รูปแบบการส่งเสริมการปลุกเร้าสัมมาทิฎฐิ เพื่อพัฒนาทักษะการใช้ชีวิตของเยาวชนในสังคมยุคติจิทัล อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) วิเคราะห์รูปแบบและวิธีการปลุกเร้าสัมมาทิฏฐิของเยาวชนในสังคมยุคดิจิทัล 2) พัฒนารูปแบบกิจกรรมการปลุกเร้าสัมมาทิฏฐิเพื่อพัฒนาทักษะการใช้ชีวิต และ 3) นำเสนอรูปแบบกิจกรรมที่ผ่านการทดลองใช้ในอำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพแบบปฏิบัติการ (PAR) ตามวงจรแผน–ปฏิบัติ–สังเกต–สะท้อน ผู้ให้ข้อมูลคือเยาวชน ครู พระวิทยากร และผู้นำชุมชน รวม 40 คน เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม การสังเกต และเวิร์กช็อป วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์เชิงปฏิบัติการ พร้อมตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วย Triangulation และ Member Check

ผลการวิจัยพบว่า (1) รูปแบบการปลุกเร้าสัมมาทิฏฐิที่ใช้ในปัจจุบันยังจำกัด เน้นการบรรยายและเทศน์ฟังธรรม ทำให้เยาวชนรู้สึกว่าธรรมะเป็นเรื่องไกลตัวและไม่เชื่อมโยงชีวิตจริง (2) พัฒนากิจกรรมต้นแบบ 3 ประเภท ได้แก่ 1) กิจกรรม “พิสูจน์ความคิดด้วยการลงมือทำจริง” เปิดโอกาสให้เยาวชนเลือกทำความดีและสะท้อนผลที่เกิดขึ้น 2) กิจกรรม Circle Sharing เปิดวงสนทนาแบบปลอดภัยให้เยาวชนถอดความรู้สึกและประสบการณ์ตรง และ 3) กิจกรรม “สื่อสร้างสรรค์ธรรมะ” ให้เยาวชนผลิตสื่อสะท้อนผลของกรรมจากประสบการณ์จริง (3) นำเสนอรูปแบบกิจกรรม 3 กระบวนการหลัก คือ เปิดพื้นที่ปลอดภัย ลงมือทำจริง และเชื่อมโยงหลักธรรมองค์ความรู้ใหม่ที่สำคัญคือโมเดล ME TOO: ฉันก็เคยรู้สึกแบบนี้ ซึ่งสกัดจากกระบวนการเรียนรู้ ธรรมะของฉัน ชีวิตของเรา ประกอบด้วย 5 หลักคิด: M–Mindfulness (มีสติ), E–Empathy (มีเมตตา), T–Truthfulness (ซื่อสัตย์ต่อความจริง), O–Openness (เปิดใจเรียนรู้), O–Originality (กล้าทำดีด้วยตนเอง)