การพัฒนานิเวศการเรียนรู้เชิงพุทธของเครือข่ายเกษตรอินทรีย์ แบบมีส่วนร่วมในยุคปัญญาประดิษฐ์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้นำเสนอการพัฒนานิเวศการเรียนรู้เชิงพุทธผ่านกระบวนการ CBMC (แผนธุรกิจเพื่อชุมชน Community Business Model Canvas) ที่ใช้กับเครือข่ายเกษตรอินทรีย์ SDGsPGS (ระบบการรับรองเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วมโดยชุมชน Sustainable Development Goals - Participatory Guarantee System) จังหวัดน่าน โดยศึกษาบทบาทของ พี่เลี้ยง CBMC ในการพัฒนาศักยภาพเกษตรกร ทั้งด้านการตลาด การใช้ AI เพื่อการสื่อสาร การสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้าเกษตรอินทรีย์ และการเตรียมความพร้อมสู่มาตรฐาน SDGsPGS พี่เลี้ยงที่มีประสิทธิภาพควรมีคุณลักษณะ 7 ประการ คือ 1) ปลดปล่อยไม่ใช่ครอบงำ 2) คำตอบอยู่ที่เขา เป้าหมายอยู่ที่เรา 3) ชวนคิดชวนคุย ไม่ใช่บรรยาย 4) ฟังให้เป็น สื่อให้ถูก 5) ทำเรื่องยากให้เป็นเรื่องง่าย 6) ทำตัวให้เล็ก ทำใจให้ใหญ่ 7) อย่าล้ำหน้า อย่าล้าหลัง คุณลักษณะเหล่านี้มีรากฐานจากหลักพุทธธรรม ได้แก่ กัลยาณมิตรธรรม โยนิโสมนสิการ สังคหวัตถุ 4 พรหมวิหาร 4 และมัชฌิมาปฏิปทา องค์ความรู้ที่ค้นพบคือ CBMC-BMLE Model ซึ่งเชื่อมโยงพุทธปัญญา การเป็นพี่เลี้ยง การเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง และการใช้ AI เข้าด้วยกัน เพื่อพัฒนาศักยภาพมนุษย์และนำไปสู่ความเข้มแข็งของชุมชนตามแนวทาง SDGs ในยุคที่ AI ตอบคำถามได้รวดเร็ว บทบาทของพี่เลี้ยงไม่ใช่การให้คำตอบ แต่คือการสร้างปัญญา ให้ผู้เรียนค้นพบคำตอบได้ด้วยตนเอง