การลดความขัดแย้งทางสังคมผ่านกิจกรรมศิลปะแบบกลุ่ม บนฐานโยนิโสมนสิการและหลักพรหมวิหารธรรม

ผู้แต่ง

  • นันทพันธ์ ชินประพินพร สาขาวิชาศิลปศึกษา ภาควิชาศิลปะ ดนตรี และนาฏศิลป์ศึกษา คณะครุศาตร์ จุฬาลงกรณ์วิทยาลัย https://orcid.org/0009-0002-5988-7366
  • ปุณณรัตน์ พิชญไพบูลย์ สาขาวิชาศิลปศึกษา ภาควิชาศิลปะ ดนตรี และนาฏศิลป์ศึกษา คณะครุศาตร์ จุฬาลงกรณ์วิทยาลัย

คำสำคัญ:

ศิลปศึกษา, กิจกรรมศิลปะแบบกลุ่ม, การลดความขัดแย้ง, โยนิโสมนสิการ, หลักพรหมวิหารธรรม, ความคิดเชิงวิพากษ์, ความสามารถในการเข้าใจความรู้สึกของผู้อื่น

บทคัดย่อ

ความขัดแย้งเป็นสิ่งที่เราสามารถพบได้ทุกที่ตั้งแต่การถกเถียงเล็กๆในครอบครัวไปจนถึงความขัดแย้งทางสังคมที่ซับซ้อนและรุนแรงมากขึ้นจากการพัฒนาของเทคโนโลยีและยังเกิดขึ้นภายในตัวบุคคลเองเมื่อความคิดอารมณ์และค่านิยมของตนขัดแย้งกัน การพัฒนาความสามารถในการเข้าใจตนเองควบคู่กับความเข้าใจผู้อื่นจึงถือเป็นปัจจัยสำคัญในการลดความขัดแย้งส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและสนับสนุนการอยู่ร่วมกัน ดังนั้นศิลปศึกษามีบทบาทสำคัญในการพัฒนาผู้เรียนเนื่องจากศิลปะเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้ผู้เรียนสามารถแสดงออกถึงความคิดและอารมณ์อีกทั้งยังช่วยฝึกการสังเกตการตีความและการสะท้อนตนเองซึ่งเป็นพื้นฐานของการเข้าใจตนเองและผู้อื่น การทำกิจกรรมศิลปะแบบกลุ่มเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เรียนรู้การทำงานร่วมกันฝึกการฟังการสื่อสารเชิงบวกและการเห็นอกเห็นใจผู้อื่น  บทความนี้นำเสนอแนวคิดในการลดความขัดแย้งทางสังคมผ่านกิจกรรมศิลปะแบบกลุ่มโดยอาศัยหลักโยนิโสมนสิการที่เน้นการไตร่ตรองอย่างรอบคอบเป็นระบบและปราศจากอคติ ภายในกลุ่มค้นหาข้อเท็จจริงของปัญหาโดยใช้ปัญญาในการมองประเด็นขัดแย้ง ควบคู่กับด้านจิตใจตามหลักพรหมวิหารธรรมที่ช่วยส่งเสริมให้เกิดความเข้าใจตนเองและผู้อื่นอย่างลึกซึ้งที่รับรู้จากการเห็นถึงปัญหาที่เกิดขึ้น นำไปสู่ความสัมพันธ์ที่ดีและความคิดในการแก้ปัญหาเพื่อลดความขัดแย้งและแสดงออกอย่างสร้างสรรค์ภายในกลุ่ม

เอกสารอ้างอิง

คณิต ดวงหัสดี และพระมหามิตร ฐิตปญฺโญ. (2564). พุทธบูรณาการจัดการความขัดแย้งเพื่อสันติภาพ. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น. 8(2), 1-13. Link : https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jpsmbu/article/view/273891/185073

ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา. (2550). ศิลปะบำบัดศาสตร์และศิลป์แห่งการบำบัด. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.

นลินทิพย์ คร้ามอยู่ และโสมฉาย บุญญานันต์. (2565). นวัตกรรมการสอนศิลปะเพื่อส่งเสริมจิตสำนึกเรื่องสันติภาพสำหรับเยาวชนไทย : กรณีศึกษาสถานสงเคราะห์

เด็กชายบ้านปากเกร็ด. วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา. 15(2), 1–18. Link : https://so01.tci-thaijo.org/index.php/OJED/article/view/243476/165077

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2556). โยนิโสมนสิการวิธีคิดตามหลักพุทธธรรม. กรุงเทพมหานคร: ปัญญาประดิษฐาน.

