บทบาท ความสำคัญ และปัญหาของการนำสัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนามาใช้ในสังคมสมัยใหม่
คำสำคัญ:
Symbol, Buddhist symbols, Buddhismบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา บทบาท ความสำคัญ และปัญหาของการนำสัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนามาใช้ในสังคมสมัยใหม่ พบว่าสัญลักษณ์เป็นสิ่งที่ถูกกำหนดขึ้นมาเพื่อใช้แทนความหมายของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เมื่อกล่าวถึงสัญลักษณ์ในทางพระพุทธศาสนาจะมีนัยครอบคลุมถึงสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อเป็นสื่อแทนความหมายทางพระพุทธศาสนา เช่น พระพุทธรูป ธรรมจักร กวางหมอบ ภาษาบาลี พระสงฆ์ ตลอดจนอัฐบริขาร โบสถ์ วิหาร และสถูปเจดีย์ทางพระพุทธศาสนาเป็นต้น
ในปัจจุบันนี้พบว่ามีการนำสัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนามาใช้ในทางที่ไม่เหมาะสม ทั้งในส่วนของการจัดวางตามสถานที่และในส่วนของผลิตภัณฑ์หรือสินค้า เช่น เศียรพระพุทธรูปถูกประดับในกำแพงแนวทางเดินเท้าในบ้าน มีการล้อเลียนพระพุทธรูป มีการดัดแปลงสัญลักษณ์ในพระพุทธศาสนาไปใช้กับแนวคิดอื่นในรูปแบบที่ไม่เหมาะสม ตลอดจนถึงการแต่งกายเลียนแบบพระสงฆ์ สัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนาถูกใช้โฆษณาเกี่ยวกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ใช้ในการโฆษณาอาวุธยุทโธปกรณ์ ใช้ในการประดับสถานบันเทิงเริงรมย์ ใช้เป็นโฆษณาเสื้อ กางเกง รองเท้า ถุงเท้า ชุดชั้นใน โต๊ะ เก้าอี้ เตียงนอน และสัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนายังถูกนำมาใช้ในห้องน้ำอีกด้วยเป็นต้น ฉะนั้นแล้วบทความวิชาการนี้จึงนำมาซึ่งความรู้ความเข้าใจในเรื่องของสัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนาเพื่อนำไปใช้ให้ถูกต้องและเหมาะสมต่อไป
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงวัฒนธรรม. (2555). ข้อควรระวังในการใช้สัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนา. กรุงเทพมหานคร: สหมิตรพริ้นติ้งแอนด์พีบลิชชิ่ง.
ข่าวสด. (24 เมษายน 2561). พระมหาไพรวัลย์จวกยับ แต่งเลียนแบบพระขึ้นร้องเพลง ชี้คนเหมือนสัตว์เดรัจฉานเข้าไปทุกวัน. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https://www.khaosod. co.th/monitor-news/news_1000876#google_vignette.
ข่าวสด. (25 กรกฎาคม 2563). ชาวพุทธไม่สบายใจ ‘ตุ๊กตาเคน’ โพสภาพในตักพระพุทธรูป-ใส่แคปชั่นสยิว. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https://www.khaosod.co.th/special-stories/news_4578446#google_vignette.
ไทยรัฐ. (25 กันยายน 2560). ชาวพุทธหดหู่ ฝรั่งได้เมียไทย ซื้อเศียรพระพุทธรูป ประดับรอบรั้วบ้าน.สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https://www.thairath.co.th/news/local/north/1080380 .
ไทยรัฐ. (11 กันยายน 2562). กลุ่มพุทธฯแจ้งจับ นศ.วาด “พระพุทธรูปอุลตร้าแมน” อ.เฉลิมชัยโดนด้วย. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https://www.thairath.co.th/news/crime/ 658200.
นักปรัชญานอกรีต. (4 สิงหาคม 2566). พระพุทธรูปเสพสังวาส มีหญิงสาวคร่อมบนตัก = ลบหลู่ดูหมิ่น?. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https://www.blockdit.com/posts/ 64cc7a30174903486aa8ef0f.
ปรวรรณ ดวงรัตน์. (2557). สัญศาสตร์และความหมายที่แปรเปลี่ยน. สุทธิปริทัศน์, 28 (88), 1-14.
