คติความเชื่อพระเจ้าไม้ล้านนา
คำสำคัญ:
พระพุทธรูปไม้, คติความเชื่อบทคัดย่อ
บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความเป็นมา คติความเชื่อ และอานิสงส์ในการสร้างพระพุทธรูปไม้ล้านนา สรุปผลการศึกษาได้ดังนี้
ประวัติการสร้างพระพุทธรูปไม้พบในตำนานพระแก่นจันทน์แดงที่แต่งสมัยพระเมืองแก้ว พระเจ้าไม้ที่มีจำนวนมากในอดีตได้สะท้อนให้เห็นความหลากหลายและการมีอิสระในการสร้างสรรค์งานของชาวล้านนา โดยไม้มงคลที่นิยมนำมาสร้างสรรค์พระพุทธรูปไม้ เช่น ไม้สัก ไม้สรี (ไม้โพธิ์) ไม้สะเลียม (ไม้สะเดา) ไม้แก่นจันทน์ ไม้กุ่ม ไม้ขนุน ไม้บุนนาค เป็นต้น อย่างไรก็ตามพบพระพุทธรูปไม้บางองค์ที่สร้างจากการใช้ไม้หลากหลายประเภทรวมกัน
คติความเชื่อในการสร้างพระพุทธรูปไม้ล้านนาที่พบในคำจารึกบริเวณฐานพระพุทธรูปไม้ ได้แก่ คติเกี่ยวกับการดำรงอยู่ของพระพุทธศาสนาสมัยที่มีระยะเวลา 5,000 ปี คติเกี่ยวกับการอุทิศส่วนบุญให้กับผู้วายชนม์ และคติเกี่ยวกับพระพุทธรูปประจำชะตา เป็นต้น
การใช้ไม้ที่มีประวัติเกี่ยวข้องกับการสร้างพระพุทธรูปตามตำนาน เช่น ไม้จันทน์ และเกี่ยวข้องกับพุทธประวัติ เช่น ไม้โพธิ์ จะได้รับอานิสงส์มากกว่าการใช้ไม้อื่นๆ ในการสร้างสรรค์พระพุทธรูป
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2564). ตำนานพระแก่นจันทน์. กรุงเทพมหานคร: เอส บี เค การพิมพ์.
โครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. (2548). สารานุกรมไทยฉบับเยาวชน เล่มที่ 29. กรุงเทพมหานคร: รุ่งศิลป์การพิมพ์.
ชัปนะ ปิ่นเงิน, บรรณาธิการ. (2548). ปริวรรตและสาระสังเขปของอานิสงส์ล้านนา. เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
นิยม สองสีโย, ปริวรรต. (2544). พระชะตา. คัมภีร์ใบลานวัดไผ่เหลือง. เอกสารพับสา วัดพระธาตุช้างค้ำ พ.ศ. 2544. (ยังไม่เผยแพร่).
พระเกรียงไกร สุทฺธมโน (ยางเครือ). (2556). “การศึกษาวิเคราะห์ปัญจอันตรธานในพระพุทธศาสนาเถรวาท”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. บัณฑิตศึกษา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.
พระยาประชากิจกรจักร (แช่ม บุนนาค). (2557). พงศาวดารโยนก. กรุงเทพมหานคร: ศรีปัญญา.
พระอุดรคณาธิการ, จําลอง สารพัดนึก. (2530). พจนานุกรมบาลี–ไทย ฉบับนักศึกษา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554.กรุงเทพมหานคร: นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.
วีรศักดิ์ ของเดิม. (2551). ศิลปกรรมท้องถิ่นทางพระพุทธศาสนาในเขตอำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง. รายงานวิจัย. ศูนย์โบราณคดีภาคเหนือ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ศิรพงศ์ ศักดิ์สิทธิ์. (2554). คติการสร้างพระพุทธรูปไม้ในล้านนา. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. สาขาวิชาโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์ภาควิชาโบราณคดี. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส. (2539). ปฐมสมโพธิกถา. กรุงเทพมหานคร: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร.
สมเด็จพระวันรัตน. (2466). สังคีติยวงศ์ พงศาวดารเรื่องสังคายนาพระธรรมวินัย. พระยาปริยัติธรรมธาดา (แพ ตาลลักษมณ). แปล. พระนคร: โรงพิมพ์ไท.
แสง มนวิทูร, แปล. (2501). ชินกาลมาลีปกรณ์. กรุงเทพมหานคร: กรมศิลปากร.
องค์การศาสนประทีป. (2490). อุตตมสงฆ์ ฟาเหียน. พระนคร: โรงพิมพ์เจริญธรรม.
อดิศักดิ์ ละครเขต. (2560). “การศึกษาวิเคราะห์อานิสงส์การบูชาในพุทธปรัชญาเถรวาท”. วารสารธรรมทรรศน์ ปีที่ 17 เล่ม 1 มกราคม-เมษายน.
ฮันส์ เพนธ์. (2519). คำจารึกที่ฐานพระพุทธรูปในนครเชียงใหม่. กรุงเทพมหานคร: คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์สำนักนายกรัฐมนตรี.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Copyright and Licensing:
Current Applied Science and Technology treasures copyright protection and licensing to secure author’s rights. The appropriate dissemination of articles is exercised to ensure openness, accessibility, and attribution. Authors retain copyright ownership, and articles are published under a Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND license, http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/), which allows sharing, and proper attribution. These policies foster an environment of collaboration and openness as well as responsible sharing, benefiting authors and the research community while intellectual property rights are honored.
