กระบวนการแก้ไขปัญหาการกลั่นแกล้งแนวพุทธของนักเรียนชั้นประถมศึกษาในโรงเรียนวัดไร่ขิง (สุนทรอุทิศ)

ผู้แต่ง

  • อัจฉราพร ฉากครบุรี หลักสูตรพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • พระเจริญพงษ์ ธมฺมทีโป หลักสูตรพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • พระมหาศุภวัฒน์ ฐานวุฑฺโฒ หลักสูตรพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

การกลั่นแกล้ง, กระบวนการแก้ไข, แนวพุทธ, นักเรียนประถมศึกษา

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ปัญหาการกลั่นแกล้งของนักเรียนชั้นประถมศึกษาในโรงเรียนวัดไร่ขิง (สุนทรอุทิศ) 2) เพื่อพัฒนากระบวนการแก้ไขปัญหาการกลั่นแกล้งของนักเรียนชั้นประถมศึกษาในโรงเรียนวัดไร่ขิง (สุนทรอุทิศ) 3) เพื่อถ่ายทอดกระบวนการแก้ไขปัญหาการกลั่นแกล้งของนักเรียนชั้นประถมศึกษาในโรงเรียนวัดไร่ขิง (สุนทรอุทิศ) ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพแบบปฏิบัติมีส่วนร่วม (PAR) กลุ่มผู้ให้ข้อมูลได้แก่ ครูและผู้ปกครอง 20 คน เด็กนักเรียนประถมศึกษาเข้าร่วมกิจกรรม 30 คน ใช้แบบสัมภาษณ์และชุดกิจกรรมเป็นเครื่องมือในการวิจัย การเก็บข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูลจากการสัมภาษณ์และการสังเกตพฤติกรรม นำเสนอผลด้วยการเล่าเรื่อง

ผลการวิจัยพบว่า 1) ปัญหาการกลั่นแกล้งในโรงเรียนวัดไร่ขิง (สุนทรอุทิศ) ที่พบมีทั้งการกลั่นแกล้งทางร่างกาย ได้แก่ การผลัก ตี ดึงผม การทำลายทรัพย์สิน การกลั่นแกล้งทางวาจา ได้แก่ การล้อเลียน ใส่ร้าย ข่มขู่ และการกลั่นแกล้งทางสังคม ได้แก่ การกีดกันเพื่อนไม่ให้เข้ากลุ่ม ซึ่งพบมากในช่วงพักกลางวันและก่อนกลับบ้าน 2) กระบวนการแก้ไขปัญหาที่พัฒนาขึ้นเน้นการปลูกฝังหลักพรหมวิหาร 4 ผ่านกิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ การระดมความคิด การแสดงบทบาทสมมติ และการฝึกสติ 3) การถ่ายทอดกระบวนการจัดทำในรูปแบบคู่มือและจัดฝึกอบรมสำหรับครูและนักเรียน ซึ่งได้รับการตอบรับเชิงบวก สามารถนำไปใช้ในห้องเรียนและกิจกรรมในโรงเรียนได้จริง องค์ความรู้เป็น CARE Model (Compassion, Appreciation, Respect, Equanimity) ผ่านกิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ การระดมความคิด การแสดงบทบาทสมมติ และการฝึกสติ ทำให้นักเรียนลดพฤติกรรมรุนแรงทั้งทางร่างกายและวาจา เรียนรู้ที่จะเห็นอกเห็นใจ เคารพ และยอมรับความแตกต่าง
ของเพื่อน

เอกสารอ้างอิง

กรมสุขภาพจิต. (2563). คู่มือการดูแลนักเรียนที่ถูกรังแกในโรงเรียน. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.

ณฐกมล โพธิ์พฤกษ์ และประจบ ขวัญมั่น. (2560). บทบาทของผู้บริหารและครูในการส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียน. วารสารการจัดการศึกษาปฐมวัย, 5(1), 75–91.

ธีระเกียรติ เจริญเศรษฐศิลป์. (2560). การพัฒนาเด็กและเยาวชนด้วยหลักพรหมวิหาร 4. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธรรมพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). (2548). พุทธธรรม. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พัชราภรณ์ ศรีสวัสดิ์. (2562). การประเมินผลการลดพฤติกรรมกลั่นแกล้งในโรงเรียน. วารสารพัฒนาการเด็ก, 8(1), 23–38.

ภัทรียา ทับทิมสี และกัญญ์ฐิตา ศรีภา. (2561). การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการกลั่นแกล้งในโรงเรียนระดับประถม. กรุงเทพฯ: สำนักวิจัยทางการศึกษา.

มนธีรา บุญชากร และ เฉลิมขวัญ สิงห์วี. (2562). ความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการเผชิญปัญหาการรังแกในวัยประถม. วารสารพฤติกรรมศึกษา, 7(2), 112–130.

สมร แสงอรุณ. (2560). กลยุทธ์การป้องกันตนเองจากการถูกรังแกในโรงเรียนประถม. วารสารจิตวิทยาและการแนะแนว, 12(2), 45–62.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2561). ปัญหา Bully ในเด็กและเยาวชนไทย. สืบค้นเมื่อ 2 พฤศจิกายน 2568, จาก https://www.thaihealth.or.th/Content/44177-ปัญหา%20Bully%20ในเด็กและเยาวชนไทย.html

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). คู่มือการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกลั่นแกล้งในสถานศึกษา. สืบค้นเมื่อ 2 พฤศจิกายน 2568, จาก https://www.obec.go.th/archives/254248

อนุรักษ์ จันทร์รอด. (2560). การศึกษาพฤติกรรมการกลั่นแกล้งในนักเรียนระดับประถมศึกษาตอนปลาย. (รายงานวิจัย). นครปฐม: โรงเรียนวัดไร่ขิง (สุนทรอุทิศ).

Bandura, A. (1973). Aggression: A social learning analysis. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.

Olweus, D. (1993). Bullying at school: What we know and what we can do. Oxford: Blackwell.

วารสารสันติสุขปริทรรศน์

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-15

รูปแบบการอ้างอิง

ฉากครบุรี อ., พระเจริญพงษ์ ธมฺมทีโป, & พระมหาศุภวัฒน์ ฐานวุฑฺโฒ. (2026). กระบวนการแก้ไขปัญหาการกลั่นแกล้งแนวพุทธของนักเรียนชั้นประถมศึกษาในโรงเรียนวัดไร่ขิง (สุนทรอุทิศ) . วารสารสันติสุขปริทรรศน์, 7(2), 89–104. สืบค้น จาก https://so09.tci-thaijo.org/index.php/JPP/article/view/7150