ผังแม่บทอโรคยาราม อุทยานธรรมวัดปันเส่า: แนวคิด และการออกแบบทางสถาปัตยกรรม
คำสำคัญ:
วัดปันเสา, ผังแม่บท, การมีส่วนร่วมของชุมชน, ภูมิทัศน์บทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอกรอบแนวคิดและแผนพัฒนาเชิงกายภาพของโครงการ ìอโรคยาราม อุทยานธรรมî เพื่อยกระดับวัดปันเสา อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ให้เป็นศูนย์กลางสุขภาวะและจิตวิญญาณของชุมชน โครงการเริ่มดำเนินการในปี พ.ศ. 2565 ภายใต้วิสัยทัศน์สร้าง ìวัดแห่งสุขภาพและธรรมะî บนพื้นฐานสองมิติสำคัญคือ ìอโรคยะî (สุขภาพกายñใจ) และ ìธรรมะî (การพัฒนาภายใน) แผนปฏิบัติงานครอบคลุมระยะเวลา 15 ปี แบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน ได้แก่ (1) จัดทำผังแม่บทเบื้องต้น (Conceptual Design) (2) พัฒนาแบบสถาปัตยกรรมและภูมิทัศน์ (Design Development) และ (3) จัดทำแผนพัฒนาสุดท้ายที่พร้อมนำไปใช้จริง (Final Design) การดำเนินงานขับเคลื่อนผ่านความร่วมมือของคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ คณะสงฆ์ หน่วยงานรัฐ เอกชน และชุมชนท้องถิ่น โดยใช้กระบวนการออกแบบอย่างมีส่วนร่วม
แนวทางออกแบบมุ่งอนุรักษ์โบราณสถานควบคู่กับสร้างสรรค์องค์ประกอบใหม่ที่สอดคล้องกับบริบทดั้งเดิม ประกอบด้วยการเพิ่มพื้นที่สีเขียวและเส้นทางเดินสมาธิ จัดตั้งลานเจริญสติ และศูนย์เรียนรู้ศาสนาñสุขภาพ พร้อมผสานการบริการกับโรงพยาบาลและสถาบันการศึกษาใกล้เคียง ผลลัพธ์ที่คาดหวังคือวัดปันเสาจะเป็นต้นแบบพื้นที่ศาสนธรรมร่วมสมัยที่สงบ สมดุล และยั่งยืน อันสามารถหล่อเลี้ยงทั้งสุขภาวะและศรัทธาของชุมชนได้อย่างแท้จริง
เอกสารอ้างอิง
พระมหาอาวรณ์ ภูริปญโญ. (2552). ประวัติความเป็นมาของวัดปันเสา ใน 99 มหามงคลคำถวายทาน . เชียงใหม่: สมศักดิ์การพิมพ์.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
หน่วยสถาปัตยกรรมบริการ สำนักงานกองทุน คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2547). โครงการศึกษาวิจัยแบบเพื่อจัดทำผังเฉพาะการใช้พื้นที่มหาวิทยาลัย เขตการศึกษาสวนดอก (ผังแม่บท 20 ปี พุทธศักราช 2547-2566). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554. กรุงเทพมหานคร : ราชบัณฑิตยสถาน.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2564). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 25. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.
สมโชค สินนุกูล. (2556). “การออกแบบระฆัง วัดปันเสา จังหวัดเชียงใหม่”. Asian Creative Architecture, Art and Design: ACAAD. 17(2), 23-39.
Arnstein, S. R.. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216-224.
Center for Universal Design. (1997). The principles of universal design (Version 2.0). United States: North Carolina State University.
Imrie, R. (2012). Universalism, universal design and equitable access to the built environment. Disability & Rehabilitation, 34(10), 873–882.
Mace, R. (2016). Universal design: Housing for the lifespan of all people. (Rev. ed.). Center for Inclusive Housing.
Mazumdar, S., & Mazumdar, S. (2004). Religion and place attachment: A study of sacred places. Journal of Environmental Psychology, 24 (3), 385-397.
Nightingale, F.. (1859). Notes on hospitals. London: Harrison and Sons.
Preiser, W. F. E., & Ostroff, E. (2001). Universal design handbook. McGraw-Hill.
Sirada, Y. (2019 ). วัดกับความเป็นสัปปายะ: การออกแบบสภาพแวดล้อมเพื่อสุขภาวะของชุมชน. Journal of Thai Architecture and Culture, 7(2), 29-38.
Steinfeld, E., & Maisel, J. (2012). Universal design: Creating inclusive environments. Wiley.
UNESCO..(1964). International charter for the conservation and restoration of monuments and sites (Venice Charter). Retrieved from. https://www.icomos.org/charters/venice_e.pdf
Ulrich, R. S.. (1984 ). View through a window may influence recovery from surgery. Science, 224(4647), 420-421.
United Nations. (2016). Convention on the Rights of Persons with Disabilities: Implementation guide. United Nations Department of Economic and Social Affairs.
Wonglangka, W., & Han, F. (2024). Green heritage and Lanna urban identity: A study of temples in Chiang Mai Old City. Sustainability, 16(15), 6573–6590.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Copyright and Licensing:
Current Applied Science and Technology treasures copyright protection and licensing to secure author’s rights. The appropriate dissemination of articles is exercised to ensure openness, accessibility, and attribution. Authors retain copyright ownership, and articles are published under a Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND license, http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/), which allows sharing, and proper attribution. These policies foster an environment of collaboration and openness as well as responsible sharing, benefiting authors and the research community while intellectual property rights are honored.
