วิหารไตลื้อในล้านนา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ 1) วิเคราะห์แบบแผนทางสถาปัตยกรรมวิหารไตลื้อ  2) วิเคราะห์ลักษณะทางศิลปกรรมวิหารไตลื้อ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบคุณภาพ

ผลการวิจัยพบว่า 1) วิหารทั้ง 10 หลังที่ใช้เป็นกลุ่มตัวอย่าง สร้างในช่วงพุทธศตวรรษที่ 24-25 มีแบบแผนทางสถาปัตยกรรมเป็นวิหารทึบในผังสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีทั้งที่ย่อเก็จด้านหน้าและไม่ย่อเก็จ ฐานชุกชีห้องก่อนท้ายวิหารมีการก่ออิฐถือปูนเป็นผนังด้านหลัง มีความสัมพันธ์กับวิหารที่มีหลังคาจั่วต่อหลังคาปีก นกโดยรอบ ส่วนวิหารที่มีฐานชุกชีในห้องท้ายวิหารมีความสัมพันธ์กับวิหารที่มีหลังคาจั่วต่อหลังคาปีก นกด้านข้าง ข้างพระประธานเป็นเครื่องสูงที่ได้รับอิทธิพลจากล้านนา ด้านหน้าเป็นสัตตภัณฑ์แบบขั้นบันได ด้านทิศใต้เป็นธรรมมาสน์แบบปากกระบานและอาสนะสงฆ์ 2) ลักษณะทางศิลปกรรมของวิหารไตลื้อ สำหรับหน้าบันพบทั้งที่มีลักษณะเป็นกรอบช่องลูกฟักแบบล้านนา ประดับลวดลายแบบรัตนโกสินทร์และลายพื้นเมือง ช่อฟ้ามีทั้งที่เป็นรูปนาค หงส์ และนกหัสดีลิงค์ คันทวยเป็นกรอบไม้สี่เหลี่ยมคางหมูภายในแกะสลักลวดลาย ฝีมือช่างพื้นถิ่น และคันทวยรูปนาคอย่างคันทวยภาคกลาง ส่วนภาพจิตรกรรมฝาผนังพบภาพอดีตพุทธเจ้า พุทธประวัติ พระมาลัย และชาดก