ผลของสารช่วยติดต่อลักษณะและค่าสีของผ้าฝ้ายพิมพ์สีจากใบแคนา ด้วยเทคนิคการพิมพ์ลายจากธรรมชาติ

Main Article Content

สุพัตรา พลบุตร
ศศิประภา รัตนดิลก ณ ภูเก็ต

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของสารช่วยติดต่อลักษณะและค่าสีของผ้าฝ้ายพิมพ์สีจากใบแคนาด้วยเทคนิคการพิมพ์ลายจากธรรมชาติ ปัจจัยการทดลอง คือ ชนิดของสารช่วยติด 3 ชนิด ได้แก่ น้ำสนิม น้ำปูนใส และกรดอะซิติก และความเข้มข้นของสารละลายสารช่วยติด 3 ระดับ คือ ร้อยละ 4 6 และ 8 วิเคราะห์ความแปรปรวนแบบจำแนกสองทาง (Two-way ANOVA) และเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยค่าสีด้วยวิธี Least significant difference (LSD) test ผลการวิจัย พบว่า ผ้าฝ้ายพิมพ์สีโดยใช้น้ำสนิม น้ำปูนใส และกรดอะซิติก เป็นสารช่วยติด มีสีเขียวอมเทา-สีเหลืองอมเขียว สีน้ำตาลอมเหลือง และ สีเหลืองอมเขียว ตามลำดับ ผ้าฝ้ายพิมพ์สีโดยใช้น้ำสนิมเป็นสารช่วยติดมีลวดลายใบชัดเจนมากที่สุด ผ้าฝ้ายพิมพ์สีด้วยสารช่วยติดที่ระดับความเข้มข้นร้อยละ 4 6 และ 8 มีค่าเฉลี่ย L* a* b* C* และ h อยู่ในช่วง 74.20 ถึง 80.77 -2.87 ถึง -7.69 17.04 ถึง 50.13 17.60 ถึง 50.47 และ 94.80 ถึง 105.75 ตามลำดับ ชนิด ความเข้มข้น และปฏิสัมพันธ์ระหว่างชนิดและความเข้มข้นของสารช่วยติด มีผลต่อค่า L* a* b* C* และ h (p£0.05)

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
พลบุตร ส., & รัตนดิลก ณ ภูเก็ต ศ. . (2026). ผลของสารช่วยติดต่อลักษณะและค่าสีของผ้าฝ้ายพิมพ์สีจากใบแคนา ด้วยเทคนิคการพิมพ์ลายจากธรรมชาติ. วารสารคหกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน, 8(1), 47–61. สืบค้น จาก https://so09.tci-thaijo.org/index.php/hecrmutp/article/view/7578
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

เกชา ลาวงษา, สุจาริณี สังข์วรรณะ และวีระศักดิ์ ศรีลารัตน์. (2565). การศึกษาการย้อมสีใบตะขบด้วยฝางเพื่องานพิมพ์สีธรรมชาติด้วยเทคนิคการถ่ายโอนสีสู่ผ้าฝ้าย. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 17(3), 87-96.

ขจีจรัส ภิรมย์ธรรมศิริ. (ม.ป.ป.). เอกสารคำสอนรายวิชาการออกแบบลวดลายผ้า, (อัดสำเนา), คณะเกษตร, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ดารณี ขันเพ็ชร และวิรัน วิสุทธิธาดา. (2558). อิทธิพลของสารมอร์แดนท์ต่อสมบัติการย้อมเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีธรรมชาติที่สกัดจากใบสัก. วารสารวิชาการและวิจัย มทร.พระนคร ฉบับพิเศษ การประชุมวิชาการมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ครั้งที่ 5, 357-363.

ณัฐธิดา ภู่จีบ. (2566). การศึกษาความแตกต่างของการติดสีสำหรับพืชแต่ละชนิด ผ่านการทดลองมอร์แดนท์ธรรมชาติด้วยเทคนิค Eco-printing. วารสารศิลป์ พีระศรี, 11(1), 1-18.

