การบริหารจัดการขยะมูลฝอยแบบมีส่วนร่วมของเทศบาลตำบลเมืองงาย อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สภาพการบริหารจัดการขยะมูลฝอยและระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในเขตเทศบาลตำบลเมืองงาย อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ และ 2) เสนอแนวทางที่เหมาะสมในการบริหารจัดการขยะมูลฝอยแบบมีส่วนร่วม รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากรและกลุ่มตัวอย่างคือ ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการจัดการขยะมูลฝอยจำนวน 66 คน ประกอบด้วยคณะผู้บริหารเทศบาล สมาชิกสภาเทศบาล ข้าราชการ เจ้าหน้าที่และลูกจ้าง ผู้นำชุมชน ผู้แทนหน่วยงานรัฐ ผู้แทนผู้ประกอบการ และประชาชนในพื้นที่ เครื่องมือที่ใช้คือแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างและการสนทนากลุ่มย่อย โดยดำเนินการเก็บข้อมูลทั้งข้อมูลทุติยภูมิจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง และข้อมูลปฐมภูมิจากการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา โดยสังเคราะห์ข้อมูลตามประเด็นวิจัย

ผลการศึกษาพบว่า เทศบาลตำบลเมืองงาย มีงบประมาณ บุคลากร และเครื่องมือเพียงพอ ทำให้สามารถเก็บขยะได้อย่างต่อเนื่องและไม่เกิดปัญหาขยะตกค้างรุนแรง อย่างไรก็ตาม ระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนยังจำกัดอยู่ที่การปฏิบัติตามข้อกำหนด เช่น การซื้อถุงขยะหรือเข้าร่วมกิจกรรมรณรงค์ มากกว่าการมีส่วนร่วมเชิงคิด วางแผน และร่วมตัดสินใจ แนวทางที่เหมาะสมจึงควรเน้นการบูรณาการความร่วมมือทุกภาคส่วน การสร้างชุมชนต้นแบบด้านสิ่งแวดล้อม การจัดทำแผนยุทธศาสตร์ขยะเฉพาะพื้นที่ และการผลักดันเชิงนโยบายให้ปัญหาขยะเป็นวาระแห่งชาติ ข้อเสนอแนะจากการวิจัย ได้แก่ (1) เชิงนโยบาย: รัฐบาลควรจัดสรรงบประมาณและสนับสนุนกฎหมายเพื่อเสริมศักยภาพท้องถิ่น (2) เชิงปฏิบัติการ: เทศบาลควรสร้างกลไกการมีส่วนร่วมที่ต่อเนื่องและพัฒนาชุมชนต้นแบบ และ (3) การศึกษาครั้งต่อไป: ควรมุ่งศึกษาระดับจังหวัดและเปรียบเทียบรูปแบบต่างประเทศ องค์ความรู้สำคัญที่ได้คือ การจัดการขยะที่ยั่งยืนต้องอาศัยทั้งกลไกเชิงโครงสร้างและวัฒนธรรมการมีส่วนร่วมของประชาชน เพื่อสร้างความสมดุลระหว่างสิ่งแวดล้อม คุณภาพชีวิต และการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน