วิหารไตลื้อในล้านนา
คำสำคัญ:
วิหาร, ไตลื้อ, ล้านนาบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ 1) วิเคราะห์แบบแผนทางสถาปัตยกรรมวิหารไตลื้อ 2) วิเคราะห์ลักษณะทางศิลปกรรมวิหารไตลื้อ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบคุณภาพ
ผลการวิจัยพบว่า 1) วิหารทั้ง 10 หลังที่ใช้เป็นกลุ่มตัวอย่าง สร้างในช่วงพุทธศตวรรษที่ 24-25 มีแบบแผนทางสถาปัตยกรรมเป็นวิหารทึบในผังสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีทั้งที่ย่อเก็จด้านหน้าและไม่ย่อเก็จ ฐานชุกชีห้องก่อนท้ายวิหารมีการก่ออิฐถือปูนเป็นผนังด้านหลัง มีความสัมพันธ์กับวิหารที่มีหลังคาจั่วต่อหลังคาปีก นกโดยรอบ ส่วนวิหารที่มีฐานชุกชีในห้องท้ายวิหารมีความสัมพันธ์กับวิหารที่มีหลังคาจั่วต่อหลังคาปีก นกด้านข้าง ข้างพระประธานเป็นเครื่องสูงที่ได้รับอิทธิพลจากล้านนา ด้านหน้าเป็นสัตตภัณฑ์แบบขั้นบันได ด้านทิศใต้เป็นธรรมมาสน์แบบปากกระบานและอาสนะสงฆ์ 2) ลักษณะทางศิลปกรรมของวิหารไตลื้อ สำหรับหน้าบันพบทั้งที่มีลักษณะเป็นกรอบช่องลูกฟักแบบล้านนา ประดับลวดลายแบบรัตนโกสินทร์และลายพื้นเมือง ช่อฟ้ามีทั้งที่เป็นรูปนาค หงส์ และนกหัสดีลิงค์ คันทวยเป็นกรอบไม้สี่เหลี่ยมคางหมูภายในแกะสลักลวดลาย ฝีมือช่างพื้นถิ่น และคันทวยรูปนาคอย่างคันทวยภาคกลาง ส่วนภาพจิตรกรรมฝาผนังพบภาพอดีตพุทธเจ้า พุทธประวัติ พระมาลัย และชาดก
เอกสารอ้างอิง
กรมการศาสนา. (2533). ประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร เล่ม 8. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์การศาสนา.
เกษฎาวัลย์ ตันริยงค์. (2556). แนวทางการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม (ไทลื้อ) โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านลวงเหนือ ตำบลลวงเหนือ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่. รายงานฉบับสมบูรณ์ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น.
ชฎาลักษณ์ สรรพานิช. (2524). “พระมาลัย: การศึกษาเชิงวิเคราะห์” วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
โชติ กัลยาณมิตร. (2518). พจนานุกรมสถาปัตยกรรมและศิลปะเกี่ยวเนื่อง. กรุงเทพมหานคร: ศิริมิตรการพิมพ์.
พงศาวดารเมืองน่าน. (2507). ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 10 เล่ม 10. พระนคร: องค์การค้าคุรุสภา.
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ. (2537). ปทานุกรมบาลี-ไทย-อังกฤษ-สันสกฤต. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฎราชวิทยาลัย.
พระมหาวีรชน อคฺคธมฺโม. (2554). “คุณค่าประเพณีปอยล้อล้านนา: กรณีศึกษาพระครูการุณยธรรมนิวาส”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.
ยุพร แสงทักษิณ. (2539). เครื่องเบญจกกุธภัณฑ์และเครื่องสูง. กรุงเทพมหานคร: องค์การค้าคุรุสภา.
วสันต์ ปัญญาแก้ว. (2555). ลื้อข้ามแดน. ศูนย์วิจัยและบริการวิชาการ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สนับสนุนโดย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
สถาบันวิจัยสังคม. (2551). ไทลื้อ อัตลักษณ์แห่งชาติพันธุ์ไท. เชียงใหม่ โครงการพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมและชาติพันธุ์ล้านนา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สารานุกรมวัฒนธรรมไทยภาคกลาง เล่ม 3. (2542). กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์.
สำนักศิลปากรที่ 7 น่าน. (2549). ภูมิหลังเมืองน่าน. เชียงใหม่: บุปผาชน.
อนุกูล ศิริพันธ์ และคณะ. (2562). ศรัทธา สักการะ ความเชื่อ สู่วิถีชีวิตชาวล้านนา. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร.
อุดม รุ่งเรืองศรี. (2547). พจนานุกรมล้านนา-ไทย ฉบับแม่ฟ้าหลวง. เชียงใหม่: มิ่งเมือง.
อุทิศ ปฐมของ. (2537). สืบสายไทลื้อ. พะเยา: สำนักงานศึกษาธิการอำเภอเชียงม่วน.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Copyright and Licensing:
Current Applied Science and Technology treasures copyright protection and licensing to secure author’s rights. The appropriate dissemination of articles is exercised to ensure openness, accessibility, and attribution. Authors retain copyright ownership, and articles are published under a Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND license, http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/), which allows sharing, and proper attribution. These policies foster an environment of collaboration and openness as well as responsible sharing, benefiting authors and the research community while intellectual property rights are honored.
