การพัฒนากระบวนการจัดการขยะในสวนทุเรียนของเกษตรกรจังหวัดจันทบุรี

ปชาบดี แย้มสุนทร; พระวีระ สุนทฺโร

ผู้แต่ง

ปชาบดี แย้มสุนทร วิทยาลัยสงฆ์จันทบุรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พระวีระ สุนทฺโร วิทยาลัยสงฆ์จันทบุรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

การจัดการขยะ, ทุเรียนตกไซส์, เศรษฐกิจหมุนเวียน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพการจัดการขยะในสวนทุเรียนของเกษตรกรจังหวัดจันทบุรี (2) พัฒนากระบวนการจัดการขยะ และ (3) ประเมินผลการพัฒนากระบวนการดังกล่าว โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพร่วมกับการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เก็บข้อมูลจาก 12 พื้นที่ใน 4 ชุมชน ตัวแทนของ 4 อำเภอ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยเกษตรกรสวนทุเรียนและเจ้าหน้าที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รวม 20 ราย เครื่องมือวิจัย ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตการณ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการจัดการขยะในสวนทุเรียนของเกษตรกรจังหวัดจันทบุรี พบว่า ขยะในสวนทุเรียน ได้แก่ ทุเรียนตกหล่น ทุเรียนตกไซส์ และเศษซากผลผลิตที่ไม่ได้คุณภาพ เกษตรกรส่วนใหญ่ยังใช้วิธีฝังกลบหรือปล่อยทิ้งไว้ตามธรรมชาติ การนำไปใช้ประโยชน์ยังมีข้อจำกัดทั้งด้านความรู้ เครื่องมือ และแรงจูงใจ ขณะเดียวกันยังเกิดปัญหาด้านสุขาภิบาล สิ่งแวดล้อม และการสูญเสียมูลค่าทางเศรษฐกิจ 2) พัฒนากระบวนการจัดการขยะ 3 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การจัดการ ณ แหล่งผลิต ด้วยการส่งเสริมความรู้ การแยกขยะ และบูรณาการความร่วมมือในระดับท้องถิ่น 2) การรวบรวมและขนส่งอย่างมีประสิทธิภาพ ผ่านการตั้งศูนย์รวบรวมและพัฒนาระบบขนส่งที่เหมาะสม และ 3) การใช้ประโยชน์และเพิ่มมูลค่า เช่น การแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชน ปุ๋ยชีวภาพ และการเชื่อมโยงตลาดเฉพาะทาง 3) ผลการประเมิน พบว่า ชุมชนสามารถดำเนินการจัดการขยะได้อย่างเป็นระบบ เพิ่มรายได้ ลดของเสีย และส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียนในระดับพื้นที่อย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กฤตนัย จูฑะศร. (2567). แนวทางการพัฒนาโรงคัดแยกทุเรียนเพื่อยกระดับมาตรฐานการผลิต กรณีศึกษา บริษัทริชฟรุ๊ต จำกัด จังหวัดระยอง. (วิทยานิพนธ์ปริญญาสถาปัตยกรรมศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยกรุงเทพ, กรุงเทพฯ.

จุฑาทิตย์ นามวงษ์. (2563). การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากเปลือกทุเรียนเพื่อการใช้สอยในยุคสังคมใหม่ (รายงานการวิจัย). จันทบุรี: มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี

บุษรา บรรจงการ และยุทธนา พรรคอนันต์. (2565). การศึกษาแนวคิดต่อผลิตภัณฑ์จากเปลือกทุเรียนและการวิจัยตลาดของผลิตภัณฑ์ใหม่จากเปลือกทุเรียน. วารสารวิจัยรำไพพรรณี, 16(1), 50-60.

ปิยรัตน์ วงษ์จุมมะลิ. (2566). กระบวนการจัดการขยะมูลฝอยของเทศบาลเมืองน่านภายใต้แนวคิดสังคมปลอดภัย, วารสารปาริชาติ, 35(2), 83-100.

พัชรพล ทะจะกัน. (2562). การจัดการขยะในชุมชนเกษตรกรบ้านกอม่วง ตำบลอุโมงค์ อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, เชียงใหม่.

มณีรัตน์ ภารนันท์. (2564). การสร้างต้นแบบสินค้าจากขยะส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียนสู่การเป็นแหล่งท่องเที่ยวอัจฉริยะ กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชนกลุ่มท่องเที่ยวเชิงเกษตรและวัฒนธรรมบ้านวังหว้า. ใน การประชุมวิชาการและนำเสนอผลงานระดับชาติ Engagement Thailand ครั้งที่ 7. สมาคมสัมพันธกิจสัมพันธ์มหาวิทยาลัยกับสังคม. วันที่ 2-3 สิงหาคม 2564.

วิลาสินี หอมระรื่น. (2560). แนวทางการใช้ประโยชน์จากเปลือกทุเรียนและเปลือกมังคุดเป็นเชื้อเพลิงเขียวอัดแท่งและปุ๋ย : กรณีศึกษาอำเภอแก่งหางแมว จังหวัดจันทบุรี. (วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต). สถาบันบัณฑิตพัฒนาศาสตร์, กรุงเทพฯ.

ศุภฤกษ์ ธาราพิทักษ์วงศ์. (2562). การพัฒนาประสิทธิภาพการจัดการขยะครบวงจรด้วยกระบวนการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมโดยชุมชนตำบลป่าแป๋ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่.

สำนักจัดการกากของเสียและสารอันตราย. (2551). กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

สิรีภรณ์ อยู่ประดิษฐ์. (2563). แนวคิดการจัดการขยะตั้งแต่ต้นทางมิติใหม่ไร้ถังขยะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจังหวัดประจวบคีรีขันธ์. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

อุมาพร ประชาชิต และกิจติพงษ์ ประชาชิต. (2566). การสื่อสารแบรนด์ผลิตภัณฑ์จากเปลือกทุเรียนภูเขาไฟศรีสะเกษ. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(8), 479-597.

Kittiyakan Dongpakdeeram & Phakdee Phosing. (2022). Development Guidelines of Solid Waste Management in Local Government. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 2(6), 723-732.