การสืบสานประเพณีตั้งธรรมหลวงจากศิลป์ สู่ธรรมผ่านการแสดงภาพพระบฏ
Main Article Content
บทคัดย่อ
ประเพณีตั้งธรรมหลวงเป็นพิธีกรรมสำคัญในวัฒนธรรมล้านนา ซึ่งสะท้อนถึงความศรัทธาในพระพุทธศาสนาและการรักษาขนบธรรมเนียมที่สืบทอดกันมายาวนาน พิธีกรรมนี้มีจุดเด่นที่การเทศน์มหาชาติ โดยเฉพาะเรื่องเวสสันดรชาดก ที่มุ่งปลูกฝังคุณธรรม เช่น การบำเพ็ญทานบารมี ความอดทน และความเมตตา นอกจากนี้ ยังใช้ภาพพระบฏ ซึ่งเป็นจิตรกรรมบนผืนผ้า เป็นสื่อศิลปะในการถ่ายทอดพุทธประวัติ ทศชาติชาดก และหลักธรรมคำสอน ทำให้เข้าใจง่ายและเข้าถึงได้มากขึ้น ภาพพระบฏยังเพิ่มบรรยากาศศักดิ์สิทธิ์ในพิธีกรรม และช่วยสร้างความประทับใจแก่ผู้ร่วมงาน
ความสัมพันธ์ระหว่างประเพณีตั้งธรรมหลวงและชุมชนปรากฏชัดเจนผ่านการมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การเตรียมสถานที่ การแสดงภาพพระบฏ และการฟังธรรม กิจกรรมเหล่านี้ส่งเสริมความสามัคคีในชุมชนและการถ่ายทอดวัฒนธรรมจากรุ่นสู่รุ่น พิธีกรรมนี้ยังเป็นเวทีที่ชุมชนสามารถรวมตัวเพื่อแสดงความเคารพและสนับสนุนศาสนา
ในยุคปัจจุบัน การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาช่วยเผยแพร่ภาพพระบฏและสาระจากประเพณีตั้งธรรมหลวง ทำให้มรดกทางวัฒนธรรมนี้ยังคงมีชีวิตชีวาและสอดคล้องกับวิถีชีวิตร่วมสมัย การปรับตัวดังกล่าวไม่เพียงช่วยอนุรักษ์ประเพณีเก่าแก่ แต่ยังสร้างแรงบันดาลใจให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้คุณค่าของศิลปะ ศาสนา และความสามัคคีในชุมชน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2516). มหาชาติคำหลวง. (พิมพ์ครั้งที่ 66). กรุงเทพมหานคร: คลังวิทยา.
กรมศิลปากร. (2527). พระบฏและสมุดภาพไทย. กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์การพิมพ์.
กรมศิลปากร. (2539). เมืองเชียงแสน. กรุงเทพมหานคร: กราฟิคฟอร์แมท (ไทยแลนด์) จำกัด.
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2468). พระราชหัตถเลขาเรื่องเสด็จประพาสแหลม
มลายู เมื่อรัตนโกสินทรศก 108, 109, 117, ฉบับที่ 2. พระนคร: โรงพิมพ์ไท.
ฉัตรชัย ศุภระกาญจน์. (2539). "ผ้าพระบฏเมืองนคร". สารนครศรีธรรมราช, 26(4), 39-40.
ธนิต อยู่โพธิ์. (2524). ตำนานเทศน์มหาชาติ. สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรีพิมพ์แจกในงานทอดผ้า
พระกฐินพระราชทาน ณ วัดมหรรณพาราม กรุงเทพมหานคร.
น. ณ ปากน้ำ. (2528). ถาม-ตอบเรื่องศิลปะไทย. กรุงเทพมหานคร: เจริญวิทย์การพิมพ์.
ปิยะแสง จันทรวงศ์ไพศาล. (2558). "ประวัติศาสตร์ทังกา". วารสารวิจิตรศิลป์, 6(2), 74-75.
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป์. (2542). นำชม พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป์.
กรุงเทพมหานคร: ศักดิ์โสภาการพิมพ์. หน้า 97.
มณี พยอมยงค์. (2543). ประเพณีสิบสองเดือนลานนาไทย.
มหาเวสสันตรชาดก. (2523). ขุททกนิกายสฺส ชาตกํ ปญฺญาส-มหานิปาตชาตกํ. กรุงเทพฯ: มหา
มกุฏราชวิทยาลัย.
พระไตรปิฎกบาลี เล่มที่ 33. (2523). ขุททกนิกายสฺส อปทานสฺส ทุติโย ภาโค บทพุทฺธวํโส-จริยา
ปิฎกํ. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2539). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช 2525. (พิมพ์ครั้งที่
. กรุงเทพมหานคร: บริษัทอักษรเจริญทัศน์ อจท. จํากัด.
วรรณิภา ณ สงขลา. (2534). จิตรกรรมไทยประเพณี ชุดที่ 001 เล่มที่ 2 วรรณกรรม.
กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊พ.
สมชาติ มณีโชติ. (2529). จิตรกรรมไทย. กรุงเทพมหานคร: O.S. Printing House.
สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2552). รายชื่อหนังสือโบราณล้านนา: เอกสารไมโคร
ฟีล์ม (ฉบับปรับปรุง). เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สันติ เล็กสุขุม. (2534). ศิลปะเชียงแสน (ศิลปะล้านนา) และศิลปะสุโขทัย. กรุงเทพมหานคร:
มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สันติ เล็กสุขุม. (2549). ศิลปะภาคเหนือ: หริภูญชัย – ล้านนา. กรุงเทพมหานคร: ฟิสิกส์ เซ็นเตอร์.
ศิลป พีระศรี. (2515). สมบัติศิลปะจากเขื่อนภูมิพล. กรุงเทพมหานคร: กรมศิลปากร.
อุดม รุ่งเรืองศรี. (2542). สารานุกรมวัฒนธรรมไทยภาคเหนือ.
อู่ทอง ประศาสน์วินิจฉัย. (2548). ท่องทศชาติผ่านจิตรกรรม: เตชสุเนม. กรุงเทพมหานคร:
โรงพิมพ์กรุงเทพ.