การจัดการความรู้ภูมิปัญญาพื้นบ้านลิเกเพื่อเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมท้องถิ่น จังหวัดอ่างทอง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สภาพการจัดการความรู้ภูมิปัญญาพื้นบ้านลิเกในจังหวัดอ่างทอง และ 2) จัดทำรูปแบบการจัดการความรู้ภูมิปัญญาพื้นบ้านลิเกของจังหวัดอ่างทองเพื่อเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมท้องถิ่น การวิจัยเป็นแบบผสมผสาน โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากกลุ่มตัวอย่าง 140 คน เป็นสมาชิกคณะลิเกในจังหวัดอ่างทอง เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า และการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกจากคณะลิเกในจังหวัดอ่างทอง และผู้ทรงคุณวุฒิด้านวัฒนธรรมท้องถิ่น จากนั้นนำรูปแบบการจัดการความรู้ที่จัดทำขึ้นไปนำเสนอผ่านการสนทนากลุ่มเพื่อรับฟังข้อเสนอแนะและประเมินระดับความพึงพอใจ

ผลการวิจัยพบว่า คณะลิเกในจังหวัดอ่างทอง มีการดำเนินการเกี่ยวกับการจัดการความรู้ตามความเป็นจริงในด้านการแสวงหาความรู้ การจัดเก็บความรู้ การแลกเปลี่ยนความรู้ อยู่ในระดับปานกลาง แต่ในด้านการนำความรู้ไปประยุกต์ใช้อยู่ในระดับมาก ซึ่งแตกต่างกับสภาพที่คาดหวังที่ทุกด้านอยู่ในระดับมากทั้งหมด ในส่วนของการวิจัยเชิงคุณภาพผ่านแบบสัมภาษณ์เชิงลึกนั้นผู้ตอบแบบสัมภาษณ์ส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่า คณะลิเกในจังหวัดอ่างทองมีศักยภาพด้านองค์ความรู้ที่เข้มแข็ง มีทักษะการแสดงลิเกและประสบการณ์สืบทอดจากครูรุ่นเก่าเป็นจุดเด่นสำคัญ แต่ยังขาดรูปแบบการจัดการความรู้ที่เป็นระบบ ทำให้มีความเสี่ยงที่องค์ความรู้ดังกล่าว จะสูญหายได้ ผู้วิจัยจึงได้จัดทำรูปแบบการจัดการความรู้ “LIKAY Model” ซึ่งประกอบด้วย Learning (การเรียนรู้), Identification (การระบุรายละเอียด), Knowledge Access (การเข้าถึงความรู้), Activity (กิจกรรมต่อเนื่อง) และ Yield (ผลผลิต) จากนั้นนำรูปแบบการจัดการความรู้ดังกล่าว ไปนำเสนอผ่านการสนทนากลุ่ม (Focus Group) โดยระดับความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมการสนทนากลุ่มที่มีต่อรูปแบบการจัดการความรู้ “LIKAY Model” อยู่ในระดับมาก