หลักกฎหมายเกี่ยวกับการกำหนดตัวผู้มีอำนาจพิจารณาอุทธรณ์ กรณีผู้ทำคำสั่งทางปกครองเป็นราชการส่วนภูมิภาค

บทคัดย่อ

    อุทธรณ์ทางปกครองเป็นกลไกสำคัญในการคุ้มครองสิทธิของประชาชนและสร้างหลักประกันความเป็นธรรมในการใช้อำนาจของรัฐ โดยระบบกฎหมายไทยกำหนดให้มี "ผู้มีอำนาจพิจารณาอุทธรณ์" เพื่อทบทวนคำสั่งหรือการกระทำของเจ้าหน้าที่ระดับต้นว่าถูกต้องตามกฎหมายหรือมีความเหมาะสมหรือไม่ ในระบบการบริหารราชการส่วนภูมิภาค กฎหมายกำหนดให้ผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอำเภอที่ทำหน้าที่เป็นหัวหน้าบังคับบัญชาแทนราชการส่วนกลาง ในหลายกรณีเป็นการใช้อำนาจออกคำสั่งทางปกครองโดยที่บทบัญญัติของกฎหมายไม่ได้กำหนดขั้นตอนและระยเวลาการอุทธรณ์ไว้เป็นการเฉพาะ ซึ่งมีมีผลให้ต้องนำพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 มาปรับใช้ จึงมักเกิดปัญหาในทางปฏิบัติว่าเจหน้าที่ผู้ใดมีอำนาจพิจารณาอุทธรณ์มักเกิดขึ้นในทางปฏิบัติ เพราะการใช้อำนาจออกคำสั่งทางปกครองมักเกิดจากการมอบอำนาจหรือแต่งตั้งจากราชการส่วนกลาง ปัญหาดังกล่าวถูกนำมาพิจารณาในที่ประชุมคณะกรรมการวิธิปฏิบัติราชการทางปกครองหลายกรณี จากการศึกษาแนววินิจฉัยของคณะกรรมการวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พบว่ากรณีผู้ทำคำสั่งทางปกครองเป็นหัวหน้าส่วนราชการประจำจังหวัดการกำหนดให้ผู้ใดเป็นมีอำนาจพิจารณาอุทธรณ์มีการปรับใช้หลักการบริหารราชแผ่นดินมาปรับเพื่อวินิจฉัยว่าการพิจารณาเป็นของผู้ว่าราชการจังหวัดหรือผู้มอบอำนาจจากราชการส่วนกลาง ต่อมาคณะกกรมการวิธีปฏิบัติราชการทางปกครองได้พัฒนาหลักการพิจารณาเจตนารมณ์การกำหนดให้ผู้ใดผู้หนึ่งเพียงผู้เดียวเป็นมีอำนาจพิจารณาอุทธรณ์โดยตลอดทั้งกฎหมาย ซึ่งเป็นการยกเว้นการนำหลักการบริหารราชการแผ่นดินมาปรับใช้ โดยการกำหนดผู้มีอำนาจพิจารณาอุทธรณ์ที่ชัดเจนช่วยให้การตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจการบริหารราชการในพื้นที่เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โดยลดกระทบต่อประโยชน์สาธารณะ ทั้งนี้พบว่าจากแนววินิจฉัยของคณะกรรมการวิธีปฏิบัติราชการทางปกครองผู้มีอำนาจพิจารณาอุทธรณ์ยังคงมีปัญหาความสมดุลระหว่าง “ความเป็นเอกภาพของการพิจารณาอุทธรณ์” กับ “ความเชี่ยวชาญในการพิจารณาอุทธรณ์” เนื่องจากยังคงมีข้อโต้แย้งหากให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้มีอำน่าจพิจารณาอุทธรณ์ในราชการส่วนภูมิภาคในบางกรณีไม่ได้มีความเชี่ยวชาญตามข้อเท็จจริงและกฎหมายนั้น หรือบางกฎหมายมีผู้มีอำนาจพิจารณาอุทธรณ์มากกว่าหนึ่งตำแหน่งในการกระทำทางปกครองในลักษณะเดียวกัน ซึ่งเป็นประเด็นทางกฎหมายที่ต้องดำเนินการแก้ไขปรับปรุงให้ถูกต้องเหมาะสมต่อไป