พุทธบำบัดเชิงนิเวศ

บทคัดย่อ

แนวคิดการบำบัดเชิงนิเวศ (Ecotherapy) คือการรักษาและกิจกรรมกลางแจ้งที่มีความหลากหลายท่ามกลางธรรมชาติ เพื่อช่วยฟื้นคืนสุขภาวะทางร่างกายและจิตใจ สร้างความเชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ และก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงระดับจิตสำนึกในการอนุรักษ์ธรรมชาติ โดยมีรากฐานมาจากจิตนิเวศวิทยา นิเวศเชิงลึก และมนุษยวิทยา โดยกิจกรรมกลางแจ้งเหล่านั้นอาจอาศัยนักบำบัดชำนาญการ หรือ ปฏิบัติเองที่บ้าน  และแนวคิดพุทธบำบัดเชิงนิเวศ (Buddhist Ecotherapy) เป็นแนวทางการรักษาและกิจกรรมเชิงพุทธ ที่ได้จากการวิเคราะห์ สังเคราะห์ แนวคิดนิเวศวิทยา แนวคิดการรักษาโรค และหลักธรรมในพระพุทธศาสนา ได้แก่ หลักอริยสัจ 4 หลักอิทัปปัจจยตา หลักไตรลักษณ์ และ หลักโพชฌงค์ 7 มาปรับใช้เชื่อมโยงมนุษย์กับธรรมชาติ บำบัดรักษากายและจิตใจให้คลายความทุกข์ ความรู้สึกแปลกแยก และความยึดมั่นต่างๆ จนเกิดความเข้าใจความจริงของชีวิต ผ่านกิจกรรมปฏิบัติ 6 อย่างคือ 1) สมถกรรมฐาน และวิปัสสนากรรมฐาน 2) กัลยาณมิตรบำบัด 3) การแผ่เมตตาด้วยใจอันบริสุทธิ์ 4) อาวาสสัปปายะ 5) มัตตัญญุตา การประมาณในการบริโภค และ 6) กตัญญูกตเวทิตา เพื่อให้มนุษย์ปฏิบัติต่อกันด้วยความเมตตา ปฏิบัติต่อธรรมชาติด้วยปัญญา และเข้าใจความจริงของชีวิต ดำเนินชีวิตอย่างมีค่าเพื่อบรรลุศักยภาพสูงสุด แนวคิดนี้จะสร้างความเป็นหนึ่งเดียวให้กับทั้งมนุษย์และธรรมชาติ บนรากฐานของ ศีล สมาธิและปัญญา