การสืบสานประเพณีตั้งธรรมหลวงจากศิลป์ สู่ธรรมผ่านการแสดงภาพพระบฏ
คำสำคัญ:
การสืบสาน, ประเพณีตั้งธรรมหลวง, ภาพพระบฏบทคัดย่อ
ประเพณีตั้งธรรมหลวงเป็นพิธีกรรมสำคัญในวัฒนธรรมล้านนา ซึ่งสะท้อนถึงความศรัทธาในพระพุทธศาสนาและการรักษาขนบธรรมเนียมที่สืบทอดกันมายาวนาน พิธีกรรมนี้มีจุดเด่นที่การเทศน์มหาชาติ โดยเฉพาะเรื่องเวสสันดรชาดก ที่มุ่งปลูกฝังคุณธรรม เช่น การบำเพ็ญทานบารมี ความอดทน และความเมตตา นอกจากนี้ ยังใช้ภาพพระบฏ ซึ่งเป็นจิตรกรรมบนผืนผ้า เป็นสื่อศิลปะในการถ่ายทอดพุทธประวัติ ทศชาติชาดก และหลักธรรมคำสอน ทำให้เข้าใจง่ายและเข้าถึงได้มากขึ้น ภาพพระบฏยังเพิ่มบรรยากาศศักดิ์สิทธิ์ในพิธีกรรม และช่วยสร้างความประทับใจแก่ผู้ร่วมงาน
ความสัมพันธ์ระหว่างประเพณีตั้งธรรมหลวงและชุมชนปรากฏชัดเจนผ่านการมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การเตรียมสถานที่ การแสดงภาพพระบฏ และการฟังธรรม กิจกรรมเหล่านี้ส่งเสริมความสามัคคีในชุมชนและการถ่ายทอดวัฒนธรรมจากรุ่นสู่รุ่น พิธีกรรมนี้ยังเป็นเวทีที่ชุมชนสามารถรวมตัวเพื่อแสดงความเคารพและสนับสนุนศาสนา
ในยุคปัจจุบัน การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาช่วยเผยแพร่ภาพพระบฏและสาระจากประเพณีตั้งธรรมหลวง ทำให้มรดกทางวัฒนธรรมนี้ยังคงมีชีวิตชีวาและสอดคล้องกับวิถีชีวิตร่วมสมัย การปรับตัวดังกล่าวไม่เพียงช่วยอนุรักษ์ประเพณีเก่าแก่ แต่ยังสร้างแรงบันดาลใจให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้คุณค่าของศิลปะ ศาสนา และความสามัคคีในชุมชน
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2516). มหาชาติคำหลวง. (พิมพ์ครั้งที่ 66). กรุงเทพมหานคร: คลังวิทยา.
กรมศิลปากร. (2527). พระบฏและสมุดภาพไทย. กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์การพิมพ์.
กรมศิลปากร. (2539). เมืองเชียงแสน. กรุงเทพมหานคร: กราฟิคฟอร์แมท (ไทยแลนด์) จำกัด.
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2468). พระราชหัตถเลขาเรื่องเสด็จประพาสแหลม
มลายู เมื่อรัตนโกสินทรศก 108, 109, 117, ฉบับที่ 2. พระนคร: โรงพิมพ์ไท.
ฉัตรชัย ศุภระกาญจน์. (2539). "ผ้าพระบฏเมืองนคร". สารนครศรีธรรมราช, 26(4), 39-40.
ธนิต อยู่โพธิ์. (2524). ตำนานเทศน์มหาชาติ. สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรีพิมพ์แจกในงานทอดผ้า
พระกฐินพระราชทาน ณ วัดมหรรณพาราม กรุงเทพมหานคร.
น. ณ ปากน้ำ. (2528). ถาม-ตอบเรื่องศิลปะไทย. กรุงเทพมหานคร: เจริญวิทย์การพิมพ์.
ปิยะแสง จันทรวงศ์ไพศาล. (2558). "ประวัติศาสตร์ทังกา". วารสารวิจิตรศิลป์, 6(2), 74-75.
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป์. (2542). นำชม พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป์.
กรุงเทพมหานคร: ศักดิ์โสภาการพิมพ์. หน้า 97.
มณี พยอมยงค์. (2543). ประเพณีสิบสองเดือนลานนาไทย.
มหาเวสสันตรชาดก. (2523). ขุททกนิกายสฺส ชาตกํ ปญฺญาส-มหานิปาตชาตกํ. กรุงเทพฯ: มหา
มกุฏราชวิทยาลัย.
พระไตรปิฎกบาลี เล่มที่ 33. (2523). ขุททกนิกายสฺส อปทานสฺส ทุติโย ภาโค บทพุทฺธวํโส-จริยา
ปิฎกํ. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2539). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช 2525. (พิมพ์ครั้งที่
. กรุงเทพมหานคร: บริษัทอักษรเจริญทัศน์ อจท. จํากัด.
วรรณิภา ณ สงขลา. (2534). จิตรกรรมไทยประเพณี ชุดที่ 001 เล่มที่ 2 วรรณกรรม.
กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊พ.
สมชาติ มณีโชติ. (2529). จิตรกรรมไทย. กรุงเทพมหานคร: O.S. Printing House.
สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2552). รายชื่อหนังสือโบราณล้านนา: เอกสารไมโคร
ฟีล์ม (ฉบับปรับปรุง). เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สันติ เล็กสุขุม. (2534). ศิลปะเชียงแสน (ศิลปะล้านนา) และศิลปะสุโขทัย. กรุงเทพมหานคร:
มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สันติ เล็กสุขุม. (2549). ศิลปะภาคเหนือ: หริภูญชัย – ล้านนา. กรุงเทพมหานคร: ฟิสิกส์ เซ็นเตอร์.
ศิลป พีระศรี. (2515). สมบัติศิลปะจากเขื่อนภูมิพล. กรุงเทพมหานคร: กรมศิลปากร.
อุดม รุ่งเรืองศรี. (2542). สารานุกรมวัฒนธรรมไทยภาคเหนือ.
อู่ทอง ประศาสน์วินิจฉัย. (2548). ท่องทศชาติผ่านจิตรกรรม: เตชสุเนม. กรุงเทพมหานคร:
โรงพิมพ์กรุงเทพ.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Copyright and Licensing:
Current Applied Science and Technology treasures copyright protection and licensing to secure author’s rights. The appropriate dissemination of articles is exercised to ensure openness, accessibility, and attribution. Authors retain copyright ownership, and articles are published under a Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND license, http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/), which allows sharing, and proper attribution. These policies foster an environment of collaboration and openness as well as responsible sharing, benefiting authors and the research community while intellectual property rights are honored.