การใช้ประโยชน์จากโอกาสในห่วงโซ่อุปทานในอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และการผลิตของประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์โอกาสเชิงห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และการผลิตของประเทศไทย ภายใต้บริบทความผันผวนเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจโลกในช่วงหลังโควิด–19 ซึ่งประกอบด้วยการปรับโครงสร้างห่วงโซ่อุปทานโลก ปัญหาทางภูมิรัฐศาสตร์ และการเปลี่ยนผ่านสู่เทคโนโลยีดิจิทัลและ อุตสาหกรรม4.0บทความใช้กรอบการวิเคราะห์เชิงบูรณาการที่ผสานแนวคิดห่วงโซ่มูลค่าโลก (Global Value Chains) ความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain Resilience) และนโยบายอุตสาหกรรม เพื่ออธิบายทั้งข้อจำกัดและศักยภาพของประเทศไทยในระบบการผลิตโลก ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และการผลิตเป็นหนึ่งในเสาหลักของเศรษฐกิจไทย ทั้งในด้านการส่งออก การจ้างงาน และการเชื่อมโยงกับเครือข่ายการผลิตระดับภูมิภาคและระดับโลก อย่างไรก็ตามบทบาทของไทยในห่วงโซ่อุปทานโลกยังคงกระจุกตัวอยู่ในกิจกรรมการผลิตและการประกอบที่มีมูลค่าเพิ่มจำกัด และพึ่งพาการตัดสินใจของบรรษัทข้ามชาติเป็นหลัก ความท้าทายเชิงโครงสร้าง ได้แก่ ข้อจำกัดด้านเทคโนโลยีขั้นสูง ช่องว่างทักษะแรงงาน และการพึ่งพาการถ่ายทอดเทคโนโลยีจากภายนอก ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการยกระดับบทบาทของประเทศ ในขณะเดียวกัน การปรับโครงสร้างห่วงโซ่อุปทานโลกและแนวโน้มการกระจายความเสี่ยงของบรรษัทข้ามชาติได้เปิดโอกาสเชิงยุทธศาสตร์ให้ประเทศไทยสามารถเลือกตำแหน่งใหม่ในห่วงโซ่มูลค่าโลกได้ หากมีการกำหนดนโยบายและกลยุทธ์อย่างเหมาะสม บทความเสนอว่า การยกระดับจากฐานการผลิตไปสู่บทบาทเชิงกลยุทธ์ จำเป็นต้องอาศัยนโยบายอุตสาหกรรมเชิงรุก การพัฒนาทุนมนุษย์ ระบบนิเวศนวัตกรรม และธรรมาภิบาลของห่วงโซ่อุปทานอย่างบูรณาการ ในภาพรวม บทความนี้มุ่งเสนอกรอบคิดที่มองห่วงโซ่อุปทานไม่เพียงในฐานะความเสี่ยง หากแต่เป็นพื้นที่เชิงยุทธศาสตร์สำหรับการพัฒนาเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมของไทยอย่างยั่งยืนในระยะยาว