การสืบสานประเพณีตั้งธรรมหลวงจากศิลป์ สู่ธรรมผ่านการแสดงภาพพระบฏ

Main Article Content

ลิปิกร มาแก้ว

บทคัดย่อ

ประเพณีตั้งธรรมหลวงเป็นพิธีกรรมสำคัญในวัฒนธรรมล้านนา ซึ่งสะท้อนถึงความศรัทธาในพระพุทธศาสนาและการรักษาขนบธรรมเนียมที่สืบทอดกันมายาวนาน พิธีกรรมนี้มีจุดเด่นที่การเทศน์มหาชาติ โดยเฉพาะเรื่องเวสสันดรชาดก ที่มุ่งปลูกฝังคุณธรรม เช่น การบำเพ็ญทานบารมี ความอดทน และความเมตตา นอกจากนี้ ยังใช้ภาพพระบฏ ซึ่งเป็นจิตรกรรมบนผืนผ้า เป็นสื่อศิลปะในการถ่ายทอดพุทธประวัติ ทศชาติชาดก และหลักธรรมคำสอน ทำให้เข้าใจง่ายและเข้าถึงได้มากขึ้น ภาพพระบฏยังเพิ่มบรรยากาศศักดิ์สิทธิ์ในพิธีกรรม และช่วยสร้างความประทับใจแก่ผู้ร่วมงาน


ความสัมพันธ์ระหว่างประเพณีตั้งธรรมหลวงและชุมชนปรากฏชัดเจนผ่านการมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การเตรียมสถานที่ การแสดงภาพพระบฏ และการฟังธรรม กิจกรรมเหล่านี้ส่งเสริมความสามัคคีในชุมชนและการถ่ายทอดวัฒนธรรมจากรุ่นสู่รุ่น พิธีกรรมนี้ยังเป็นเวทีที่ชุมชนสามารถรวมตัวเพื่อแสดงความเคารพและสนับสนุนศาสนา


ในยุคปัจจุบัน การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาช่วยเผยแพร่ภาพพระบฏและสาระจากประเพณีตั้งธรรมหลวง ทำให้มรดกทางวัฒนธรรมนี้ยังคงมีชีวิตชีวาและสอดคล้องกับวิถีชีวิตร่วมสมัย การปรับตัวดังกล่าวไม่เพียงช่วยอนุรักษ์ประเพณีเก่าแก่ แต่ยังสร้างแรงบันดาลใจให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้คุณค่าของศิลปะ ศาสนา และความสามัคคีในชุมชน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
มาแก้ว ล. (2024). การสืบสานประเพณีตั้งธรรมหลวงจากศิลป์ สู่ธรรมผ่านการแสดงภาพพระบฏ. วารสารพุทธศิลปกรรม, 7(2), 42–65. สืบค้น จาก https://so09.tci-thaijo.org/index.php/barts/article/view/5526
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2516). มหาชาติคำหลวง. (พิมพ์ครั้งที่ 66). กรุงเทพมหานคร: คลังวิทยา.

กรมศิลปากร. (2527). พระบฏและสมุดภาพไทย. กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์การพิมพ์.

กรมศิลปากร. (2539). เมืองเชียงแสน. กรุงเทพมหานคร: กราฟิคฟอร์แมท (ไทยแลนด์) จำกัด.

จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2468). พระราชหัตถเลขาเรื่องเสด็จประพาสแหลม

มลายู เมื่อรัตนโกสินทรศก 108, 109, 117, ฉบับที่ 2. พระนคร: โรงพิมพ์ไท.

ฉัตรชัย ศุภระกาญจน์. (2539). "ผ้าพระบฏเมืองนคร". สารนครศรีธรรมราช, 26(4), 39-40.

ธนิต อยู่โพธิ์. (2524). ตำนานเทศน์มหาชาติ. สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรีพิมพ์แจกในงานทอดผ้า

พระกฐินพระราชทาน ณ วัดมหรรณพาราม กรุงเทพมหานคร.

น. ณ ปากน้ำ. (2528). ถาม-ตอบเรื่องศิลปะไทย. กรุงเทพมหานคร: เจริญวิทย์การพิมพ์.

ปิยะแสง จันทรวงศ์ไพศาล. (2558). "ประวัติศาสตร์ทังกา". วารสารวิจิตรศิลป์, 6(2), 74-75.

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป์. (2542). นำชม พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป์.

กรุงเทพมหานคร: ศักดิ์โสภาการพิมพ์. หน้า 97.

มณี พยอมยงค์. (2543). ประเพณีสิบสองเดือนลานนาไทย.

มหาเวสสันตรชาดก. (2523). ขุททกนิกายสฺส ชาตกํ ปญฺญาส-มหานิปาตชาตกํ. กรุงเทพฯ: มหา

มกุฏราชวิทยาลัย.

พระไตรปิฎกบาลี เล่มที่ 33. (2523). ขุททกนิกายสฺส อปทานสฺส ทุติโย ภาโค บทพุทฺธวํโส-จริยา

ปิฎกํ. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2539). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช 2525. (พิมพ์ครั้งที่

. กรุงเทพมหานคร: บริษัทอักษรเจริญทัศน์ อจท. จํากัด.

วรรณิภา ณ สงขลา. (2534). จิตรกรรมไทยประเพณี ชุดที่ 001 เล่มที่ 2 วรรณกรรม.

กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊พ.

สมชาติ มณีโชติ. (2529). จิตรกรรมไทย. กรุงเทพมหานคร: O.S. Printing House.

สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2552). รายชื่อหนังสือโบราณล้านนา: เอกสารไมโคร

ฟีล์ม (ฉบับปรับปรุง). เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

สันติ เล็กสุขุม. (2534). ศิลปะเชียงแสน (ศิลปะล้านนา) และศิลปะสุโขทัย. กรุงเทพมหานคร:

มหาวิทยาลัยศิลปากร.

สันติ เล็กสุขุม. (2549). ศิลปะภาคเหนือ: หริภูญชัย – ล้านนา. กรุงเทพมหานคร: ฟิสิกส์ เซ็นเตอร์.

ศิลป พีระศรี. (2515). สมบัติศิลปะจากเขื่อนภูมิพล. กรุงเทพมหานคร: กรมศิลปากร.

อุดม รุ่งเรืองศรี. (2542). สารานุกรมวัฒนธรรมไทยภาคเหนือ.

อู่ทอง ประศาสน์วินิจฉัย. (2548). ท่องทศชาติผ่านจิตรกรรม: เตชสุเนม. กรุงเทพมหานคร:

โรงพิมพ์กรุงเทพ.