รูปแบบการพัฒนาสมาธิเพื่อลดปัญหาเด็กติดเกมของนักเรียนในโรงเรียนวัดหลักสี่พิพัฒน์ราษฎร์อุปถัมถ์ จังหวัดสมุทรสาคร

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัญหาและผลกระทบของการติดเกมในนักเรียนโรงเรียนวัดหลักสี่พิพัฒน์ราษฎร์อุปถัมถ์ จังหวัดสมุทรสาคร 2) พัฒนากิจกรรมการเสริมสร้างสมาธิเพื่อลดปัญหาการติดเกมของนักเรียน และ 3) นำเสนอรูปแบบกิจกรรมการพัฒนาสมาธิที่เหมาะสมสำหรับการแก้ไขปัญหาการติดเกมในนักเรียน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบปฏิบัติการ กลุ่มตัวอย่างคือ นักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นที่มีพฤติกรรมเสี่ยงการติดเกม จำนวน 30 คน คัดเลือกแบบเจาะจง และได้รับความยินยอมจากผู้ปกครอง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย การสังเกตพฤติกรรม การสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบสะท้อนผลการเรียนรู้ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ เพื่อสังเคราะห์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมและทัศนคติ

ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนที่มีปัญหาการติดเกม มักมีความสัมพันธ์ในครอบครัวที่ขาดความอบอุ่น ขาดการสื่อสารทางอารมณ์ และใช้เกมเป็นกลไกทดแทนความต้องการทางจิตใจ กิจกรรมที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 กิจกรรมหลัก ได้แก่ 1) “ฉันกับเกม เรื่องเล่าของเรา” 2) “ในโลกของเกม ฉันเรียนรู้อะไร” 3) “เวลาของฉัน กับสิ่งที่ฉันเลือกทำ” และ 4) “เมื่อฉันเลือกได้ สิ่งที่อยากทำให้ดีขึ้น” ซึ่งมุ่งเน้นการรู้จักตนเอง การสะท้อนคิด และการกำหนดเป้าหมายชีวิต ทำให้นักเรียนมีพัฒนาการด้านการตระหนักรู้ในตนเอง การจัดการเวลาอย่างมีประสิทธิภาพ และความสามารถในการกำหนดเป้าหมายอย่างชัดเจน พฤติกรรมการเล่นเกมลดลงและอยู่ในระดับเหมาะสมมากขึ้น องค์ความรู้ใหม่ที่ได้จากการวิจัย คือ รูปแบบกิจกรรมการพัฒนาสมาธิ “GAME Model” ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ได้แก่ Grounded Awareness (การตระหนักรู้พื้นฐาน) Active Reflection (การสะท้อนคิดเชิงรุก) Mindful Time Management (การจัดการเวลาอย่างมีสติ) และ Empowered Goal Setting (การกำหนดเป้าหมายเชิงเสริมพลัง)