ปัญหาในการควบคุมตรวจสอบวินัยทางการคลัง (วินัยการเงินการคลังของรัฐ) ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2561 : ความไม่แน่นอนชัดเจนของกฎหมายที่ใช้เป็นฐานในการพิจารณาความผิดวินัยการคลังและการงบประมาณ

Main Article Content

อานันท์ กระบวนศรี

บทคัดย่อ

     พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2561 เป็นเครื่องมือสำคัญอย่างหนึ่งที่มอบอำนาจให้แก่คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินในการรักษาวินัยทางการคลัง  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อำนาจในการควบคุมตรวจสอบพฤติกรรมของเจ้าหน้าที่ของรัฐว่ามีการฝ่าฝืนวินัยการคลังและการงบประมาณที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ หลักการสำคัญนี้ปรากฏในมาตรา 97 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญดังกล่าว ที่วางหลักว่า ในกรณีที่เจ้าหน้าที่ของรัฐผู้ใดซึ่งมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยวินัยการเงินการคลังของรัฐ จงใจไม่ปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยวินัยการเงินการคลังของรัฐ ให้ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินเสนอต่อคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินให้ลงโทษทางปกครองแก่ผู้นั้น  อย่างไรก็ตาม กรณีนำมาสู่การตั้งคำถามถึงกฎเกณฑ์ที่คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินจะนำมาใช้ในการพิจารณาความผิดวินัยการคลังและการงบประมาณ เนื่องจากคำว่า “กฎหมายว่าด้วยวินัยการเงินการคลังของรัฐ” มีความหมายไม่ชัดเจน  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อพิจารณาประกอบกับพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 ที่มีการใช้คำว่า “วินัยการเงินการคลังของรัฐ” ทั้งในส่วนที่เป็นชื่อของกฎหมายทั้งฉบับและในส่วนที่เป็นชื่อหมวดหนึ่งภายในกฎหมายนั้น ซึ่งทั้งสองส่วนที่ได้กล่าวมานี้มีลักษณะเป็น “วินัยทางการคลัง” ที่แตกต่างกัน ทำให้เกิดความไม่แน่นอนชัดเจนในการใช้บังคับมาตรา 97 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2561 บทความนี้จึงทำการศึกษาความหมายของคำว่า “กฎหมายว่าด้วยวินัยการเงินการคลังของรัฐ” ที่ปรากฏในบทบัญญัติดังกล่าว เพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายเป็นไปอย่างสอดคล้องกับหลักกฎหมายมหาชน

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
กระบวนศรี อ. (2026). ปัญหาในการควบคุมตรวจสอบวินัยทางการคลัง (วินัยการเงินการคลังของรัฐ) ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2561 : ความไม่แน่นอนชัดเจนของกฎหมายที่ใช้เป็นฐานในการพิจารณาความผิดวินัยการคลังและการงบประมาณ. วารสารวิชาการศาลปกครอง, 26(1), หน้า 1–56. สืบค้น จาก https://so09.tci-thaijo.org/index.php/admcJ/article/view/3429
ประเภทบทความ
บทความทางวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

เอกสารภาษาไทย

หนังสือ

จรัส สุวรรณมาลา. ระบบงบประมาณและการจัดการแบบมุ่งผลสำเร็จในภาครัฐ: ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับพลเมืองยุคใหม่. (กรุงเทพมหานคร : ธนธัชการพิมพ์, 2546).

ชาญชัย แสวงศักดิ์. กฎหมายเกี่ยวกับวินัยการเงินการคลังของรัฐ : วิธีการงบประมาณและการตรวจเงินแผ่นดิน. (กรุงเทพมหานคร : วิญญูชน, 2562).

______________. หลักการตีความกฎหมายกับกรณีศึกษา : ปัญหาแต่งตั้งตุลาการในศาลปกครองสูงสุดครั้งแรก. (กรุงเทพมหานคร : วิญญูชน, 2543).

วรเจตน์ ภาคีรัตน์. กฎหมายปกครองภาคทั่วไป. (กรุงเทพมหานคร : นิติราษฎร์, 2554).

สุปรียา แก้วละเอียด. กฎหมายการคลัง : ภาคงบประมาณแผ่นดิน. (กรุงเทพมหานคร : วิญญูชน, 2563).

_______________. กฎหมายงบประมาณของประเทศไทย. (กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์), 2560.

อรพิน ผลสุวรรณ สบายรูป. กฎหมายการคลัง. (กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2560).

อานันท์ กระบวนศรี. ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับกฎหมายการคลัง. (กรุงเทพมหานคร : วิญญูชน, 2566).