พัทวัฒน์ สีขาว, หนึ่งฤทัย เนื้อไม้หอม, นฤมล พรมลา, นุสรินทร์ สุคนธภักดี, ครรชิต ณ วิเชียร เสาวลักษณ์ อยู่เพชร และอรัญญา จุติวิบูลย์สุข. (2565). การศึกษาเฉดสีและความคงทนของการย้อมสีธรรมชาติจากใบมะยงชิดบนเส้นใยไหมและฝ้าย. PSRU Journal of Science and Technology, 7(2), 89-102.

ระบบฐานข้อมูลเกษตรดิจิทัล. (2564, มิถุนายน 7). แคนา Dolichandrone serrulate (Wall. ex DC.) Seem. https://data.addrun.org/plant/archives/d2027-dolichandrone-serrulata-wall-ex-dc-seem.

วราภรณ์ บันเล็งลอย, กัญญาณัฐ ทรวงถูก และพรพิริยา ลาดหนองขุ่น. (2565). การออกแบบเสื้อผ้าจากผ้าพิมพ์ลวดลายด้วยพืชพรรณไม้. วารสารเทคโนโลยีคหกรรมศาสตร์และนวัตกรรม, 1(1), 32-42.

วีระศักดิ์ ศรีลารัตน์, สุจาริณี สังข์วรรณะ, ภัทรภร พุฒพันธ์, ธิติรัตน์ วงษ์กาฬสินธุ์, ณรัชพรนิธิบุญ และธนัง ชาญกิจชัญโญ. (2565). การพิมพ์สีธรรมชาติจากใบเพกาด้วยเทคนิคการถ่ายโอนสีสู่ผ้าฝ้าย. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 17(1), 45-55.

ศศิประภา รัตนดิลก ณ ภูเก็ต และกิตติกานต์ ทัฬหิกรณ์. (2568). ผลของน้ำยาปรับผ้านุ่มจากน้ำหมักชีวภาพสับปะรดต่อความเหนียวและการขจัดคราบเปื้อนบนสิ่งทอ. วารสารวิชาการและวิจัย มทร.พระนคร สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 19(2), 76-86.

Bechtold, T. & Mussak, R. (2009). Handbook of natural colorants. John Wiley & Sons Ltd,

Benli, H. (2024). Bio-mordants: a review. Environmental Science and Pollution Research, 31(14), 20714–20771. https://doi.org/10.1007/s11356-024-32174-8

Jabar, J. M., Adedayo, T. E. & Odusote, Y. A. (2021). Green, eco-friendly and sustainable alternative in dyeing cotton fabric using aqueous extract Mucuna slonaei F dye: effects of metal salts pre-mordanting on color strength and fastness properties. Current Research in Green and Sustainable Chemistry, 4, 100151. https://doi.org/10.1016/j.crgsc.2021.100151

Samanta, A. K. & Agarwal, P. (2009). Application of natural dyes on textiles. Indian Journal of Fibre & Textile Research, 34(4), 384-399.

Santiago, D., Cunha, J. & Cabral, I. (2023). Chromatic and medicinal properties of six natural textile dyes: A review of eucalyptus, weld, madder, annatto, indigo and woad. Heliyon, 9(11), e22013. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e22013.

Wahyuningsih, S. E., Kusumastuti, A., Krisnawati, M., Paramita, O., Yuniar, M. & Furi, M. R. (2022). Quality of motif, colors and fastness of Sekar Ayu ecoprint products in terms of mordant type, natural dyes, and types of leaves on silk fabrics. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 969, 012043. https://doi.org/10.1088/1755-1315/969/1/012043.

Yuliana, T. & Bahari, N. (2023). The development and analysis of eco-print and screen printing combination using natural dyes. Fibres and Textiles, 30(2), 51-55.