การพัฒนารูปแบบหลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิตและหลักสูตรศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา  มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา

มนตรี วิชัยวงษ์; ฉัตรชัย ศิริกุลพันธ์; ชาลี ภักดี

ผู้แต่ง

มนตรี วิชัยวงษ์ หลักสูตรสาขาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา
ฉัตรชัย ศิริกุลพันธ์ หลักสูตรสาขาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา
ชาลี ภักดี หลักสูตรสาขาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา

คำสำคัญ:

การพัฒนารูปแบบหลักสูตร, หลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิตและดุษฎีบัณฑิต, การบริหารการศึกษา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) สภาพปัจจุบัน ปัญหา และอุปสรรคของการจัดการและการบริหารหลักสูตร 2) พัฒนารูปแบบหลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิตและหลักสูตรศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิตให้มีความเหมาะสม และ 3) ประเมินผลการใช้รูปแบบหลักสูตรที่พัฒนาขึ้นในด้านความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และประสิทธิผลในการจัดการศึกษา การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยและพัฒนา กลุ่มประชากรและกลุ่มตัวอย่างได้จากการคัดเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วย ผู้บริหารและอาจารย์ผู้สอนที่เกี่ยวข้องกับหลักสูตร จำนวน 8 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านหลักสูตรและการบริหารการศึกษา จำนวน 3 คน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการสนทนากลุ่ม จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ การวิเคราะห์เอกสาร แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบหลักสูตร และแนวคำถามการสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ร่วมกับการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการจัดการและการบริหารหลักสูตรโดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยด้านสิ่งสนับสนุนการเรียนรู้และด้านนักศึกษาอยู่ในระดับมาก 2) รูปแบบหลักสูตรที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมและสอดคล้องกับนโยบายการศึกษาและบริบทสังคมร่วมสมัยในระดับมากที่สุด และ 3) ผลการประเมินการใช้รูปแบบหลักสูตรหลังการทดลองใช้โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก แสดงให้เห็นว่ารูปแบบหลักสูตรมีความเหมาะสม มีความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ และส่งผลเชิงบวกต่อประสิทธิผลในการจัดการศึกษา องค์ความรู้ใหม่จากการวิจัยคือ รูปแบบการพัฒนาหลักสูตรระดับบัณฑิตศึกษาที่บูรณาการการวิเคราะห์สภาพจริง นโยบายการศึกษา และกระบวนการบริหารจัดการหลักสูตรเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ซึ่งสามารถใช้เป็นกรอบแนวคิดและแนวทางเชิงปฏิบัติในการพัฒนาหลักสูตรสาขาการบริหารการศึกษาในบริบทสถาบันอุดมศึกษาอื่นได้

เอกสารอ้างอิง

เกศริน บินสัน และพัสร เบศวณ์เวชวิริยะสกุล. (2568). การวิเคราะห์เปรียบเทียบแนวโน้มการพัฒนาหลักสูตรฐานสมรรถนะในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานของประเทศไทยและต่างประเทศ. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(11), 272–285.

จุไรรัตน์ วรรณยิ่ง, พรทิพย์ เจริญธรรมานนท์ และนาตยา อารยเขมกุล. (2568). การสังเคราะห์เชิงระบบเพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในสถานศึกษาไทย. วารสารโพธิศาสตร์ปริทัศน์, 5(2), 95–108.

ฐพล ธนเชวงสกุล และเอกพรรณ ธัญญาวินิชกุล. (2564). บทวิจารณ์หนังสือ อุดมศึกษาเชิงประจักษ์สู่อนาคต. วารสารครุศาสตร์อุตสาหกรรม, 20 (3), B1-B6

ธรัช อารีราษฎร์ และวรปภา อารีราษฎร์. (2562). รูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์เชิงนวัตกรรมสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตามกรอบแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579 สู่การจัดการศึกษา 4.0. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

นัทกาญจน์ รัตนวิจิตร, พีระ รัตนวิจิตร, ระเบียบ สิทธิชัย และวิทธยา บริบูรณ์ทรัพย์. (2568). การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมเรื่องการจัดการเรียนรู้ตามแนวปฏิรูปการเรียนรู้. วารสารของสมาคมนักวิจัย, 30(4), 21–42.

ปฏิภาณ ตระการ. (2561). การบริหารและการจัดการหลักสูตรที่สอดคล้องกับการศึกษาไทย 4.0 ของโรงเรียนบ้านม่วงชุม อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่. (การศึกษาอิสระปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, เชียงราย.

ภัทร ชัยปานดี และบุญจันท์ สีสันต์. (2567). การประเมินความต้องการจำเป็นของครูต่อการบริหารการจัดการเรียนการสอนออนไลน์สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปทุมธานี. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 16(1), 167–178.

ลูกขวัญ อินทร์คล้าย. (2559). แนวทางการพัฒนากระบวนการพัฒนาหลักสูตรของมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม ตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2552 และเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2558. (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฎพิบูลสงคราม, พิษณุโลก.

วลิดา อุ่นเรือน และอังคณา อ่อนธานี. (2566). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวทฤษฎีการสร้างความรู้ด้วยการปฏิสัมพันธ์ทางสังคมร่วมกับแนวคิดการเรียนรู้ตามสภาพจริง เพื่อส่งเสริมความสามารถในการจัดการเรียนรู้ที่เน้นความแตกต่างระหว่างบุคคลสำหรับนักศึกษาครู. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 25(1), 222–237.

วีรนุช ดรุณสนธยา. (2564). รูปแบบการบริหารจัดการบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ตามเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรระดับบัณฑิตศึกษา พ.ศ. 2558 (รายงานการวิจัย). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.

ศศิธร ลุนศิลา. (2562). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการหลักสูตรสถานศึกษาสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด (นครชัยบุรินทร์). (วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสาคาม, มหาสาคาม.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2560). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ.2560 - 2564). สืบค้นเมื่อ 21 มีนาคม 2568, จาก https://www.nesdc.go.th/ewt_dl_ link.php?nid=6422

สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา. (2564). ยุทธศาสตร์การพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา. (2564). รายงานผลการพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาตามกรอบมาตรฐานวิชาชีพ. กรุงเทพฯ: คุรุสภา.

อธิภู ลาแก้ว และประทุมทอง ไตรรัตน์. (2567). แนวทางการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในศตวรรษที่ 21. วารสารวิชาการสถาบันการอาชีวศึกษาภาคใต้ 1, 9(2), 1–15.

อารีรัตน์ ปฐมชัยวัลย์, ศิริวิทย์ ปฐมชัยวัลย์, ทศพร เพ่งดี, ชนสิทธิ์ สิทธิ์สูงเนิน และมาเรียมนิลพันธุ์. (2568). การพัฒนาหลักสูตรเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้แบบพึ่งพาตนเอง: กรณีศึกษาหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิตสาขาวิชาหลักสูตรและการสอน คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา, 20(1), 88–98.

Asae, S. & Wannapairo, S. (2025). Challenges and Approaches to the Development of Administrative Practices for the Intensive Islamic Studies Curriculum in Public Primary Schools in Thailand’s Southern Border Provinces. Leadership Educational Administration Development Journal, Ramkhamhaeng University, 2(1), LEADRU0201e1232