เอื้ออารีย์ อิ้งจะนิล. กฎหมายการคลัง. (กรุงเทพมหานคร : วิญญูชน, 2558).

วิทยานิพนธ์ บทความวิชาการ และงานวิชาการอื่น

กนกวรรณ มากเมฆ. “หนี้สาธารณะไทย ใกล้แตะ 10 ล้านล้านบาท.” เวิร์คพอยท์ทูเดย์. 22 เมษายน 2565. [online] available from : https://workpointtoday.com/หนี้สาธารณะไทยใกล้แตะ10ล้านล้านบาท.

พรชัย ลิขิตธรรมโรจน์. “การคลังท้องถิ่น.” รัฐสภาสาร. (ปีที่ 51 ฉบับที่ 2, 2546).

ภัทรวรินทร์ บุญชู. “ปัญหาการควบคุมตรวจสอบวินัยการเงินการคลังของรัฐ ภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560.” (วิทยานิพนธ์หลักสูตรนิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2562).

วรเจตน์ ภาคีรัตน์. “การใช้และการตีความกฎหมายมหาชน.” จุลนิติ (กรกฎาคม - สิงหาคม 2553).

_____________. “การใช้และการตีความกฎหมายมหาชน.” เอกสารเสนอในงานรำลึก 100 ปี ชาตกาลศาสตราจารยจิตติ ติงศภัทิย์. คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ วันอาทิตย์ที่ 30 มีนาคม 2551.

วิษณุ วรัญญู. “ความสำคัญของวินัยการเงินการคลังต่อการปกครองระบอบประชาธิปไตย.” (เอกสารวิชาการส่วนบุคคลหลักสูตรหลักนิติธรรมเพื่อประชาธิปไตย รุ่นที่ 7 วิทยาลัยศาลรัฐธรรมนูญ สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ, 2562).

สมคิด เลิศไพฑูรย์. “การคลังท้องถิ่น : ทัศนะในทางกฎหมายมหาชน.” วารสารนิติศาสตร์ (ปีที่ 28 ฉบับที่ 1, 2541).

สุปรียา แก้วละเอียด. “มาตรการลงโทษทางปกครองกรณีกระทำความผิดวินัยการเงินการคลัง.” ใน ผลึกความคิด ชีวิตเอกบุญ, หนังสือในโอกาสอายุครบ 60 ปี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เอกบุญ วงศ์สวัสดิ์กุล. โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2563.

สำนักงานศาลปกครอง. “การสัมมนาทวิภาคีระหว่างศาลปกครอง กับคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน หัวข้อ ปัญหาในทางปฏิบัติเกี่ยวกับการตรวจเงินแผ่นดิน.” ข่าวประชาสัมพันธ์ วันที่ 5 สิงหาคม 2565. [online] available from : https://www.admincourt.go.th/admincourt/site/08news_ detail.php?ids=23061.

สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง สำนักนโยบายการคลัง. “รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัย เรื่อง การศึกษาวินัยทางการคลังของประเทศไทย (อดีตสู่ปัจจุบัน) และแนวทางในการเสริมสร้างวินัยทางการคลังตามหลักสากล.

สำนักงานศาลปกครอง. “ปัญหาในทางปฏิบัติเกี่ยวกับการตรวจเงินแผ่นดิน.” การสัมมนาทางวิชาการระหว่างสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินและสำนักงานศาลปกครอง วันที่ 4 สิงหาคม 2565 ณ สำนักงานศาลปกครอง, วารสารวิชาการศาลปกครอง, (ปีที่ 23 ฉบับที่ 1, 2566).

อรพิน ผลสุวรรณ์ สบายรูป. “โครงการวิจัยเรื่องวินัยทางงบประมาณและการคลัง.” รายงานการศึกษาวิจัยฉบับสมบูรณ์ สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน, 2549.

อริยพร โพธิสัย. “หลักทั่วไปในการตีความกฎหมายแพ่งและอาญา.” จุลนิติ (กรกฎาคม - สิงหาคม 2553).

อานันท์ กระบวนศรี. “บทบาทของศาลปกครองแผนกคดีวินัยการคลังและการงบประมาณในการรักษาวินัยทางการคลัง.” วารสารวิชาการศาลปกครอง. (ปีที่ 22 ฉบับที่ 3, 2565).

________________. “เหลียวหลัง แลหน้า 2 ทศวรรษ “วินัยทางการคลัง” ในประเทศไทย : พัฒนาการทางความคิดจาก “วินัยทางงบประมาณและการคลัง” สู่ “วินัยการเงินการคลังของรัฐ” (ตอนที่ 1),” วารสารกฎหมายปกครอง. (ปีที่ 34 เล่ม 2, 2565).

