กระบวนการพัฒนาแผนปฏิบัติการด้านการป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อของประเทศไทย (พ.ศ.2566–2570) อย่างมีส่วนร่วม

Nantnaphat Poomthavorn; Natthida Chuaymuang; Nattapol Pongvisait

Authors

Nantnaphat Poomthavorn Bureau of Non-Communicable Diseases, Department of Disease Control
Natthida Chuaymuang Bureau of Non-Communicable Diseases, Department of Disease Control
Nattapol Pongvisait Bureau of Non-Communicable Diseases, Department of Disease Control

Keywords:

Non-Communicable Diseases (NCDs), Action Plan, CIPP Model, Participation, Public Policy

Abstract

This study aimed to (1) analyze the participatory development process of Thailand’s action plan for the prevention and control of non-communicable diseases (NCDs), and (2) examine the success factors contributing to the development of such a plan. This research employed a qualitative approach, applying the CIPP Model (Context, Input, Process, Product) as the analytical framework. The study population consisted of key stakeholders involved in both policy formulation and implementation of the plan, including policymakers, public health administrators, academics, and representatives from civil society. A purposive sampling method was used to select 10 key informants. The research instruments included (1) a document analysis form and (2) a semi-structured interview guide, both of which were validated for content validity by experts. Data were collected through document analysis and in-depth interviews and analyzed using content analysis, along with triangulation techniques to ensure data reliability.

The findings revealed that: (1) the plan development process was systematic and encompassed all four dimensions of the CIPP Model. It involved comprehensive contextual analysis, resource mobilization from multiple sectors, participatory processes, and the formulation of a strategically clear and implementable action plan. However, limitations were identified, particularly the policy-implementation gap at the local level and disparities in organizational capacity. (2) The success factors of the plan development consisted of eight key elements: (1) clear policy direction and strategic alignment, (2) the use of evidence-based data, (3) stakeholder participation, (4) personnel capacity, (5) inter-agency collaboration mechanisms, (6) resource support, (7) monitoring and evaluation systems, and (8) policy leadership. These factors were found to be interrelated and collectively contributed to the effectiveness and sustainability of the plan. The study recommends strengthening shared accountability mechanisms among agencies, developing integrated data systems, enhancing local-level personnel capacity, and promoting continuous participatory processes to effectively bridge policy and practice and ensure sustainable implementation.

References

กรมควบคุมโรค. (2562). กฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการ กรมควบคุมโรค พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา, เล่มที่ 136 ตอนที่ 90ง, หน้า 1–8.

ขวัญเนตร มีเงิน, ธนพร พลพินิจ, นฤมล สิริโชติ และศิริพรรณ ศิลาพัฒน์. (2565). การพัฒนากระบวนการจัดทำแผนปฏิบัติการด้านเตรียมความพร้อมป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคติดต่ออุบัติใหม่แบบมีส่วนร่วม จังหวัดนครนายก. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 31(3), 456–468.

จตุรงค์ ปานใหม่. (2564). การจัดการเชิงกลยุทธ์ด้านสุขภาพของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในจังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 11(2), 136–147.

ปัทนีญา รอดแก้ว และมณฑล สรไกรกิติกูล. (2559). การมีส่วนร่วมในการจัดทำแผนพลังงานของประเทศไทย. วารสารวิชาการพระจอมเกล้าพระนครเหนือ, 26(2), 353–366.

ภูมิใจ แม้นมินทร์. (2566). การขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ.

รวิพร แขนงแก้ว. (2565). ปัจจัยที่มีผลต่อการนำแผนไปปฏิบัติของข้าราชการครูในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต 1. (วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม, กรุงเทพฯ.

วรานิษฐ์ ลำไย, เชษฐ รัชดาพรรณาธิกุล และผ่องพรรณ ภะโว. (2564). การประเมินผลแผนยุทธศาสตร์แอลกอฮอล์ระดับชาติ (2554–2563). วารสารคุณภาพชีวิตกับกฎหมาย, 1, 62–78.

สมจิตร เดชาเสถียร, เจษฎา สุราวรรณ์, พชรพร ครองยุทธ และปัทมา ล้อพงค์พานิชย์. (2562). การประเมินแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาสุขภาพสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น ปีงบประมาณ 2562. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น, 1(2), 159–169.

Alders, R. G., Bagnol, B. & Young, M. P. (2020). Continuing education in the prevention and control of HPAI: A case study on Indonesia. World’s Poultry Science Journal, 66(3), 495–500.

Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224.

Bryson, J. M. (2018). Strategic planning for public and nonprofit organizations: A guide to strengthening and sustaining organizational achievement. 5th ed. Wiley.

Gunanto, E. Y., Raharjo, J. & Nugraheni, D. (2022). Evaluation of COVID-19 vaccination program in Indonesia using CIPP model. Journal of Public Health in Africa, 13(1), 2021.

Kaplan, R. S. & Norton, D. P. (1996). The balanced scorecard: Translating strategy into action. Harvard Business School Press.

Moran, K., Ahmed, S., Omair, S. F., Khowaja, A. R., Ali, S. A. & Hatcher Roberts, J. (2023). Participatory action research to address health and social needs during COVID-19 in Pakistan: Learnings and reflections on process, challenges and enablers. Global Health Action, 16(1), 2175949.

Pressman, J. L., & Wildavsky, A. (1973). Implementation: How great expectations in Washington are dashed in Oakland. University of California Press.

Stufflebeam, D. L. (2003). The CIPP model for evaluation. International handbook of educational evaluation. (pp. 31–62). Kluwer Academic Publishers.

Vali, L., Ataollahi, F., Amiresmaili, M. & Nakhaee, N. (2021). Identification of remarkable dimensions in management and evaluation of non-communicable disease programmes: A systematic review and meta-synthesis. Sultan Qaboos University Medical Journal, 21(3), 365–372.

World Health Organization. (2017). Tackling NCDs: “Best buys” and other recommended interventions for the prevention and control of noncommunicable diseases. WHO.

World Health Organization. (2022). Situation analysis and foresight for health and well-being: Strategic toolkit for the WHO European Region. WHO Regional Office for Europe.