การเมืองในการกำหนดพุทธศิลป์ประจำจังหวัดมหาสารคาม: รูปแบบและลักษณะทางการเมืองในการกำหนดพุทธศิลป์ประจำจังหวัดมหาสารคาม

พระเจตพล อินฺทปญฺโญ (สีลา); วนิดา ศิริวัฒนธาดากุล

ผู้แต่ง

พระเจตพล อินฺทปญฺโญ (สีลา) มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
วนิดา ศิริวัฒนธาดากุล มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

คำสำคัญ:

การเมือง, ตัวแสดงทางการเมือง, การกำหนดพุทธศิลป์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับรูปแบบและลักษณะทางการเมืองในการกำหนดพุทธศิลป์ประจำจังหวัดมหาสารคาม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้เทคนิคการเก็บข้อมูลแบบ Oral History “ประวัติศาสตร์ปากเปล่า” เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลเป็นแบบสัมภาษณ์เชิงลึก กับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 13 รูป/คน จากนั้นจึงนำข้อมูลที่ได้มาทำการวิเคราะห์เนื้อหาด้วยวิธีการพรรณนาเชิงวิเคราะห์ เพื่อให้เห็นภาพความเชื่อมโยงระหว่างพุทธศิลป์กับบริบททางสังคม

ผลการวิจัยพบว่า พุทธศิลป์ประจำจังหวัดมหาสารคาม ไม่ใช่งานศิลปะที่เกิดขึ้นอย่างโดดเดี่ยว แต่เป็นผลผลิตจากการประสานกันระหว่างมิติทางศาสนา วัฒนธรรม และการเมือง ภายใต้บริบทของพหุสังคมที่ได้รับอิทธิพลจากหลากหลายแหล่งวัฒนธรรมมาบรรจบกัน นอกจากนี้ยังพบว่าตัวแสดงทางการเมืองในระดับต่าง ๆ ตั้งแต่ภาครัฐ สถาบันหลักของชาติ สถาบันการศึกษา ไปจนถึงผู้นำชุมชนและช่างท้องถิ่น ต่างมีบทบาทสำคัญในการร่วมกำหนดรูปแบบพุทธศิลป์ การศึกษานี้ชี้ให้เห็นชี้ให้เห็นว่า พุทธศิลป์คือ ภาพสะท้อนของความสัมพันธ์ทางอำนาจและการหลอมรวมทางสังคมในพื้นที่อย่างมีนัยสำคัญ

เอกสารอ้างอิง

ทวีศิลป์ สืบวัฒนะ, นราวิทย์ ดาวเรือง, เกริกกฤษณ์ โชคชัยรัชดา, วุฒิกร กะตะสีลา,ปริตส์ สาติ, ณัฐพล นาทันตอง และซิสิกกา วันจันทร์. (2561). การขยายตัวของชุมชนจังหวัดมหาสารคาม พ.ศ. 2408-2560. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 37(2), 44-56.

ประกฤษฐ์ แสงเทียนจันทร์. (2562). แนวทางในการพัฒนาศักยภาพวัดให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงพุทธศิลป์ และเส้นทางแสวงบุญ: กรณีศึกษา วัดในเขตพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม.(วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, มหาสารคาม.

พระพงษ์ระวี อุตฺตรภทฺโท (โหลิมชยโชติกุล), พระครูสมุห์ธนโชติ จิรธมฺโม และประทีป พืชทองหลาง. (2565). เจดีย์หลวงมหาธาตุกลางเวียง: ภาพสะท้อนคติจักรพรรดิราชในรัชสมัยพระเจ้าติโลกราช (พ.ศ. 1984–2030). วารสารปณิธาน, 18(1), 111–139.

พระอธิการสุรภาส ปภาโต และ พระมหากฤษธิชัย กิตฺติธมฺโม. (2567). พุทธศิลป์: จุดกำเนิด และคุณค่าในสังคมไทย. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 7(2), 244–254.

พูนชัย ปันธิยะ. (2559). พุทธศิลป์ล้านนา แนวคิด คุณค่า เพื่อเสริมสร้างจริยธรรมทางสังคม: กรณีศึกษาจังหวัดเชียงใหม่ และลำพูน. สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. (2562). ประวัติและความเป็นมา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. สืบค้นเมื่อ 10 สิงหาคม 2568, จาก https://www.msu.ac.th/th

วิทย์ บัณฑิตกุล. (2555). ลาว: Laos. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สถาพรบุ๊คส์.

ศักดิ์ชัย สายสิงห์. (2561). พุทธศิลป์ไทยในบริบทอาเซียน. สืบค้นเมื่อ 10 สิงหาคม 2568, จาก https://isancenter.msu.ac.th/fulltext/CPS/ars8654.pdf

สถาบันดำรงราชานุภาพ, สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย. (2551). พระทรงเป็นพลังแผ่นดิน. กรุงเทพฯ: สถาบัน.

สุนทร ณ ราชสีมา. (2530). ฮีตสิบสอง: ประเพณีและวัฒนธรรมอีสาน. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.

อดุลย์ หลานวงค์, พระภาณุวัฒน์ จนทวฑฒโน และพระมหาภิรัฐกรณ์ อํสุมาลี. (2560). พุทธศิลป์: ประวัติ พัฒนาการ และอิทธิพลต่อการดำรงชีวิตของประชาชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (รายงานการวิจัย). ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น.

อินตอง ชัยประโคม. (2565). พระธาตุพนมกับสังคมและวัฒนธรรม. เสฏฐวิทย์ปริทัศน์. 2(3), 51-64.

Bloembergen, M. (2021). The politics of “Greater India,” a moral geography: Moveable antiquities and charmed knowledge networks between Indonesia, India, and the West. Comparative Studies in Society and History, 63(1), 170-211.

Durkheim, E. (1912). The Elementary Forms of the Religious Life. New York: Free Press.

Keel, H. S. (1978). Buddhism and political power in Korean history. Journal of the International Association of Buddhist Studies, 1(1), 9-24.

Pargament, K. I. (1997). The Psychology of Religion and Coping: Theory, Research, Practice. New York: Guilford Press