นาฏศิลป์ไทยสร้างสรรค์ ชุด จตุรปัทมา : ศาสตร์และศิลป์แห่งระบำสะท้อนพุทธปรัชญา
คำสำคัญ:
จตุรปัทมา, บัว 4 เหล่า, นาฏศิลป์ไทยสร้างสรรค์, พุทธปรัชญาา, การวิเคราะห์การเคลื่อนไหวบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่เกี่ยวข้องกับแนวคิดบัว 4 เหล่า 2) สร้างสรรค์การแสดงนาฏศิลป์ไทย ชุด ìจตุรปัทมาî
ระเบียบวิธีวิจัย ใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพและการวิจัยสร้างสรรค์ เก็บข้อมูลจาก ผู้เชี่ยวชาญด้านพระพุทธศาสนา 7 ท่าน นักแสดงหญิง 12 คน และผู้ประเมินผลการแสดง 100 คน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบบันทึกภาคสนาม การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และแบบประเมินมาตรวัด 5 ระดับ ใน 4 ด้าน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการตรวจสอบแบบสามเส้าและนำเสนอผลในลักษณะพรรณนาวิเคราะห์ควบคู่กับข้อมูลเชิงตัวเลข
ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวคิดบัว 4 เหล่าเป็นพุทธอุปมามาจากชั้นอรรถกา ที่พระพุทธเจ้าทรงจำแนกระดับพัฒนาการทางปัญญาของมนุษย์ออกเป็น 4 ระดับ ได้แก่ อุคฆฏิตัญญู (บัวพ้นน้ำ) วิปัจจิตัญญู (บัวปริ่มน้ำ) เนยยะ (บัวใต้น้ำ) และปทปรมะ (บัวจมตม) สะท้อนมุมมองเชิงพลวัตที่เน้นศักยภาพของมนุษย์ในการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง
2) การสร้างสรรค์การแสดงชุด ìจตุรปัทมาî บูรณาการท่ารำจากเพลงแม่บทใหญ่ร่วมกับเทคนิคการเคลื่อนไหวร่วมสมัยและบัลเลต์ ออกแบบโครงสร้างการแสดง 3 ช่วง ได้แก่ ช่วงยลยินพุทธพจน์ ช่วงบงกชสี่เหล่ากอ และช่วงสานแสงอรุณทอปทุมาสง่าไสว เครื่องแต่งกายออกแบบตามพัฒนาการสีดอกบัวจากเขียวเข้มสู่ชมพูสว่าง และใช้วงดนตรีไทยร่วมสมัยผสมเครื่องดนตรีสากล (3) ผลการประเมินจากผู้ชม 100 คน พบว่าผู้ชมมากกว่าร้อยละ 80 ระบุความหมายของบัวแต่ละเหล่าได้ถูกต้อง และร้อยละ 75 มีความเข้าใจในหลักธรรมบัว 4 เหล่าเพิ่มขึ้นภายหลังชมการแสดง และ ìโมเดลนาฏยพุทธศิลป์จตุรปัทมาîสามารถนำไปประยุกต์ใช้เป็นแนวทางการสร้างสรรค์นาฏศิลป์ไทยเชิงวิชาการในอนาคตได้
เอกสารอ้างอิง
ทัศนีย์ ศิวบวรวัฒนา. (2564). กระบวนการสร้างสรรค์การแสดงชุดจตุรปัทมา. รายงานการวิจัย. วิทยาลัยนาฏศิลปร้อยเอ็ด สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์.
พจน์มาลย์ สมรรคบุตร. (2538). แนวการคิดประดิษฐ์ท่ารำเซิ้ง. อุดรธานี: สำนักส่งเสริมวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.
พระฌานิพิทย์ อินฺทจารี. (2563). วัดประชานิยม ตำบลกาฬสินธุ์ อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์. สัมภาษณ์. 16 พฤศจิกายน
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2551). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระเมือง พลวัฑฒโน, หลวงพ่อ. (2563). วัดป่ามัชฌิมาวาส บ้านดงเมือง ตำบลลำพาน อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์. สัมภาษณ์. 19 พฤศจิกายน
พระศุภราชัย สุรสถโก, (2563). ศูนย์ปฏิบัติธรรมสวนลำดวนสวรรค์ บ้านโพนทอง ตำบลโพนทอง อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์. สัมภาษณ์. 17 พฤศจิกายน
รัตติยา สะอาดเอี่ยม. (2558). การพัฒนานาฏศิลป์ไทยร่วมสมัย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วรางคณา วุฒิช่วย และคณะ. (2561). การศึกษางานศิลปะเกี่ยวกับสัตว์หิมพานต์เพื่อสร้างสรรค์ผลงานการแสดงชุดมยุระคนธรรพ์. วารสารศรีวนาลัยวิจัย. 8(2), 117-124. Link : https://so13.tci-thaijo.org/index.php/SVNL/article/view/853/534
วลีพร พันตุลย์ และคณะ. (2560). การแสดงชุดปักษาวายุภักษ์. ศิลปนิพนธ์ วิทยาลัยนาฏศิลปกาฬสินธุ์ . คณะศิลปศึกษา สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์.
สุรพล วิรุฬห์รักษ์. (2543). วิวัฒนาการนาฏศิลป์ไทยในกรุงรัตนโกสินทร์. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Bharata. (Trans. 1967). Natyashastra. (A. B. Keith, Trans.). New Delhi: Munshiram Manoharlal
Dissanayake, E. (1992). Homo aestheticus: Where art comes from and why. New York: Free Press.
Fisher, J. (2009). Moving bodies: Dance and the embodiment of Buddhist practice in Thai classical dance. Asian Theatre Journal. 26(2), 220-244.
Laban, R. (1960). The mastery of movement (2nd ed., revised by L. Ullmann). London: Macdonald & Evans.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills. CA: Sage.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Copyright and Licensing:
Current Applied Science and Technology treasures copyright protection and licensing to secure author’s rights. The appropriate dissemination of articles is exercised to ensure openness, accessibility, and attribution. Authors retain copyright ownership, and articles are published under a Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND license, http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/), which allows sharing, and proper attribution. These policies foster an environment of collaboration and openness as well as responsible sharing, benefiting authors and the research community while intellectual property rights are honored.
