การพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ของนักเรียนโรงเรียนบ้านม่วงตึ๊ด ตำบลม่วงตึ๊ด อำเภอภูเพียง จังหวัดน่าน โดยใช้หลักการทางพระพุทธศาสนา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาศักยภาพการเรียนรู้ของนักเรียนโรงเรียนบ้านม่วงตึ๊ด ตำบลม่วงตึ๊ด อำเภอภูเพียง จังหวัดน่าน 2) เพื่อพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ของนักเรียนโดยใช้หลักการทางพระพุทธศาสนา และ 3) เพื่อประเมินผลการพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ด้วยหลักการทางพระพุทธศาสนา เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ สัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 21 รูป/คน และจัดกิจกรรมพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ตามหลักไตรสิกขาแก่ผู้เข้าร่วม 26 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีพรรณนาเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) ศักยภาพการเรียนรู้ของนักเรียนทั้ง 5 ด้าน ได้แก่ การสื่อสาร การคิด
การแก้ปัญหา ทักษะชีวิต และการใช้เทคโนโลยี อยู่ในระดับดีถึงดีเยี่ยม โดดเด่นด้านความคิดสร้างสรรค์และทักษะชีวิตที่สามารถพึ่งพาตนเองได้ มีข้อจำกัดด้านการคิดอย่างเป็นระบบ การควบคุมอารมณ์เมื่อต้องเผชิญปัญหาหรือทำงานร่วมกับผู้อื่น และการใช้เทคโนโลยีเพื่อความบันเทิงมากกว่าการเรียนรู้ 2) การพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ดำเนินการโดยใช้หลักการทางพระพุทธศาสนาให้สอดคล้องกับสมรรถนะทั้ง 5 ด้าน ได้แก่ การสื่อสารตามหลักสัมมาวาจา การคิดตามหลักโยนิโสมนสิการ การแก้ปัญหาด้วยหลักสมาธิและปัญญา ทักษะชีวิตตามหลักเบญจศีล–เบญจธรรม และการใช้เทคโนโลยีอย่างมีสติและปัญญา โดยอาศัยความร่วมมือระหว่างสถานศึกษาและครอบครัวอย่างต่อเนื่อง 3) ผลประเมินการพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ด้วยหลักการทางพระพุทธศาสนา นักเรียนที่มีข้อจำกัดด้านวินัยและสมาธิมีพัฒนาการอย่างชัดเจน มีคะแนนเพิ่มขึ้นร้อยละ 100–150 จากฐานเดิม เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกจากศีลไปสู่สมาธิและปัญญา สะท้อนให้เห็นว่าหลักไตรสิกขาเป็นกระบวนการพัฒนาศักยภาพมนุษย์ที่เชื่อมโยงและส่งเสริมกันอย่างมีประสิทธิภาพ สามารถยกระดับการเรียนรู้และพัฒนาผู้เรียนได้อย่างเป็นรูปธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2565). การส่งเสริมคุณธรรมและจริยธรรมในสถานศึกษา. กระทรวงศึกษาธิการ.
ประเวศ วะสี. (2559). การศึกษาเพื่อพัฒนาศักยภาพมนุษย์อย่างแท้จริง. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).
พรชัย มงคลวนิช. (2561). พุทธจิตวิทยากับการพัฒนาการเรียนรู้ของมนุษย์. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระครูวิมลโพธิสาร (ลาน มูลที) และคณะ. (2568). ศึกษาการใชหลักไตรสิกขาในพระพุทธศาสนาเพื่อพัฒนาการเรียนรูของนักเรียนโรงเรียนเลยอนุกูลวิทยา อำเภอเมืองเลย จังหวัดเลย. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 9(2), 189–190.
พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2553). พุทธปรัชญากับการศึกษาแบบองค์รวม. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2552). การศึกษากับหลักพุทธธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 3). มูลนิธิพุทธธรรม.
พระปลัดยุทธนา มาลาวงษ์ และคณะ. (2567). การพัฒนาระบบการจัดการเรียนรู้วิชาพระพุทธศาสนาเพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์โดยใช้วิธีสอนแบบเชิงรุกสำหรับนักเรียนโรงเรียนบ้านรางกระทุ่ม. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 6(6), 1389–1390.
พระปลัดราชันย์ ขวัญเมือง. (2563). การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนตามแนวคิดทางพระพุทธศาสนาเพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย. (ดุษฎีนิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
พระปลัดสมศักดิ์ กตธมฺโม (โสรัตน์ถาวร). (2568). การพัฒนาศักยภาพมนุษย์ยุคโลกาภิวัตน์ด้วยหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา. วารสารสหวิทยาการศึกษาครุศาสตร์, 1(3), 54.
พระพุธศักดิ์ แวงสูงเนิน. (2563). การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และทักษะการคิดแก้ปัญหาเรื่อง หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนวาปีปทุม โดยการจัดการเรียนรู้แบบอริยสัจ 4. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
พระมหาศิริพงศ์ จนฺทปาโมชฺโช และคณะ. (2563). การประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาเพื่อส่งเสริมการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนลำปลายมาศ ตำบลลำปลายมาศ อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์, 7(1), 1.
ศิริรัตน์ บํารุง และคณะ. (2568). การพัฒนาชุดการเรียนรู้ เรื่อง พระพุทธศาสนาของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนวัดยางงาม (ประชาพัฒนา) อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์. บัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 13(1), 54–55.
สมหวัง พิธิยานุวัฒน์. (2558). การพัฒนาหลักสูตรและการเรียนการสอนเพื่อพัฒนาผู้เรียน (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). รายงานการพัฒนาคุณภาพการศึกษาแห่งชาติ. พริกหวานกราฟฟิค.
