การพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนของผู้บริหารสถานศึกษาในการส่งเสริมสมรรถนะดิจิทัลของครูในสถานศึกษา  สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาตรัง กระบี่

จันทร์เพ็ญ ภารา; พณกฤษ บุญพบ; นพรัตน์  ชัยเรือง

ผู้แต่ง

จันทร์เพ็ญ ภารา หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสหวิทยาการเพื่อการบริหารการพัฒนาที่ยั่งยืน มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช
พณกฤษ บุญพบ หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสหวิทยาการเพื่อการบริหารการพัฒนาที่ยั่งยืน มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช
นพรัตน์ ชัยเรือง หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสหวิทยาการเพื่อการบริหารการพัฒนาที่ยั่งยืน มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช

คำสำคัญ:

การพัฒนา, ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน, สมรรถนะดิจิทัล, การบริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) ศึกษาความต้องการภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนของผู้บริหารสถานศึกษาในการส่งเสริมสมรรถนะดิจิทัลของครู 2) พัฒนารูปแบบภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน เพื่อใช้เป็นแนวทางในการยกระดับสมรรถนะดิจิทัลของครู 3) ตรวจสอบความเหมาะสมและประโยชน์ใช้สอยของรูปแบบที่พัฒนาขึ้น การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยและพัฒนา ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ประชากรคือ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากาญจนบุรี กลุ่มตัวอย่างได้มาโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น ประกอบด้วยผู้บริหารสถานศึกษา 50 คน และครู 200 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ (1) แบบสอบถามความต้องการภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนและสมรรถนะดิจิทัลของครู มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.94 และ (2) แบบสัมภาษณ์เชิงลึกและแบบตรวจสอบความเหมาะสมของรูปแบบโดยผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีความจำเป็น (PNI Modified) ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา และการสังเคราะห์เชิงอธิบาย

ผลการวิจัยพบว่า 1) ความต้องการภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนของผู้บริหารและความต้องการสมรรถนะดิจิทัลของครูโดยรวมอยู่ในระดับสูงมาก โดยด้านที่มีความต้องการสูงสุดคือ การสร้างวิสัยทัศน์ และ การปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัลตามลำดับ 2) รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ หลักการ วัตถุประสงค์ องค์ประกอบภาวะผู้นำและสมรรถนะดิจิทัล วิธีการดำเนินการและเงื่อนไขความสำเร็จ ผลการตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญยืนยันว่ารูปแบบมีความถูกต้องและเหมาะสม 3) การตรวจสอบโดยการสนทนากลุ่มพบว่า รูปแบบมีความเป็นไปได้และมีประโยชน์ สามารถนำไปใช้พัฒนาภาวะผู้นำและเสริมสร้างสมรรถนะดิจิทัลของครูได้จริง

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). เอกสารประกอบการพัฒนาหลักสูตรพัฒนาผู้นําการเปลี่ยนแปลงเพื่อรองรับการกระจายอำนาจสำหรับผู้บริหารการศึกษาและผู้บริหารสถานศึกษา. กรุงเทพฯ: คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา เขตดุสิต.

กลุ่มนโยบายและแผนสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาตรัง กระบี่. (2567). รายงานผลการดำเนินงานประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. ตรัง: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาตรัง กระบี่.

จตุพร งามสงวน. (2560). รูปแบบการพัฒนาองค์การสมรรถนะของโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, นครสวรรค์.

จุฑาทิพ พรมณะ. (2567). รูปแบบภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครศรีธรรมราช เขต 3. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(5), 18–28.

ดาสวรรค์ วงศ์มีชัย. (2562). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมองค์การที่ส่งผลต่อองค์การแห่งการเรียนรู้ของวิทยาลัยเทคนิคในเขตภาคใต้ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว. (วิทยานิพนธ์บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน, นครราชสีมา.

ปุญชรัศมิ์ เหมบุรุษ. (2563). รูปแบบภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้อำนวยการโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษที่ส่งเสริมการเป็นองค์การสมรรถนะสูง. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย, 10(2), 269-281.

พัฒนา พรหมณี. (2560). แนวคิดการสร้างและพัฒนารูปแบบเพื่อใช้ในการดำเนินงานด้านการสาธารณสุขสำหรับนักสาธารณสุข. สมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทยในพระราชูปถัมภ์ฯ, 6(2), 128–135.

มูลนิธิสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ.

สมาน อัศวภูมิ. (2549). การศึกษาและการสังเคราะห์รูปแบบการบริหารสถานศึกษา การพัฒนา คณะกรรมการสถานศึกษาและสถานศึกษาเครือข่ายของผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบรุ่นที่ 1. กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.

สายฝน สวัสเอื้อ. (2566). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาประถมศึกษาขนาดเล็กในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, สกลนคร.

สุเทพ พงศ์ศรีวัฒน์. (2551). ภาวะผู้นำ ทฤษฎี และปฏิบัติ: ศาสตร์และศิลป์สู่ความเป็นผู้นำที่สมบูรณ์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: วิรัตน์เอ็นดูเคซั่น.

เชษินีร์ แสวงสุข. (2560). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครู. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี, จันทบุรี.

วิโรจน์ สารรัตนะ. (2561). แนวคิด ทฤษฎี และประเด็นเพื่อการบริหารทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์.

Bass, B. M. (1997). Does the transactional-transformational leadership paradigm transcend organizational and national boundaries?. American Psychologist, 52(2), 130-139.

Keeves, J. P. (1997). Educational research, methodology and measurement: An international handbook. 2nd ed. New York: Pergamon.