ภูกำพร้า: ภูเขาศักดิ์สิทธิ์ตามคติพุทธศาสนา
คำสำคัญ:
ภูกำพร้า, พระธาตุพนม, คติพระพุทธศาสนาบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ภูกำพร้าอันเป็นสถานที่ประดิษฐานพระธาตุพนมในอุรังคธาตุนิทาน ผลการวิจัยพบว่า ภูกำพร้ามีนัยสำคัญเกี่ยวข้องกับประวัติพระศรีอาริยเมตไตรย ทั้งยังเป็นสถานที่ประดิษฐานพระธาตุของพระพุทธเจ้าทั้ง 5 ในภัทรกัป ความเป็นกำพร้าในคำว่าภูกำพร้าแสดงให้เห็นถึงลักษณะภูเขาลูกโดดที่โผล่ขึ้นท่ามกลางที่ราบ และคำว่าภูในภูกำพร้านี้มีความหมายตรงกับคำว่าพนมในพระธาตุพนม นอกจากนี้ยังพบว่าชื่อภูกำพร้านี้ยังถูกใช้เป็นชื่อวัดอื่นๆ ทั้งในล้านช้าง ล้านนาและลพบุรี โดยในล้านนาใช้คำว่าม่อนกำพร้าแทนคำว่าภูกำพร้า อย่างไรก็ตาม ผลจากการขุดค้นทางโบราณคดีใน พ.ศ. 2518-2522 พบว่าภูกำพร้าที่ตั้งพระธาตุพนมเกิดจากการกระทำของมนุษย์
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2485). ประชุมตำนานพระธาตุ ภาคที่ 1. พิมพ์เนื่องในงานศพนางแข ฟูศักดิ์. พระนคร: พานิชสุภผล.
กรมศิลปากร. (2510). ประชุมตำนานพระธาตุ ภาคที่ 2. พิมพ์เนื่องในงานพระราชทานเพลิงศพ พันตำรวจโทสลับ เกียรติสุต. พระนคร: พระจันทร์.
กรมศิลปากร. (2537). อุรังคธาตุ ตำนานพระธาตุพนม. พิมพ์เนื่องในการสัมมนาทางวิชาการเรื่องวรรณกรรมสองฝั่งโขง. กรุงเทพมหานคร: เรือนแก้ว.
กรมศิลปากร. (2522). จดหมายเหตุการณ์บูรณปฏิสังขรณ์องค์พระธาตุพนม ณ วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม พ.ศ. 2518-2522.
กรุงเทพมหานคร: กรมศิลปากร.
กรมศาสนา. (2535). ประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร เล่ม 11. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์การศาสนา.
กรมศิลปากร. (2539). ประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร เล่ม 15. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์การศาสนา.
ดาวเรือง วิทยารัฐ. (2563). คำไทย-คำเทศ. วารสารภาษาและวรรณคดีไทย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 37(2), 160-165.
เทศบาลตำบลทาขุมเงิน. วัดถ้ำจอมธรรม. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://thakhumnguen.go.th. [10/4/2564]
พิชัย วาศนาส่ง. (2518). “ธาตุพนม: คัดจากบางตอนของข้อเขียนโดยเรจินันด์ เลอเมย์” วารสารเมืองโบราณฉบับพิเศษ พระธาตุพนม. กรุงเทพมหานคร: เมืองโบราณ.
เพลิงสุริยเทพ รางมางกูร ณ โคตะปุระ (ปริวรรต). สังกาดมหาธาตุพระนมโคดมเจ้า ฉบับวัดโพสีตาก บ้านปากเงยใต้ เมืองปากแบ่ง เขตอุดมไซ สปป.ลาว (ยังไม่ได้พิมพ์เผยแพร่)
เพลิงสุริยเทพ รางมางกูร ณ โคตะปุระ (ปริวรรต). พื้นธาตุพนม ฉบับวัดใหม่สุวันนะพูมาราม บ้านป่าขาม เมืองหลวงพระบาง แขวงเมืองหลวงพระบาง สปป.ลาว. (ยังไม่ได้พิมพ์เผยแพร่)
เพลิงสุริยเทพ รางมางกูร ณ โคตะปุระ (ปริวรรต). พื้นพระบาทใช้ชาติหรือพื้นครุทฮาช ฉบับพระครูสิริปัญญาวุฒิ (ขุนละคร ขันตะ) วัดศรีสุมังค์ บ้านนาถ่อนท่า ตำบลนาถ่อน อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม. (ยังไม่ได้พิมพ์เผยแพร่)
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตสถาน พ.ศ. 2554. กรุงเทพมหานคร: ศิริวัฒนาอินเตอร์พริ้นท์ จำกัด.
วัชรินทร์ พุ่มพงษ์แพทย์. (2519). “ข้อมูลใหม่ที่ได้จากจารึกในพระธาตุพนม”. วารสารศิลปากร. 20( 1-2), 135-145.
วชิรพงศ์ ยศเมฆ. (2558). “ประวัติศาสตร์บอกเล่า ที่เกี่ยวเนื่องกับสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และเมืองนครศรีธรรมราช”. ที่ระลึกพิธีประดิษฐานและสมโภชพระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช. นครศรีธรรมราช: กองทัพภาคที่ 4.
ศานติ โบดินันท์ และคณะ. (2561). พระเจ้าตากสินมหาราชไม่ได้สิ้นพระชนม์ที่กรุงธนและที่เมืองคอน. นครศรีธรรมราช: อักษรการพิมพ์.
สัมภาษณ์ พรศิลป์ รัตนชูเดช. อาจารย์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่. 9 เมษายน 2564.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Copyright and Licensing:
Current Applied Science and Technology treasures copyright protection and licensing to secure author’s rights. The appropriate dissemination of articles is exercised to ensure openness, accessibility, and attribution. Authors retain copyright ownership, and articles are published under a Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND license, http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/), which allows sharing, and proper attribution. These policies foster an environment of collaboration and openness as well as responsible sharing, benefiting authors and the research community while intellectual property rights are honored.
