สกุลช่างพระพุทธรูปสำริดในลุ่มน้ำแม่อิง
คำสำคัญ:
พระพุทธรูปสำริด, ลุ่มแม่น้ำอิง, สกุลช่างหล่อพระพุทธรูปลุ่มแม่น้ำอิงบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อวิเคราะห์พระพุทธรูปสำริดในลุ่มแม่น้ำอิง ผลการวิเคราะห์พบว่า ลุ่มน้ำแม่อิงเป็นสาขาหนึ่งของน้ำแม่โขง มีกว๊านพะเยาหรือหนองเอี้ยงเป็นแหล่งน้ำขนาดใหญ่ที่สุด ซึ่งเป็นที่ตั้งเมืองพะเยาอันเปรียบเสมือนรอยต่อดินแดนระหว่างเชียงใหม่กับสุโขทัย นครเมืองน่านและล้านช้าง โดยดินแดนลุ่มน้ำแม่อิงจะมีปฏิสัมพันธ์กับรัฐสุโขทัยอย่างมาก เพราะมีที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ใกล้ชิดกัน ส่งผลต่องานศิลปกรรมโดยเฉพาะการสร้างสรรค์พระพุทธรูปสำริด ที่มีรูปแบบศิลปกรรมสุโขทัยเข้ามาปะปน ขณะเดียวกันก็เกิดสกุลช่างเฉพาะพื้นที่ขึ้นมาในช่วงพุทธศตวรรษที่ 21 พบหลักฐานในพื้นที่เมืองโบราณ พะเยา ลอ เชียงคำ เทิง เชียงของ รวมทั้งล้านช้าง ในการศึกษาครั้งนี้สามารถจัดกลุ่มสกุลช่าง 5 กลุ่ม (กำหนดชื่อตามอำเภอที่เก็บรักษา) ได้แก่ สกุลช่างพะเยา สกุลช่างจุน สกุลช่างเชียงคำ สกุลช่างเทิง และสกุลช่างเชียงของ
เอกสารอ้างอิง
กรรณิการ์ วิมลเกษม. (2533). “จารึกบ้านห้วยทราย”. ภาษา จารึก คุรุรำลึก เนื่องในวาระฉลองอายุครบ 6 รอบ ของศาสตราจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร ภาควิชาภาษาตะวันออก และชมรมรวมใจจารึก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัดจงเจริญการพิมพ์.
จิตร ภูมิศักดิ์. (2538). “ขุนเจือง: ชาวเสียมแห่งลุ่มแม่น้ำกก” ในท้าวฮุ่ง-ขุนเจือง วีรบุรุษสองฝั่งโขง. กรุงเทพมหานคร: ศิลปวัฒนธรรม.
เทิม มีเต็ม และบุญเลิศ เสนานนท์. (2530). จารึกฐานพระพุทธรูปพระเจ้ายุษธิษฐิระ. ศิลปากร. 31(4), 30.
ประพันธ์ บุญเมือง. (2544). ประวัติบ้านพระเนตร-ห้วยโป่ง อำเภอขุนตาล จังหวัดเชียงราย. เชียงราย: โรงพิมพ์สยามโฆษณาและการพิมพ์.
พระยาประชากิจกรจักร. (2516). พงศาวดารโยนก. กรุงเทพมหานคร: บุรินทร์การพิมพ์.
พิเศษ เจียจันทร์พงษ์. (2538). “ประวัติศาสตร์เมืองพะเยาจากจารึกเมืองพะเยา” ในประชุมจารึกเมืองพะเยา. กรุงเทพมหานคร: ศิลปวัฒนธรรม.
พิเศษ เจียจันทร์พงษ์. (2546). ของชิ้นเอก: หลวงพ่อนาก พระพุทธรูปพระเจ้ายุธิษฐิระ. ศิลปากร. 46(1), 110.
พิษณุ จันทร์วิทัน. แปล. (2546). ล้านนาไทยในแผ่นดินพระพุทธเจ้าหลวง. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์วิญญูชน.
ไพฑูรย์ ดอกบัวแก้ว. (2532). พม่ารบไทย. เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
วราวุธ ศรีโสภาค. (2538). ชุมชนโบราณที่มีคู-คันดินล้อมรอบในลุ่มน้ำแม่อิง: การศึกษาเชิงภูมิศาสตร์การตั้งถิ่นฐานและความสัมพันธ์ในระบบโครงสร้างสังคมเมือง. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ศรีศักร วัลลิโภดม. (2545). ประวัติศาสตร์โบราณคดีของล้านนาประเทศ. กรุงเทพมหานคร: พิฆเณศ พริ้นติ้ง เซ็นเตอร์ จำกัด.
ศักดิ์ชัย สายสิงห์. (2547). ศิลปะสุโขทัย: บทวิเคราะห์หลักฐานโบราณคดี จารึกและศิลปกรรม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ศักดิ์ชัย สายสิงห์. (2551). ศิลปะเมืองเชียงแสน: วิเคราะห์งานศิลปกรรมร่วมกับหลักฐานทางโบราณคดี และเอกสารทางประวัติศาสตร์, กรุงเทพมหานคร: บริษัทรุ่งศิลป์ การพิมพ์.
สรัสวดี อ๋องสกุล. (2546). ประชุมพงศาวดารฉบับราษฎร์ ภาคที่ 4 พื้นเมืองเชียงแสน. กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์พับลิชชิ่งจำกัด มหาชน.
สรัสวดี อ๋องสกุล. (2551). ประวัติศาสตร์ล้านนา. กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด มหาชน.
สำนักนายกรัฐมนตรี. (2514). ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่. กรุงเทพมหานคร: คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี.
สุจิตต์ วงษ์เทศ. บรรณาธิการ. (2527). เมืองพะเยา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ พิฆเณศ.
สุรศักดิ์ ศรีสำอาง. (2527). พระพุทธรูปที่สำคัญในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สวรรควรนายก. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุสภา.
สุรสวัสดิ์ สุขสวัสดิ์ และ ฮันธ์ เพนส์. (2550). พุทธศิลปะในนิกายสีหฬภิกขุ พ.ศ. 1900-2100 (ราว ค.ศ. 1350-1550). เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
แสง มนวิทูร. แปล. พระรัตนปัญญาเถระ. (2501). ชินกาลมาลีปกรณ์. พระนคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัด ศิวพร.
ฮันธ์ เพนธ์ และคณะ. (2540). ประชุมจารึกล้านนา เล่ม 1 จารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงแสน, เชียงใหม่: คลังข้อมูลจารึกล้านนา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ฮันส์ เพนธ์ และคณะ. (2540). ประชุมจารึกล้านนา เล่ม 1 จารึกในพิพิธภัณฑ์ ฯ เชียงแสน. เชียงใหม่: คลังข้อมูลจารึกล้านนา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ฮันส์ เพนธ์. (2519). คำจารึกที่ฐานพระพุทธรูปในนครเชียงใหม่. กรุงเทพมหานคร: คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี.
A.B. Griwold, DATE BUDDHA IMAGE OF NORTHERN SIAM. Artibus Asiae Supplement XVI. 1957.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Copyright and Licensing:
Current Applied Science and Technology treasures copyright protection and licensing to secure author’s rights. The appropriate dissemination of articles is exercised to ensure openness, accessibility, and attribution. Authors retain copyright ownership, and articles are published under a Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND license, http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/), which allows sharing, and proper attribution. These policies foster an environment of collaboration and openness as well as responsible sharing, benefiting authors and the research community while intellectual property rights are honored.
