การพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารในการยกระดับสถานศึกษาสู่การเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครศรีธรรมราช เขต 2

จิราภรณ์ เรืองรักษ์; วีระยุทธ ชาตะกาญจน์; ชูศักดิ์ เอกเพชร

ผู้แต่ง

จิราภรณ์ เรืองรักษ์ หลักสูตรครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช
วีระยุทธ ชาตะกาญจน์ หลักสูตรครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช
ชูศักดิ์ เอกเพชร หลักสูตรครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช

คำสำคัญ:

การพัฒนารูปแบบ, ภาวะผู้นำดิจิทัล, ผู้บริหารสถานศึกษา, องค์กรแห่งนวัตกรรม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารในการยกระดับสถานศึกษาสู่การเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรม 2) พัฒนารูปแบบภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารในการยกระดับสถานศึกษาสู่การเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรม และ 3) ตรวจสอบรูปแบบภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารในการยกระดับสถานศึกษาสู่การเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครศรีธรรมราช เขต 2 โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา ครูวิชาการและครูผู้สอน รวม 333 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญเชิงคุณภาพ 22 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ การสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญและการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันและการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า องค์ประกอบของภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหาร ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ วิสัยทัศน์ผู้นำดิจิทัล ความรู้ความสามารถดิจิทัล การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ดิจิทัล การเป็นพลเมืองดิจิทัล และการสื่อสารดิจิทัล สำหรับองค์ประกอบของการยกระดับสถานศึกษาสู่การเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรม ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ ได้แก่ วิสัยทัศน์ร่วมขององค์กร โครงสร้างองค์กรนวัตกรรม การพัฒนาบุคลากร ผู้นำองค์กร วัฒนธรรม ค่านิยมองค์กร และบรรยากาศองค์กร รูปแบบที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย ชื่อ หลักการ วัตถุประสงค์ วิธีดำเนินงาน และเงื่อนไขความสำเร็จ และผลการประเมินรูปแบบพบว่า มีความถูกต้อง ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์อยู่ในระดับมากที่สุด องค์ความรู้ที่ได้สะท้อนแนวคิดการบูรณาการภาวะผู้นำดิจิทัลเพื่อขับเคลื่อนสถานศึกษาสู่การเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรมอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กฤษณพงศ์ กีรติ. (2566). นโยบายและแนวทางการขับเคลื่อนการศึกษาไทย 4.0. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.

กันตชาติ กุดนอก. (2565). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 2. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, สกลนคร

กัลยา วานิชย์บัญชา. (2561). สถิติสำหรับการวิจัย. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

จุฬาลักษณ์ โสระพันธ์. (2566). แนวทางการพัฒนาความฉลาดทางดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตรัง เขต 2. (ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, นนทบุรี

ทิศนา แขมมณี. (2560). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 21. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ธิดารัตน์ ธิศาลา. (2562). องค์ประกอบภาวะผู้นำแบบดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษามัธยมศึกษาในกลุ่มจังหวัดร้อยแก่นสารสินธุ์. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 20(2), 1-15.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.

พยัต วุฒิรงค์. (2562). การพัฒนาองค์กรนวัตกรรม: กรณีศึกษาในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารวิจัยทางการศึกษา, 14(1), 45-60.

วัฒนชัย ศิริญาณ. (2561). นวัตกรรมการบริหารและการจัดการเรียนรู้ในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

วีรชน บัวพันธ์. (2561). การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาสู่องค์กรแห่งการเรียนรู้. วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยบูรพา, 12(3), 77-90.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครศรีธรรมราช เขต 2. (2568). นโยบายการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อยกระดับสถานศึกษาสู่การเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรม. นครศรีธรรมราช: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครศรีธรรมราช เขต 2.

สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ. (2560). ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ.

สุชญา โกมลวานิช. (2563). การจัดการนวัตกรรมในสถานศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 18(4), 101-115.

สุชญา โกมลวานิช. (2563). องค์ประกอบของภาวะผู้นําดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 23. ใน การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาแห่งชาติ ครั้งที่ 21 (น.700-708). ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น

สุธรรม ธรรมทัศนานนท์. (2564). ปัจจัยสู่ความสำเร็จขององค์กรแห่งนวัตกรรม. วารสารบริหารธุรกิจ, 45(1), 1-20.

Adams, R., Bessant, J. & Phelps, R. (2006). Innovation Management Measurement: A Review. International Journal of Management Reviews, 8(1), 21-47.

Caldwell, D. F. & O’Reilly, C. A. (2003). The Determinants of Innovative Behavior: A Structural Equation Modeling Approach. Journal of Applied Psychology, 88(3), 515-521.

Ilomaki, L. & Lakkala, M. (2018). Digital Innovation in Schools: A Framework for Understanding and Developing School Practices. European Journal of Education, 53(3), 360-374.

Krejcie, R. V. & Morgan, D. W. (1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.

Sheninger, E. (2014). Digital Leadership: Changing Paradigms for Changing Times. USA: Corwin Press.

Sullivan, S. (2017). Digital Leadership: The Three Components for Success. USA: Harvard Business Review.