การบูรณาการหลักพุทธธรรมกับกระบวนการ PDCA เพื่อยกระดับการนิเทศภายใน โรงเรียนพระปริยัติธรรม กรณีศึกษาโรงเรียนวัดพุทธนิมิตรวิทยา จังหวัดเชียงใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพ ปัญหา และความต้องการในการพัฒนาการนิเทศภายในของโรงเรียนพระปริยัติธรรม กรณีศึกษาโรงเรียนวัดพุทธนิมิตรวิทยา จังหวัดเชียงใหม่ และ 2) พัฒนาโมเดลการนิเทศเชิงพุทธคุณภาพที่บูรณาการหลักพุทธธรรมเข้ากับกระบวนการบริหารคุณภาพแบบ PDCA รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากรประกอบด้วยบุคลากรทางการศึกษาจำนวน 25 คน โดยใช้การคัดเลือกแบบเจาะจงเป็นกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหาร ครูผู้สอน และผู้เชี่ยวชาญ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสังเกต และแนวคำถามสนทนากลุ่ม ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน การเก็บข้อมูลดำเนินการผ่านการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตภาคสนาม และการสนทนากลุ่ม ข้อมูลได้รับการตรวจสอบความน่าเชื่อถือ ด้วยเทคนิคการตรวจสอบแบบสามเส้า และวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการสังเคราะห์เชิงอุปนัย
ผลการวิจัยพบว่า ระบบการนิเทศภายในของโรงเรียน ยังขาดความเป็นระบบและความต่อเนื่อง เน้นการตรวจสอบมากกว่าการพัฒนา ขาดเครื่องมือที่ทันสมัย และไม่มีระบบติดตามผลที่เป็นรูปธรรม ครูผู้สอนมีภาระงานสูง ขาดแรงจูงใจ และยังขาดทักษะด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกและการใช้เทคโนโลยี ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญต่อประสิทธิผลของการนิเทศภายใน ในด้านความต้องการของผู้ปฏิบัติงาน พบว่าครูและผู้บริหารต้องการระบบนิเทศที่เน้นการเสริมพลัง การให้คำปรึกษาแบบกัลยาณมิตร การสร้างชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่ออำนวยความสะดวกในการนิเทศและติดตามผล ผลการสังเคราะห์นำไปสู่การพัฒนาโมเดลการนิเทศเชิงพุทธคุณภาพ ซึ่งบูรณาการหลักพุทธธรรม ได้แก่ อิทัปปัจจยตา กัลยาณมิตร และมุทิตา เข้ากับวงจร PDCA ได้แก่ การวางแผน การดำเนินงาน การตรวจสอบ และการปรับปรุงพัฒนา โมเดลดังกล่าวส่งเสริมให้การนิเทศเกิดความสมดุลระหว่างประสิทธิภาพเชิงระบบ และคุณค่าทางจิตวิญญาณ ช่วยสร้างบรรยากาศแห่งความร่วมมือ ลดแรงต้านการนิเทศ และส่งเสริมการพัฒนาครูอย่างต่อเนื่อง องค์ความรู้ใหม่ที่เกิดขึ้นคือ รูปแบบการนิเทศที่ผสานความเป็นระบบ ความเป็นมนุษย์ และบริบทวัฒนธรรมของโรงเรียนพระปริยัติธรรม ซึ่งสามารถประยุกต์ใช้เพื่อยกระดับคุณภาพครู ผู้บริหาร และการจัดการเรียนรู้ รวมถึงเป็นแนวทางพัฒนาเพื่อขยายผลสู่สถานศึกษาอื่น ๆ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545. พร้อมกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง และพระราชบัญญัติ การศึกษาภาคบังคับพ.ศ.2545. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
ณัฏฐสุดา ขันชะลี, ปิยาพัชญ์ นิธิศอัครานนท์ และไพรวัลย์ โคตรตะ. (2568). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา ในยุคดิจิทัลกับการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1. วารสารการบริหารและนิเทศการศึกษา, 16(2), 158–177.
ดวงทิพย์ เพ็ชรนิล, วรรณรี ปานศิริ และทัศนีย์ ช่อเทียนทิพย์. (2568). กระบวนการนิเทศและเทคนิคการนิเทศทางการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา. วารสารวิจัยวิชาการ, 8(3), 395–408.
ธรรศยา หล่าอุดม. (2568). บทบาทของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาในการสนับสนุนการนิเทศการศึกษาในชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ. วารสารพัฒนศึกษาศาสตร์, 1(3), 40–53.
นันทินานันทน์ ธนัทรจนกุล และชัษษพณขิ์ จันวงค์เดือน. (2568). การนิเทศสร้างแรงบันดาลใจ: สไตล์การนิเทศ 6 แบบ. วารสารสหวิทยาการศึกษาครุศาสตร์, 1(4), 35–47.
นิตยา คำหนาหนัก, นิศารัตน์ ไกรราช, บุษยามาศ ทาแฝง, ปณิดา เทพสุวรรณ และสถิรพร เชาวน์ชัย. (2025). แนวทางการพัฒนาการนิเทศภายในโดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพิษณุโลก อุตรดิตถ์. วารสารวิจัยทางการศึกษาคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 20(1), 54–69.
พัชรินทร์ สร้อยเพชร. (2565). การนำกระบวนการ PDCA มาใช้ในการบริหารวิทยาลัยอาชีวศึกษา. วารสารการศึกษาไทย, 34(2), 101-113.
ไพผกา ผิวดำ. (2564). ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพสู่ความสำเร็จของสถานศึกษา. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 3(1), 11–18.
วิไลลักษณ์ ละวู่.(2568). การนิเทศภายในตามหลักกัลยาณมิตรธรรม 7. วารสารนวัตกรรมการวิจัย, 1(1), 52–65.
ศรัณย์ ขนอม และ ศิริวรรณ วณิชวัฒนวรชัย. (2568). กระบวนการนิเทศเพื่อพัฒนาครูอย่างยั่งยืน. วารสารปราชญ์ประชาคม, 3(2), 163–176.
