บูรณาการหลักพุทธธรรมในการปฏิบัติตนเพื่อป้องกันโรคระบาด

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) แนวคิดทฤษฎีการป้องกันโรคระบาด 2) หลักพุทธธรรมในการปฏิบัติตนเพื่อป้องกันโรคระบาด 3) บูรณาการหลักพุทธธรรมในการปฏิบัติตน เพื่อป้องกันโรคระบาด และ 4) นำเสนอองค์ความรู้ใหม่เกี่ยวกับหลักพุทธธรรมในการปฏิบัติตน เพื่อป้องกันโรค โดยทำการเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เอกสารและงานวิชาการที่เกี่ยวข้อง ควบคู่ไปกับการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 15 รูป/ท่าน ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านพุทธศาสนา สาธารณสุข และสังคมสงเคราะห์ จากนั้นจึงนำข้อมูลมาวิเคราะห์เนื้อหา และนำเสนอผลการวิจัย

ผลการวิจัยพบว่า หลักพุทธธรรมสำคัญที่มีบทบาทโดยตรงในการป้องกันโรคระบาด ได้แก่ หลักอินทรียสังวร ซึ่งช่วยให้บุคคลสามารถควบคุมการรับรู้ของอายตนะทั้งหก ทำให้จิตนิ่ง ไม่หลงไปกับความกลัวและความวิตกกังวลที่เกิดจากข่าวสารในสถานการณ์โรคระบาด หลักอายุสสธรรม ซึ่งเป็นแนวทางปฏิบัติที่ช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันของร่างกายและจิตใจให้แข็งแรงผ่านการดำรงชีวิตอย่างมีสมดุล และ หลักปาริสุทธิศีล 4 ซึ่งเป็นกรอบวินัยที่ช่วยยกระดับพฤติกรรมสุขภาพของบุคคลในระยะยาว ทั้งยังสร้างจิตสำนึกต่อส่วนรวมและความรับผิดชอบต่อสังคมได้อย่างมีประสิทธิภาพ จากการบูรณาการแนวทางการรับมือกับโรคระบาดในมิติสาธารณสุขและสังคมสงเคราะห์เข้ากับหลักพุทธธรรมที่ศึกษา งานวิจัยนี้จึงได้นำเสนอองค์ความรู้ใหม่คือ “BEMD: Holistic Health Model” ซึ่งเป็นโมเดลการเสริมสร้างสุขภาพแบบองค์รวมตามหลักพุทธธรรมเพื่อป้องกันโรคระบาด โดยโมเดลนี้บูรณาการหลักธรรมเข้ากับแนวทางการปฏิบัติผ่านกรอบแนวคิด “4 รู้” ได้แก่ รู้กาย
รู้สภาพแวดล้อม รู้ประมาณ และรู้ธรรม ซึ่งเป็นแนวทางปฏิบัติที่ครอบคลุมและสามารถสร้างภูมิคุ้มกันที่ยั่งยืนทั้งทางกายและทางใจได้