หน่อพุทธพงศ์และหน่อพระอรหันต์ในตำนานอุรังคธาตุ
คำสำคัญ:
ตำนานอุรังคธาตุ, หน่อพุทธพงศ์, หน่อพระอรหันต์บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ วิเคราะห์เรื่องหน่อพุทธพงศ์กับหน่อพระอรหันต์ในตำนานอุรังคธาตุ พบว่าหน่อพุทธพงศ์เป็นคำที่ใช้เรียกพระยาติโคตรบูรเมืองศรีโคตรบอง และพระไชยเชษฐาธิราชเมืองเวียงจันทน์ ซึ่งเป็น 2 พระชาติใน 17 พระชาติของพระศรีอาริยเมตไตรยพระพุทธเจ้าในอนาคตองค์ที่ 1 กับใช้เรียกบุรีจันอ้วยล้วยเมืองจันทบุรี ซึ่งเป็นพระชาติหนึ่งของพระธรรมราชาพุทธเจ้าพระพุทธเจ้าในอนาคตองค์ที่ 3 การสั่งสมบารมีของหน่อพุทธพงศ์ทั้ง 2 คือ การสถาปนา ทำนุบำรุงรักษา และฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในเมืองต่างๆ บนแผ่นดินที่ราบลุ่ม 2 ฝั่งแม่น้ำโขง สำหรับหน่อพระอรหันต์เป็นคำเรียกกษัตริย์ทั้ง 5 พระองค์ที่มีประวัติเกี่ยวข้องกับการประดิษฐานพระอุรังคธาตุใน พ.ศ. 1 ได้แก่ พระยาสุวรรณภิงคารเมืองหนองหานหลวง พระยาคำแดงเมืองหนองหานน้อย พระยาจุลณีพรหมทัตเมืองจุลณีพรหมทัต พระยาอินทปัฐนครเมืองอินทปัฐ และพระยานันทเสนเมืองศรีโคตรบอง กษัตริย์ทั้ง 5 พระองค์นี้ทรงเป็นหน่อเนื้อของพระอรหันต์ 5 พระองค์ที่มีประวัติเกี่ยวข้องกับการฐาปนาพระอุรังคธาตุใน พ.ศ. 200 ได้แก่ พระมหารัตนเถระ พระจุลรัตนเถระ พระจุลสุวรรณปราสาทเถระ พระมหาสุวรรณปราสาทเถระ และพระสังขวิชเถระ ทั้งนี้หน่อพุทธพงศ์จะเสวยพระชาติเป็นกษัตริย์กับฤาษีเท่านั้น ไม่เสวยพระชาติเป็นพระอรหันต์ เพราะอำนาจของนิพพานอันเป็นสมบัติแห่ง
พระอรหันต์จะทำให้พ้นไปจากการจุติและอุบัติในพระชาติต่อไป ซึ่งเป็นอุปสรรคในการสั่งสมบารมีที่จะเป็นพระพุทธเจ้าในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2537). อุรังคธาตุ ตำนานพระธาตุพนม. พิมพ์เนื่องในการสัมมนาทางวิชาการเรื่องวรรณกรรมสองฝั่งโขง. กรุงเทพมหานคร: เรือนแก้ว.
ไกลฤกษ์ ศิลาคม. “พระเจ้าไชยเชษฐาธิราช: โพธิกษัตริย์กับการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาที่สองฝั่งโขง” วารสารพื้นถิ่นโขงชีมูล. 3(1), 151-186.
บำเพ็ญ ระวิน (ปริวรรต). (2535). อนาคตวงส์ เมตเตยยสูตต์ และเมตเตยยวงส์ สำนวนล้านนา. เชียงใหม่: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2551). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์. กรุงเทพมหานคร: จันทร์เพ็ญ.
พระมหาสิทธิชัย ชยสิทธิ. (ปริวรรต). (2563). ตำนานพระธาตุตะโค้งเจ้า ฉบับใบลาน วัดร่องฟองเมืองแพร่. แพร่: แพร่ไทยอุตสาหการพิมพ์.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ศิริศักดิ์ อภิศักดิ์มนตรี. (2559). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพระบรมสารีริกธาตุกับการสร้างบ้านเมืองบนที่ราบเชียงแสน. รายงานการวิจัย. วิทยาลัยสงฆ์เชียงราย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สุรศักดิ์ ศรีสำอาง. (2545). ลำดับกษัตริย์ลาว. กรุงเทพมหานคร: สำนักโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรมศิลปากร.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Copyright and Licensing:
Current Applied Science and Technology treasures copyright protection and licensing to secure author’s rights. The appropriate dissemination of articles is exercised to ensure openness, accessibility, and attribution. Authors retain copyright ownership, and articles are published under a Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND license, http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/), which allows sharing, and proper attribution. These policies foster an environment of collaboration and openness as well as responsible sharing, benefiting authors and the research community while intellectual property rights are honored.
