การบวชป่ากับการพัฒนาศักยภาพชุมชนในการจัดการทรัพยากรและพื้นที่จิตวิญญาณ กรณีศึกษาอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์บทบาทของการบวชป่าในฐานะกลไกวัฒนธรรมที่เสริมสร้างศักยภาพชุมชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและพื้นที่จิตวิญญาณ กรณีศึกษาอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ภายใต้บริบทความขัดแย้งจากโครงการเหมืองแร่ถ่านหินซึ่งซ้อนทับพื้นที่ทำกิน แหล่งน้ำ และพื้นที่จิตวิญญาณของชุมชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยง การศึกษาใช้กรอบแนวคิดการเสริมสร้างศักยภาพชุมชนและการพัฒนาแบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์การบวชป่าในเชิงระบบว่าทำหน้าที่เชื่อมโยงมิติวัฒนธรรม ทุนทางสังคม การมีส่วนร่วม ธรรมาภิบาลทรัพยากร และการต่อรองเชิงนโยบายอย่างไร
ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าการบวชป่ามิได้เป็นเพียงพิธีกรรมทางศาสนา หากแต่เป็นนวัตกรรมทางวัฒนธรรมที่แปรคุณค่าทางจิตวิญญาณให้เป็นบรรทัดฐานสาธารณะและกลไกกำกับการใช้ทรัพยากรอย่างมีจริยธรรม กระบวนการดังกล่าวช่วยเสริมสร้างทุนทางสังคม พัฒนาภาวะผู้นำ และยกระดับศักยภาพของชุมชนจากการเป็นผู้รับผลกระทบไปสู่การเป็นผู้มีบทบาทกำหนดทิศทางการพัฒนาอย่างมีศักดิ์ศรี บทความสังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบโมเดลการจัดการทรัพยากรโดยชุมชนเชิงบูรณาการ 5 มิติ ได้แก่ วัฒนธรรม ศักยภาพชุมชน การมีส่วนร่วม ธรรมาภิบาล และการต่อรองเชิงนโยบาย ซึ่งสะท้อนแนวทางการพัฒนาชุมชนที่บูรณาการจิตวิญญาณ วัฒนธรรม และโครงสร้างอำนาจเข้าด้วยกันอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เกรียงไกร กันตีมูล, รัตติกาล โสภัคศรีกุล และชูวิทย์ กมุทธภิไชย. (2566). กระบวนการจัดการเพื่อรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ปกาเกอะญอ บ้านทีโน๊ะโค๊ะ (บ้านแม่อุสุ) ตำบลแม่อุสุ อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 8(3), 853–862.
จิรวัฒน์ รักชาติ. (2566). เครือข่ายเยาวชนกะเหรี่ยงบ้านกะเบอะดิน: ทุนทางสังคมเพื่อลดความขัดแย้งจากโครงการสร้างเหมืองถ่านหินที่อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 10(3), 333–344.
ดลดิเรก ทองโสภา. (2566). การศึกษาพิธีกรรมการบวชป่าในภาคเหนือ: นวัตกรรมทางความเชื่อเพื่อการอนุรักษ์. วารสารภาษาและวัฒนธรรมศึกษา, 2(2), 10–15.
นพพล แก่งจำปา และธิติญา เหล่าอัน. (2561). การเมืองภาคประชาชน: กรณีศึกษาการเคลื่อนไหวต่อต้านเหมืองแร่ทองคำของชาวบ้าน “กลุ่มรักษ์บ้านเกิด” ตำบลเขาหลวง อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย. Research and Development Journal, Loei Rajabhat University, 13(43), 86–97.
ประภาส ปิ่นตบแต่ง และกิตติ คงตุ๊ก. (2566). ดอยช้างป่าแป๋: จากป่าจิตวิญญาณสู่เครือข่ายการเรียนรู้บนพื้นที่เขตวัฒนธรรมพิเศษ. วารสารวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์, 2(1), 40–75.
พระพลากร สุมงฺคโล (อนุพันธ์). (2563).การจัดการป่าชุมชนท้องถิ่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. วารสารมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(10), 137–148.
พิสมัย วงศ์จำปา และพระมหาศิวกร ปญฺญาวชิโร. (2561). การเสริมสร้างศักยภาพของเครือข่ายชุมชนในการอนุรักษ์ การใช้ประโยชน์และ การแบ่งปันผลประโยชน์จากป่าชุมชน ในลุ่มน้าอิงจังหวัดพะเยา – เชียงราย. (รายงานวิจัยการวิจัย). พระนครศรีอยุธยา: สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ศุภกร หทัยปรีวิจิตร. (2565). ป่าจิตวิญญาณ : กะเบอะดิน กินอยู่กับป่า อย่าอยู่กับเหมือง. สืบค้นเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2568, จาก https://www.masscomm.cmu.ac.th/ป่าจิตวิญญาณ-กะเบอะดิน/
สุวิทย์ คงสงค์ และอาริยา ภู่ระหงษ์. (2562). การจัดการสิ่งแวดล้อมชุมชนอย่างยั่งยืนบนฐานทุนทางสังคมและทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนชาวกะเหรี่ยงบ้านห้วยโป่งเลา ตำบลแม่กิ๊ อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน. วารสารพัฒนบริหารศาสตร์, 59(4), 122–144.
Chakraborty, S. K. (2002). Ahimsa (non-violence) in the Indian ethos. Journal of Human Values, 8(1), 17-25.
Goulbourne, H. & Solomos, J. (2003). Families, ethnicity and social capital. Social Policy and Society, 2(4), 329-338.
Lefebvre, A. (2020). Human rights as spiritual exercises. The subject of human rights, 193-210.
Masolo, D. A. (2002). Community, identity and the cultural space. Rue Descartes, 36(2), 19-51.
Ogu, J. M. C. (2021). Connecting Human Dignity, Non-Violence, and Environment for Healthcare Ethics in Nigeria. Retrieved December 30, 2026 from https://dsc.duq.edu/etd/2112
Sontaya Sangphech. (2020). กะเบอะดิน อัตลักษณ์ จิตวิญญาณ ผืนป่า” เมื่อชุมชนลุกขึ้นปกป้องพื้นที่จาก เหมืองถ่านหิน. สืบค้นเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2568, จาก https://www.greenpeace.org/thailand/story/11558/climate-coal-khaberdin-coal-mine/
