The Wisdom of Sedge Mat Weaving: A Multicultural Heritage of Border Communities A Case Study of Ban Tun Community, Ban Dan Sub-district Aranyaprathet District, Sa Kaeo Province
Main Article Content
Abstract
This qualitative research aims to investigate the local wisdom of sedge mat weaving in the Ban Tun community, Sa Kaeo Province, focusing on its historical background, transmission mechanisms, and pathways toward sustainable development. Data were collected through field research, employing participant observation and in-depth interviews with ten key informants, including local sages and relevant social groups. The gathered data were analyzed using descriptive content analysis.
The findings reveal that the Ban Tun community functions as a Thai-Cambodian border multicultural society characterized by a profound integration of identities. Sedge mat weaving serves as a vital cultural heritage, bridging traditional craftsmanship inherited from Cambodian ancestors with contemporary Thai aesthetic and commercial preferences. The transmission mechanism is characterized by "flexible and immersive learning" within kinship networks, which is fundamental to the survival and adaptation of this wisdom amidst the dynamics of the Border Special Economic Zone. Furthermore, the transition from household handicraft to a community enterprise-through the creation of contemporary applied motifs such as the pine tree, rose, and re-developed "Luk Kaew" patterns-not only enhances economic value but also signifies a re-actualization of cultural heritage that fosters pride in communal identity.
Article Details
References
นภาภรณ์ หะวานนท์, เพ็ญสิริ จีระเดชากุล, และสุรวุฒิ ปัดไธสง. (2550). ทฤษฎีฐานรากในเรื่องความเข้มแข็งของชุมชน. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
นิ่มนวล จันทรุญ และเสาวลักษณ์ โกศลกิตติอัมพร. (2560). การจัดการภูมิปัญญาท้องถิ่นอีสานสู่ธุรกิจชุมชนในยุคไทยแลนด์ 4.0. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 17(3), 226-234.
บุญช่วง บุญสุข, ธีระวัฒน์ ศรีสุข และประนอม จันทรโณทัย. (2560). ความหลากหลายของพืชวงศ์กก (Cyperaceae) และวงศ์หญ้า (Poaceae) ในสถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช จังหวัดนครราชสีมา. วารสารพฤกษศาสตร์ไทย, 9(2), 135-149.
บุญพรรค อวบอ้วน. (2554). การอนุรักษ์และพัฒนาการทอเสื่อกก: กรณีศึกษาบ้านแพง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม [วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
บุศรินทร์ สายรัตน และจักรพงษ์ แพทย์หลักฟ้า. (2563). การศึกษาวิเคราะห์รูปแบบการถ่ายทอดความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นการทอเสื่อกก ของจังหวัดจันทบุรี. วารสารการวัดผลการศึกษา, 37(101), 104-113.
สุภางค์ จันทวานิช. (2557). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 22). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พัชทิชา กุลสุวรรณ์ และพงษ์เทพ แซ่เฒ่า. (2554). โครงการแนวทางการสืบทอดภูมิปัญญาด้านการรักษาการเจ็บป่วยด้วยพืชสมุนไพรพื้นบ้านโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนชนเผ่าม้งบ้านขุนช่างเคี่ยน ตำบลช้างเผือก อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ (รายงานผลการวิจัย). สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.).
ระพีพรรณ จันทรสา. (2565). การยกระดับเศรษฐกิจชุมชนจากภูมิปัญญาท้องถิ่นการทอเสื่อกกโดยใช้นวัตกรรม กรณีศึกษาตำบลโพนงาม อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(1), 843-853.
รัตนะ บัวสนธ์. (2551). การวิจัยเชิงคุณภาพทางการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 2). คำสมัย.
ลักษณาพร โรจน์พิทักษ์กุล. (2553). การสร้างมูลค่าเพิ่มการทอเสื่อกกเพื่อเศรษฐกิจชุมชนของบ้านนาฝุ่น ตำบลกระทุ่มแพ้ว อำเภอบ้านสร้าง จังหวัดปราจีนบุรี (รายงานผลการวิจัย). คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์.
ลักษณพร โรจน์พิทักษ์กุล. (2555). การพัฒนาลวดลายเสื่อกกและการถ่ายทอดนวัตกรรมใหม่ของวิสาหกิจชุมชนแปรรูปเสื่อกกบางพลวงเพื่อยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชน (รายงานผลการวิจัย). คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์.
วันดี มาตสถิตย์. (2550). การออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์สิ่งทอสู่ชุมชน. คณะอุตสาหกรรมสิ่งทอและออกแบบแฟชั่น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร.
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE Publications, Inc.