________________. ““วินัยการคลังและการงบประมาณ” โดยองค์กรที่ทำหน้าที่ควบคุมตรวจสอบจากภายนอก : ศาลวินัยทางงบประมาณและการคลังของประเทศฝรั่งเศส (la Cour de discipline budgétaire et financière) และคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินของประเทศไทย.” วารสารวิชาการศาลปกครอง. (ปีที่ 22 ฉบับที่ 3, 2565).

เอกสารภาษาต่างประเทศ

Amélie Barbier - Gauchard. “La discipline budgétaire dans la zone euro : enjeux et perspectives,” (Bulletin de l’Observatoire des politiques économiques en Europe, n° 39 (décembre 2018)).

Éric Oliva. Finances Publiques. Sirey. (3e éd., 2015).

Jean Waline. Droit administratif. Dalloz, (26e éd., 2016).

Teresa Ter - Minassian. “Fiscal Rules for Subnational Governments : Can They Promote Fiscal Discipline?.” (OECD Journal on Budgeting, vol. 6, n° 3, OECD).

Vie – publique. “Ordonnance du 23 mars 2022 relative au régime de responsabilité financière des gestionnaires publics,” [online] Available from : https://www.vie-publique.fr/loi/284550-ordonnance-23-mars-2022-responsabilite-financiere-gestionnaires-publics.

รัฐธรรมนูญ กฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2557

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 (ถูกยกเลิก)

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 (ถูกยกเลิก)

พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2561

พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2542 (ถูกยกเลิก)

พระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561

พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561

พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560

พระราชบัญญัติว่าด้วยการบริหารหนี้สาธารณะ พ.ศ. 2548

พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2502 (ถูกยกเลิก)

พระราชบัญญัติเงินคงคลัง พ.ศ. 2491

ระเบียบคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินว่าด้วยการพิจารณาวินิจฉัยความผิดวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2562

ระเบียบคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินว่าด้วยวินัยทางงบประมาณและการคลัง พ.ศ. 2544 (ถูกยกเลิก)

ระเบียบคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินว่าวิธีพิจารณาความผิดวินัยทางงบประมาณและการคลัง พ.ศ. 2544 (ถูกยกเลิก)

ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังของรัฐ เรื่อง กำหนดอัตราชดเชยค่าใช้จ่ายหรือการสูญเสียรายได้ของหน่วยงานของรัฐในการดำเนินกิจกรรม มาตรการ หรือโครงการตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 28 (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2564

ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังของรัฐ เรื่อง กำหนดอัตราชดเชยค่าใช้จ่ายหรือการสูญเสียรายได้ของหน่วยงานของรัฐในการดำเนินกิจกรรม มาตรการ หรือโครงการตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 28 (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2564

ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังของรัฐ เรื่อง กำหนดอัตราชดเชยค่าใช้จ่ายหรือการสูญเสียรายได้ของหน่วยงานของรัฐในการดำเนินกิจกรรม มาตรการ หรือโครงการตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 28 พ.ศ. 2561

ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังของรัฐ เรื่อง กำหนดกรอบในการบริหารหนี้สาธารณะ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2564

ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังของรัฐ เรื่อง กำหนดกรอบในการบริหารหนี้สาธารณะ พ.ศ. 2561

ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังของรัฐ เรื่อง กำหนดสัดส่วนต่าง ๆ เพื่อเป็นกรอบวินัยการเงินการคลังของรัฐ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2562

ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังของรัฐ เรื่อง กำหนดสัดส่วนต่าง ๆ เพื่อเป็นกรอบวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561

ร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช .... (ฉบับเสนอสภาปฏิรูปแห่งชาติลงมติ)

ร่างพระราชบัญญัติการเงินการคลัง พ.ศ. .... ที่กระทรวงการคลังเสนอต่อคณะรัฐมนตรีและผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการกฤษฎีกา (คณะพิเศษ) เรื่องเสร็จที่ 292/2557

คำพิพากษาของศาลรัฐธรรมนูญและคำวินิจฉัยของคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน

คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 3 - 4/2557

คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 52 - 53/2547

คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ ที่ 48/2545

คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 3 - 4/2545

คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 37/2542

คำวินิจฉัยคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินที่ วค 9/2561

คำวินิจฉัยคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินที่ วค 7/2561

คำวินิจฉัยคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินที่ วค 3/2561

คำวินิจฉัยคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินที่ วค 28/2560

คำวินิจฉัยคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินที่ วค 25/2560

คำวินิจฉัยคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินที่ วค 1/2546