คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต สาขาวิชาชีพครู มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

อัครเดช นีละโยธิน

ผู้แต่ง

อัครเดช นีละโยธิน มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน

คำสำคัญ:

คุณลักษณะที่พึงประสงค์, หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตสาขาวิชาชีพครู, การวิเคราะห์ปัจจัย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สำรวจและวิเคราะห์องค์ประกอบของคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต สาขาวิชาชีพครู มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย โดยการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงสำรวจ (Exploratory Factor Analysis: EFA) และ 2) ยืนยันความสอดคล้องของโมเดลองค์ประกอบกับข้อมูลเชิงประจักษ์โดยการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงยืนยัน (Confirmatory Factor Analysis: CFA) ประชากรที่ใช้ในการวิจัยคือนักศึกษาคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ปีการศึกษา 2568 จำนวน 1,832 คน กลุ่มตัวอย่างจำนวน 720 คน ได้มาจากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตรส่วนประมาณค่า 5 ระดับ จำนวน 45 ข้อ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงและความเชื่อมั่นมาแล้ว วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์ปัจจัยเชิงสำรวจ (EFA) และการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงยืนยัน (CFA) ด้วยโปรแกรม SPSS และ AMOS

ผลการวิจัยพบว่า โมเดลคุณลักษณะที่พึงประสงค์ ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก 13 ตัวบ่งชี้ย่อย ได้แก่ 1) ทักษะการจัดการเรียนรู้ (3 ตัวบ่งชี้) 2) ความรู้เชิงวิชาชีพครู (3 ตัวบ่งชี้) 3) คุณธรรมและจริยธรรมวิชาชีพ (4 ตัวบ่งชี้) และ 4) การพัฒนาวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง (3 ตัวบ่งชี้) โดยองค์ประกอบทั้งสี่สามารถอธิบายความแปรปรวนรวมได้ร้อยละ 89.428 ผลการวิเคราะห์ CFA พบว่าโมเดลมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดีมาก (χ² = 33.559, df = 26, p-value = 0.146, GFI = 0.993, CFI = .999, RMSEA = 0.020) ค่าน้ำหนักองค์ประกอบ (λ) เรียงลำดับจากมากไปน้อยดังนี้ คุณธรรมและจริยธรรมวิชาชีพ (1.00) การพัฒนาวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง (1.00) ความรู้เชิงวิชาชีพครู (0.98) และทักษะการจัดการเรียนรู้ (0.75)

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม. (2564). รายงานการประเมินคุณภาพการผลิตครูในสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ. 2564. สืบค้นเมื่อ 24 มกราคม 2568, จาก https://www.dop.go.th/th/know/1/2406

คุรุสภา. (2562). ข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยมาตรฐานวิชาชีพ (ฉบับที่ 4). สืบค้นเมื่อ 24 มกราคม 2568, จาก https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/E/068/T_0018.PDF

ชาติเมธี หงษา และวัชระ งามจิตรเจริญ. (2563). แนวทางปรับปรุงหลักสูตรการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย. สืบค้นเมื่อ 24 มกราคม 2568, จาก https://www. digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:15286

พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2544). ไตรสิกขา: ระบบการศึกษา. สืบค้นเมื่อ 24 มกราคม 2568, จาก https://www.payutto.net/book-content/ไตรสิกขา-ระบบการศึกษา/

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2551). หลักพุทธธรรมในการพัฒนาครู. สืบค้นเมื่อ 24 มกราคม 2568, จาก https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/306

พูลสวัสดิ์ วรากรณ์ และรุ่งเรือง ปัญญา. (2567). วิเคราะห์คุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค์ตามความต้องการของผู้ใช้บัณฑิต หลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาสังคมศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม. สืบค้นเมื่อ 24 มกราคม 2568. จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/Palisueksabuddhaghosa/article/view/267378

สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา. (2568). สาระการพัฒนาสมรรถนะครูในศตวรรษที่ 21. สืบค้นเมื่อ 24 มกราคม 2568, จาก https://www.ksp.or.th/2025/11/06/59515/

สุนทรี วงศ์วิลาสินี. (2563). คุณลักษณะของครูในโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 12(1), 45–62.

Browne, M. W. & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models (pp. 136-162). Newbury Park: Sage publications.

Darling-Hammond, L. (2017). Teacher education around the world: What can we learn from international practice?. European Journal of Teacher Education, 40(3), 291-309.

Fullan, M. (2020). The new meaning of educational change. 5th ed. Teachers College Press.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis. 7th ed. Prentice Hall.

Hu, L. & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55.

Kim, J. O. & Mueller, C. W. (1978). Factor Analysis: Statistical Methods and Practical Issues. Beverly Hills, CA: Sage.

Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling. 4th ed. Guilford Press.

Nunnally, J. C. & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory. 3rd ed. McGraw-Hill.

OECD. (2018). OECD Future of Education and Skills 2030: Conceptual learning framework. สืบค้นเมื่อ 24 มกราคม 2568, จาก http://www.oecd.org/education/2030-project/teaching-and-learning/learning/transformative-competencies/Transformative_Competencies_for_2030_concept_note.pdf