ผาสุก อินทราวุธ. (2543). พุทธปฏิมาฝ่ายมหายาน. กรุงเทพมหานคร: อักษรสมัย.
พรหมา พิทักษ์. (2557). นัยแห่งสัญลักษณ์. กรุงเทพมหานคร: ต้นธรรม.
พระครูศรีปัญญาวิกรม (บุญเรือง ปญฺญาวชิโร/เจนทร). (2558). สัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนาในสังคมไทย. ศิลปศาสตร์ปริทัศน์. 10 (20), 19-30.
พระครูศรีปัญญาวิกรม, ชยาภรณ์ สุขประเสริฐ, วิเชียร ชาบุตรบุณฑริก. (2563). สัญลักษณ์และพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนาของชุมชนอีสานใต้: รูปแบบ
พัฒนาการ และคุณค่าเชิงจริยธรรม. วารสารวิชาการ มจร. บุรีรัมย์. 5 (2), 134-146.
พระครูศิริรัตนานุวัตร, รศ.ดร. (2565). พุทธศิลป์ พุทธธรรม. พิษณุโลก: Focusprinting co.,ltd.
พระเทพเวที (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2526). พุทธศาสนากับสังคมไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิโกมลคีมทอง.
พลูหลวง (นามแฝง). (2540). คติสยาม. กรุงเทพมหานคร: ดานสุทธาการพิมพ์.
พุทธทาสภิกขุ. (2552). ภาพพุทธประวัติหินสลัก. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา.
โพธิสิกขาลัย. (1 กันยายน 2554). สถูปสาญจี (Sanchi). สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก http://www.bodhisikkhalai.com/sanchi.php
ภาคภูมิ หรรณภา. (2553). การบูรณาการภาษาภาพกับลายลักษณ์อักษรในงานจิตรกรรมฝาผนังวัดถิ่นอีสาน. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2538). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพม์หาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2554). พจนานุกรมไทย. สืบค้นเมื่อ 7 ตุลาคม 2565, จาก https://dictionary. orst.go.th/lookup_domain.php
เสฐียร พันธรังสี. (2534). ศาสนาโบราณ. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล. (2506). ศิลปะอินเดีย กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์.
Charles Sanders Pierce. (1991). Peirce on Signs, New edition. The University of North Carolina Press: United States.
Diamond-italy. (20 July 2020). BUDDHA PUB. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https:// www.diamond-italy.it/buddha-pub/
Gearfrost, (8 June 2018). Blue buddha print mens boxer briefs. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https://gearfrost.com/products/blue-buddha-print-mens-boxer-briefs
Hotukdeals. (1 February 2023). Lucky Buddha Beer. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https:// www.experien ciapublica.org/us2/buddha+beer
Hotukdeals. (29 June 2024). Silver Buddha Glass Top Side Table. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https://www.etsy.com/uk/listing/1250973131/silver-buddha-glass-top-side-table
Pierre Guiraud. (1975). Semiology. London: Routledge & Kegan Paul.
Reddit. (23 June 2023). Buddha,Defender of Asia and Buddhism. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https://www.reddit.com/r/Bossfight/comments/11fybgi/buddhad efender_of_asia_and_buddhism/
Roland Barthes. (1999). Rhetoric of the image. London: Sage Publication.
The Buddha. (28 มีนาคม 2567). “จิตใจ ต่ำ เสื่อม” พระพยอมสวดยับตัดต่อพระพุทธรูปใส่ชุดบิกินี ด้าน โฆษกพศ.มอบฝ่ายกฎหมายจัดการ!!. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https://thebuddh.com/?p=78577
The standard. (9 กันยายน 2562). พระพุทธรูปอุลตร้าแมน ลบหลู่ศาสนาหรือท้าทายอำนาจรัฐ. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2567, จาก https://thestandard.co/sacred-and-profane-in-buddhism/
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Copyright and Licensing:
Current Applied Science and Technology treasures copyright protection and licensing to secure author’s rights. The appropriate dissemination of articles is exercised to ensure openness, accessibility, and attribution. Authors retain copyright ownership, and articles are published under a Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND license, http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/), which allows sharing, and proper attribution. These policies foster an environment of collaboration and openness as well as responsible sharing, benefiting authors and the research community while intellectual property rights are honored.
