ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการผลิตน้ำพริกปลานิลสมุนไพรของชุมชนคนรักวังตะเคียน

บทคัดย่อ

ภูมิปัญญาการทำน้ำพริกสัมพันธ์กับวิถีชีวิตและอาชีพชุมชน แต่การใช้ความชำนาญส่วนบุคคลในการผลิตโดยขาดตำรับมาตรฐานส่งผลกระทบต่อความสม่ำเสมอของผลิตภัณฑ์ งานวิจัยนี้ เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพด้วยวิธีปรากฏการณ์วิทยา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบททางสังคมและวัฒนธรรมเกี่ยวข้องกับภูมิปัญญาการผลิตน้ำพริกปลานิลสมุนไพร ศึกษา ภูมิปัญญาท้องถิ่นและกระบวนการผลิตน้ำพริกปลานิลสมุนไพร และนำเสนอแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์น้ำพริกปลานิลสมุนไพรโดยบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นกับแนวคิดการจัดการและนวัตกรรมในกระบวนการผลิต ผู้ให้ข้อมูลหลักคือสมาชิกวิสาหกิจชุมชนคนรักวังตะเคียนและผู้บริโภครวม 10 คน ใช้แนวคำถามแบบกึ่งโครงสร้างในการสัมภาษณ์เชิงลึก และการวิเคราะห์แก่นสาระ ผลการวิจัยพบว่า 1) บริบทชุมชนประกอบด้วย 5 แก่นสาระ ได้แก่ ประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ ทรัพยากรธรรมชาติ อาชีพ การรวมกลุ่ม และการสืบทอด ภูมิปัญญาการทำน้ำพริกเป็นการแก้ปัญหาผลผลิตที่เหลือจากการจำหน่ายนำมาแปรรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม 2) การผลิตน้ำพริกประกอบด้วย 6 ขั้นตอน ได้แก่ การเตรียมอุปกรณ์ การเตรียมเนื้อปลา การทอด การปรุงรส การทำให้เย็น และการบรรจุ 3) แนวทางการพัฒนาน้ำพริกปลานิลสมุนไพร ประกอบด้วย 4 แนวทาง ได้แก่ พัฒนาตำรับมาตรฐานเพื่อยกระดับคุณภาพผลิตภัณฑ์ คัดเลือกวัตถุดิบเพื่อให้ได้รสชาติและคุณค่าทางอาหาร ปรุงประกอบอย่างมีคุณภาพเพื่อคงเอกลักษณ์ของรสชาติสมุนไพร รักษากระบวนการผลิตให้ได้มาตรฐานและพัฒนาสู่เชิงพาณิชย์