง. (2555). ขวัญสงฆ์. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์คมบาง.
ชมัยภร แสงกระจ่าง. คุณปู่แว่นตาโต. (2553). พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์คมบาง.
ชมัยภร แสงกระจ่าง. คุณปู่แว่นตาแตก. (2554). พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์คมบาง.
ชมัยภร แสงกระจ่าง. อาม่าบนคอนโด. (2557). พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์คมบาง.
ดวงมน จิตร์จำนงค์. (2541). สุนทรียภาพในภาษาไทย. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ศยาม.
ไทยพีบีเอส. (2567). ข่าวออนไลน์. [online]. Available: https://www.thaipbs.or.th/news/content/336389. [2567, กุมภาพันธ์ 1].
บีบีซีนิวส์ไทย. (2566). ข่าวออนไลน์. [online]. Available: https://www.bbc.com/thai/articles/c0kxql0ggwro. [2566, ตุลาคม 1].
ปัณฉัตร หมอยาดี. (2566). เอกสารประกอบการสอนชุดวิชาทักษะชีวิต หน่วยที่ 5. ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 1. พิมพ์ ครั้งที่ 6. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
เปลื้อง ณ นคร. (2514). คำบรรยายวิชาการประพันธ์และหนังสือพิมพ์. พิมพ์ครั้งที่ 4. พระนคร: ไทยวัฒนาพานิช.
ประภาพร ธนกิตติเกษม. (2563). ศิลปะการเจรจาโน้มน้าวใจของตัวละครในนวนิยายไทยของศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์. วิทยานิพนธ์ ศศ.ด.มหาวิทยาลัยพะเยา. มหาวิทยาลัยพะเยา.
ประภาพร ธนกิตติเกษม. (2565, มกราคม-มิถุนายน). คบบัณฑิตพาไปหาผล มงคลชีวิตในนวนิยาย เรื่อง กุหลาบไร้หนาม ของ ศรีฟ้า ลดาวัลย์. วารสารมหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด. 11 (1), 59-69.
พัชรพร สาลี. (2560). กลวิธีสื่อคุณธรรมและจริยธรรมในนวนิยายเยาวชนที่ได้รับรางวัลยอดเยี่ยม พ.ศ.2556-2557. วิทยานิพนธ์ ศศ.ม.มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
พีพีทีวีเฮชดี36. (2567). ข่าวออนไลน์. [online]. Available: https://www.pptvhd36.com/news/อาชญากรรม/215789 [2567, กุมภาพันธ์ 1].
ลาวัลย์ นาคดิลก. (2561, มกราคม-เมษายน). แนวทางการพัฒนาพฤตินิสัยของเยาวชน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฎศรีสะเกษ, 12 (1), 163.
พระพรหมคุณาภรณ์. (ป.อ.ปยฺตโต). (2559). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 13. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.
ลู่ จั้วซี. (2561). ภาพสะท้อนเยาวชนไทยในวรรณกรรมเยาวชนรางวัลแว่นแก้ว ประเภทนวนิยาย พ.ศ.2556-2557. วิทยานิพนธ์ ศศ.ม. มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ.
วรวรรธน์ ศรียาภัย. (2560). พูดให้สัมฤทธิผลหลักการและศิลปวิธี. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย.
สุธีรา สัตยพันธ์. (2551). งานของ “ดังตฤณ” ในฐานวรรณกรรมพุทธศาสนาแนววัฒนธรรมประชานิยม. วิทยานิพนธ์ อ.ม.จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สวี ไห่เซิ่ง. (2557). การวิเคราะห์เกี่ยวกับเด็กและเยาวชนในนวนิยายของชมัยภร แสงกระจ่าง. วิทยานิพนธ์. ศศ.ม. มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์(ป.อ.ปยฺตโต). (2566). พุทธธรรม ฉบับเดิม. พิมพ์ครั้งที่ 44. กรุงเทพฯ: บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด(มหาชน).
อุภาวัณณ์ นามหิรัญ. (2562). การศึกษาวิเคราะห์วรรณกรรมเยาวชนของชมัยภร แสงกระจ่าง. วารสารวิวิธวรรณ สาร มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์. 3 (1), 57-58.
อรทิพย์ อังศุธรรังสี. (2550). ลีลาการใช้ภาษาไทยในนวนิยายของ ชมัยภร แสงกระจ่าง. วิทยานิพนธ์ ศศ.ม. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