พระสมุห์นพดล สุทนต์ และ วชิระ ศิริลักษ์. (2567). พุทธวิธีการจัดระเบียบความคิดระงับความโกรธ. วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย. 3(2), 1-16. Link : https://so11.tci-thaijo.org/index.php/JCBS/article/view/1339/264

ภูเบศร์ สมุทรจักร และ กุลทิพย์ ศาสตระรุจิ. (2558). ความหลากหลายทางประชากรและสังคมในประเทศไทย ณ ปี 2568. สถาบันวิจัยประชากรและสังค มหาวิทยาลัยมหิดล: โรงพิมพ์เดือนตุลา.

เริงรณ ล้อมลาย และ สุการต์พิชา ปิยะธรรมวรากุล. (2563). แนวคิดทางปรัชญาการศึกษาในบริบทของการศึกษาไทยระดับอุดมศึกษา. วารสารสหวิทยาการ

มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 3(3), 357-366. Link : https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jmhs1_s/article/view/243801/167070

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ป.อ. ปยุตฺโต. (2561). พุทธธรรมฉบับเดิม. (พิมพ์ครั้งที่ 36). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์พระพุทธศาสนาของธรรมสภา.

Bae-Dimitriadis, M. (2024). Teaching peace education through art. Art Education. 77(1), 4-7. Link : https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00043125.2024.2302296

Bickley-Green, C. (2007). Visual arts education: Teaching a peaceful response to bullying. Art education. 60(2), 6-12. Link : https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/00043125.2007.11651630?needAccess=true

Burton, N. (2015). Heaven and Hell: The Psychology of the Emotions. Acheron Press.

Chung, S. K. (2004). Social reconstructionism in art education: Art, critical pedagogy, and empowerment in a junior high setting. University of Illinois at Urbana-Champaign.

Coser, L. A. (1998). The functions of social conflict (Vol. 9). Routledge.

Davis, M. H. (1996). A social psychological approach. Retrieved December 15, 2024, from https://www.deempathischeorganisatie.nl/wp-content/uploads/2020/02/Boek-van-Mark-Davis-over-empathie-uit-2018.pdf

Galtung, J. (1996). Peace by peaceful means: Peace and conflict, development and civilization. International Peace Research Institute Oslo; Sage Publications.

Paul, R., & Elder, L. (2014). Critical thinking: Tools for taking charge of your professional and personal life (2nd ed.) Pearson Education. https://ptgmedia.pearsoncmg.com/images/9780133115284/samplepages/0133115283.pdf

Rezaei, S., Childress, A., Kaul, B., Rosales, K. M., Newell, A., & Rose, S. (2023). Using visual arts education and reflective practice to increase empathy and perspective taking in medical students. MedEdPORTAL. 19, 11346. Link : https://www.mededportal.org/doi/10.15766/mep_2374-8265.11346

Rogers, C. R., & a Person, O. B. (1961). A therapist’s view of psychotherapy. Retrieved December 15, 2024, from Boston. https://psyakademie.at/fileadmin/Media/WPA/Ausbildungen/PSYCHOTHERAPEUTISCHES_PROPAEDEUTIKUM_APP/Unterlagen/A.2/Carl_Rogers_On_Becoming_a_Person_Chapter_1_this_is_me.pdf

Savage, S., Oliver, E., Gordon, E., & Tutton, L. (2021). Addressing social polarization through critical thinking: Theoretical application in the “Living Well With Difference” course in secondary schools in England. Journal of social and political psychology. 9(2), 490-505. https://doi.org/10.5964/jspp.7037

Westmaas, L. (2022). Levels and types of conflict. In Conflict Management. Retrieved December 15, 2024, from https://ecampusontario.pressbooks.pub/conflictmanagement/chapter/1-2-levels-and-types-of-conflict/

World Economic Forum. (2025). The Global Risks Report 2025: 20th edition. Retrieved December 1, 2024, from https://reports.weforum.org/docs/WEF_Global_Risks_Report_2025.pdf

หลักการการออกแบบกิจกรรมบนฐานโยนิโสมนสิการและพรหมวิหารธรรม

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

06/30/2026

รูปแบบการอ้างอิง

ชินประพินพร น., & พิชญไพบูลย์ ป. (2026). การลดความขัดแย้งทางสังคมผ่านกิจกรรมศิลปะแบบกลุ่ม บนฐานโยนิโสมนสิการและหลักพรหมวิหารธรรม. วารสารพุทธศิลปกรรม, 9(1), 105–122. สืบค้น จาก https://so09.tci-thaijo.org/index.php/barts/article/view/8502