ปัจจัยภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง ภาวะผู้ตาม และการจัดการที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดเชียงใหม่

นัฐพล ภาคภูมิ; บงกชมาศ เอกเอี่ยม; ธรรมพร ตันตรา; สุริยจรัส เตชะตันมีนสกุล

ผู้แต่ง

นัฐพล ภาคภูมิ หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารสาธารณะ
บงกชมาศ เอกเอี่ยม หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารสาธารณะ
ธรรมพร ตันตรา หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารสาธารณะ
สุริยจรัส เตชะตันมีนสกุล หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารสาธารณะ

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง, การจัดการองค์กร, การพัฒนาท้องถิ่น

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง ภาวะผู้ตามการจัดการ และประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจังหวัดเชียงใหม่ 2) วิเคราะห์อิทธิพลของปัจจัยดังกล่าวที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพองค์กร และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น งานวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน โดยการวิจัยเชิงปริมาณเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 100 แห่ง ด้วยแบบสอบถาม และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและการถดถอยพหุคูณ ขณะเดียวกัน งานวิจัยเชิงคุณภาพได้เก็บข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 9 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงและการจัดการขององค์กรอยู่ในระดับมากที่สุด ขณะที่ภาวะผู้ตามอยู่ในระดับปานกลาง ส่วนประสิทธิภาพองค์กรอยู่ในระดับมากที่สุด โดยเฉพาะด้านธรรมาภิบาล 2) การวิเคราะห์การถดถอยพบว่า การจัดการมีอิทธิพลสูงสุดต่อประสิทธิภาพองค์กร (β=0.716, p < .001) รองลงมาคือภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง (β=0.159, p < .05) สามารถอธิบายความแปรปรวนของประสิทธิภาพองค์กรได้ร้อยละ 72.5 ส่วนภาวะผู้ตามแม้ไม่ปรากฏนัยสำคัญทางสถิติ แต่มีบทบาทเกื้อหนุนเชิงโครงสร้าง 3) แนวทางการพัฒนาประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ได้จากการวิเคราะห์เชิงคุณภาพประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ (1) การเสริมสร้างธรรมาภิบาล (2) การพัฒนาศักยภาพบุคลากร (3) การจัดการองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพ (4) การประยุกต์ใช้เทคโนโลยี และ (5) การสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชน ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่าการยกระดับประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำเป็นต้องพัฒนาอย่างบูรณาการ ทั้งในด้านภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง ภาวะผู้ตาม และการจัดการขององค์กร โดยมีธรรมาภิบาลเป็นฐานรากสำคัญ บุคลากรและเทคโนโลยีเป็นพลังสนับสนุนการจัดการองค์กร และการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นกลไกกำกับตรวจสอบ อันนำไปสู่ความโปร่งใส ความน่าเชื่อถือ และความยั่งยืนของการพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

เอกสารอ้างอิง

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2565). รายงานผลการประเมินประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ประจำปี พ.ศ. 2564. สืบค้นเมื่อ 2 มีนาคม 2568, จาก http://www.dla.go.th/servlet/EbookServlet

จันทร์เพ็ญ สุจริต. (2553). ปัจจัยการจัดการแบบ 7's แมคดินซีย์ที่มีผลกระทบต่อกระบวนการบริหารงานขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทอง อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม. (วิทยานิพนธ์บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, มหาสารคาม.

จิรโชค วีระสัย และคณะ. (2546). รัฐศาสตร์ทั่วไป. พิมพ์ครั้งที่ 13. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ชาติชัย อุดมกิจมงคล. (2559). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงกับประสิทธิผลการบริหารงานของผู้บริหารเทศบาลตำบลในจังหวัดสกลนคร. วารสารวิจัยและพัฒนามหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 12(2), 34-40.

เดชวิทย์ นิลวรรณ. (2558). ภาวะผู้นำและการทำงานเป็นทีม Leadership and Team. ม.ป.ท.

ติณ ปรัชญพฤทธิ์. (2544). ศัพท์รัฐประศาสนศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ท้องถิ่นจังหวัดเชียงใหม่. (2565). ที่ ชม 0023.1/ว23223. หนังสือราชการเรื่อง การประเมินประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ประจำปี 2565. 11 สิงหาคม 2565. ม.ป.ท.

นิตยา อุปชาคำ. (2556). ประสิทธิผลการให้บริการสาธารณะขององค์การบริหารส่วนตำบลโพนจาน อำเภอโพนสวรรค์ จังหวัดนครพนม. (วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตร์มหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฎสกลนคร, สกลนคร.

เนาวรัตน์ พุ่มจันทร์. (2550). ความสำเร็จของการนำหลักการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดีไปใช้ในการบริหารงานเทศบาล กรณีศึกษาเทศบาลจังหวัดภูเก็ต. (วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, นนทบุรี.

ประยูร กาญจนดุล. (2523). คำบรรยายกฎหมายปกครอง. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534. (4 กันยายน 2534). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 108 ตอนที่ 156. ฉบับพิเศษ หน้า 3.

มะยุรี สุดตา. (2553). ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการบริหารจัดการที่ดีขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกรณีศึกษา: องค์การบริหารส่วนตำบลป่ามะคาบ อำเภอเมือง จังหวัดพิจิตร. (วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตร์มหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยนเรศวร, พิษณุโลก.

มุทิตา วรกัลยากุล. (2555). ความสำเร็จในการบริหารงานของเทศบาลนครรังสิต จังหวัดปทุมธานี. (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหิดล, นครปฐม.

รุ่งนภา ตาอินทร์. (2551). ปัจจัยที่เอื้อต่อความสำเร็จในการบริหารขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ได้รับรางวัลบริหารจัดการที่ดี: กรณีศึกษาองค์การบริหารส่วนตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. (วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, เชียงใหม่.

วีระยุทธ สายบุญ. (2563). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการบริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตอำเภอเขมราฐ จังหวัดอุบลราชธานี. (วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, สกลนคร.

ศิระ จุลานนท์. (2551). แบบภาวะผู้ตามของข้าราชการทหารชั้นสัญญาบัตร ชั้นยศพันตรีหรือเทียบเท่าและต่ำกว่าในสำนักนโยบายและแผนกลาโหม. (วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยบูรพา, ชลบุรี.

สันต์ชัย รัตนะขวัญ. (2560). การบริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. สืบค้นเมื่อ 2 มีนาคม 2568, จาก http://www.phothong101.go.th/index.php/d/q/34-q3

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2546). แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบราชการไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ.

สุเทพ พงศ์ศรีวัฒน์. (2544). ภาวะผู้นำ: ทฤษฎีและการปฏิบัติ=Leadership : Theory and Practice. เชียงราย: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.

Bass. B.M. & Avolio. B.J. (1994). Improving organization effectiveness through transformation Leadership. Thousand Oaks: Sage.

Kelley, R. E. (1992). The power of followership. New York: Doubleday.

Rodsutti, M. C. and Swierczek, F. W. (2002). Leadership and Organizational Effectiveness in Multinational Enterprises in Southeast Asia. Leadership & Organization Development Journal, 23(5), 250 - 259.