รูปแบบการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิตโดยภูมิปัญญาท้องถิ่นของประชากรในจังหวัดร้อยเอ็ด ตามหลักปัญญา 3

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานและความต้องการจำเป็นของการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิต โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นของประชาชนในจังหวัดร้อยเอ็ด ตามหลักปัญญา 3 2) สร้างรูปแบบการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิตโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น และ 3) ประเมินและถ่ายทอดรูปแบบการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิต โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหาร ครูอาสาสมัคร ครู กศน. และครูศูนย์การเรียนชุมชน รวมจำนวน 254 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แบบสัมภาษณ์ 2) แบบสอบถาม และ 3) แบบประเมินคู่มือ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการวิจัยพบว่า 1) จังหวัดร้อยเอ็ด มีบริบททางสังคมและวัฒนธรรมที่เข้มแข็ง โดยใช้วัดและภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐานในการจัดการเรียนรู้ตลอดชีวิต การเรียนรู้ของประชาชนสอดคล้องกับหลักปัญญา 3 ได้แก่ การฟัง การคิดวิเคราะห์ และการลงมือปฏิบัติจริง ความสำเร็จเกิดจากความร่วมมือของวัด โรงเรียน กศน. หน่วยงานภาครัฐ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ทั้งนี้ ความต้องการจำเป็นในการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิต โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยเรียงลำดับจากมากไปน้อย ได้แก่ การเรียนรู้ตามอัธยาศัย การเรียนรู้นอกระบบ และการเรียนรู้ในระบบ 2) รูปแบบการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิตโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) การเรียนรู้ตามอัธยาศัย 2) การเรียนรู้นอกระบบ และ 3) การเรียนรู้ในระบบ โดยแต่ละองค์ประกอบประกอบด้วย 5 องค์ประกอบย่อย รวมทั้งสิ้น 15 องค์ประกอบย่อย และ 75 ตัวชี้วัด 3) ผลการประเมินและการถ่ายทอดรูปแบบผ่านคู่มือการใช้รูปแบบ พบว่า รูปแบบมีความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ อยู่ในระดับมากที่สุด องค์ความรู้จากการวิจัยครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่า การบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมกับหลักปัญญา 3 สามารถพัฒนาการศึกษาตลอดชีวิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยอาศัยความร่วมมือของภาคีเครือข่ายในชุมชนเป็นกลไกสำคัญ