นโยบายของรัฐไทยในการผลักดันให้ใช้ปูนซีเมนต์ไฮดรอลิกในการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม ตั้งแต่ พ.ศ. 2564-2566

ฉัตรชัย โทจอม; เกรียงชัย ปึงประวัติ; วีระยุทธ พรพจน์ธนมาศ; ศิริรักษ์ นิทัศน์เอก

ผู้แต่ง

ฉัตรชัย โทจอม คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
เกรียงชัย ปึงประวัติ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
วีระยุทธ พรพจน์ธนมาศ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
ศิริรักษ์ นิทัศน์เอก คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง

คำสำคัญ:

แก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม, นโยบายสาธารณะ, ปูนซีเมนต์ไฮดรอลิก

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงเพื่อ 1) ศึกษากระบวนการในการนำนโยบายไปปฏิบัติในการใช้ปูนซีเมนต์ไฮดรอลิกเพื่อแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมของไทย ระหว่าง พ.ศ. 2564–2566 2) ศึกษาบทบาทและปฏิสัมพันธ์ของตัวแสดงในการขับเคลื่อนนโยบายดังกล่าว และ 3) ศึกษาผลกระทบและแนวทางการพัฒนานโยบายในอนาคต โดยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผ่านการใช้เครื่องมือในการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกวิธีการวิเคราะห์ข้อมูลนั้นเป็นการนำเอาข้อมูลที่ได้จากการค้นคว้าวิจัยมาจัดทำให้เป็นระบบแยกแยะองค์ประกอบรวมทั้งการเชื่อมโยงและหาความสัมพันธ์ของข้อมูลโดยใช้แนวคิดทฤษฎีเป็นกรอบในการวิเคราะห์ข้อมูลโดยมีการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องจำนวน 17 คน

ผลการวิจัยพบว่า (1) กระบวนการนำนโยบายไปปฏิบัติประกอบด้วยการกำหนดนโยบายเพื่อมุ่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกผ่านมาตรฐานวัสดุก่อสร้าง การวางแผนพัฒนายุทธศาสตร์ส่งเสริมการวิจัยและบังคับใช้ในโครงการรัฐ และการออกมาตรการทางเศรษฐกิจเพื่อจูงใจให้ใช้ปูนซีเมนต์ไฮดรอลิก แม้ยังมีอุปสรรคด้านต้นทุนและการยอมรับของตลาด (2) ด้านปฏิสัมพันธ์ของตัวแสดงพบว่า หน่วยงานรัฐมีความร่วมมือระดับนโยบายแต่ขาดการบูรณาการ ส่วนภาคเอกชนยังมีข้อจำกัดในการปรับตัวต่อมาตรการรัฐ สำหรับผลกระทบ พบว่าปูนซีเมนต์ไฮดรอลิกสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ร้อยละ 30–40 และเสริมความแข็งแรงของโครงสร้าง แต่ผู้ผลิตขนาดเล็กยังประสบปัญหาด้านต้นทุนและเทคโนโลยี ทั้งนี้ (3) แนวทางการพัฒนานโยบายควรเน้นการกำหนดมาตรฐานวัสดุที่ชัดเจน สนับสนุนสิทธิประโยชน์ทางภาษี และส่งเสริมการใช้ในโครงการรัฐเพื่อให้สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) อย่างเป็นรูปธรรม โดยข้อเสนอแนะในการนำผลการวิจัยไปใช้ ได้แก่ การเร่งพัฒนากลไกสนับสนุนเชิงนโยบายที่ครอบคลุมและยืดหยุ่นต่อข้อจำกัดในทางปฏิบัติ และ องค์ความรู้จากงานวิจัย คือ ดุลยภาพของรัฐและเอกชนไทยในการผลักดันให้ใช้ปูนซีเมนต์ไฮดรอลิกในการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม

เอกสารอ้างอิง

การผลิตปูนซีเมนต์. (2564). ข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากภาคการผลิตปูนซีเมนต์. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2568, จาก https://www.thaicma.or.th/

คู่มือประชาชนลดโลกร้อนด้วยปูนลดโลกร้อน. (2566). แนวทางการเลือกใช้วัสดุก่อสร้างเพื่อลดการปล่อยคาร์บอน. สืบค้นเมื่อ 2 มิถุนายน 2568, จาก https://www.thaicma.or.th/th/ebook/3

จิรศักดิ์ ชัยวรรณจินดา. (2565). ประสิทธิผลการนำนโยบายการจัดการพลังงานทดแทนไปปฏิบัติในชุมชนหัวเวียง ตำบลหัวเวียง อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยพะเยา, พะเยา.

ถวัลย์รัฐ วรเทพพุฒิพงษ์. (2557). การกำหนดและวิเคราะห์นโยบายสาธารณะ: ทฤษฎีและการประยุกต์ใช้. กรุงเทพฯ: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ คณะรัฐประศาสนศาสตร์.

ปิยากร หวังมหาพร. (2550). นวัตกรรมการนำนโยบายผู้สูงอายุไปปฏิบัติขององค์การปกครองส่วนท้องถิ่น (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

แผนที่นำทางลดก๊าซเรือนกระจก. (2564). Roadmap การลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศไทย พ.ศ. 2564–2573. สืบค้นเมื่อ 2 มิถุนายน 2568, จาก https://www.hub.mnre.go.th/th/knowledge/detail/63111

ยุทธศักดิ์ คนบุญ. (2561). การนำนโยบายการจัดซื้อจัดจ้างสีเขียวไปปฏิบัติในภาครัฐของไทย. วารสารนวัตกรรมการจัดการภาครัฐและภาคเอกชน, 6(2), 103–117.

วรเดช จันทรศร. (2551). การนำนโยบายไปปฏิบัติ: แนวคิด ทฤษฎี และกระบวนการ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ศุภวรรณ นครน้อย. (2554). การศึกษากลยุทธ์ทางธุรกิจ และกลยุทธ์การตลาดของผลิตภัณฑ์ปูนซีเมนต์: กรณีศึกษาปูนซีเมนต์ตราช้าง บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน)

(สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย, กรุงเทพฯ. องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก. (2566). สถานการณ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจกในประเทศไทย ปี 2566. สืบค้นเมื่อ 2 มิถุนายน 2568, จาก https://www.tgo.or.th/2023/index.php/th/

อภิชา พรเจริญกิจกุล. (2562). การพัฒนาข้อเสนอแนะแนวทางการส่งเสริมและสนับสนุนนโยบายการใช้พลังงานทดแทนไบโอดีเซล. วารสารการบริหารปกครอง (Governance Journal), 8(2), 237–264.

Agranoff, R., & McGuire, M. (2003). Collaborative public management: New strategies for local governments. Washington, DC: Georgetown University Press.

Artanti, L. D., Mustofa, B., Sari, R. N., & Rutama, D. (2024). Comparative study of the use of Ordinary Portland Cement (OPC), Portland Composite Cement (PCC) and Hydraulic Cement (HC) types in high quality concrete with an independent compaction system. Journal of Sustainable Construction, 15(4), 58–70.

Mazumdar, A. R., & Pheeraphan, T. (2021). Comparative study of properties of concrete made of hydraulic cement (TIS 2594) and ordinary Portland cement (TIS 15). International Journal of Construction Materials, 11(3), 33–44.